Examkin

Soru

Zorluk: ZorSevr Barış Antlaşması

Osmanlı Hükûmeti adına Paris'e gönderilen heyet tarafından 10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Barış Antlaşması'nın hukuki statüsü ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin bu antlaşmaya karşı tutumuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Antlaşma metni, Kanun-i Esasi hükümleri gereğince Son Osmanlı Mebusan Meclisinin onayından geçtikten sonra resmen yürürlüğe konmuştur.
  2. B
    Paris Barış Konferansı'na gönderilen Osmanlı Murahhas Heyeti Başkanı Tevfik Paşa, şartları bağımsızlığa aykırı bularak taslağı imzalamayı reddetmiş ve antlaşma süreci bu aşamada tamamen sonlanmıştır.
  3. Kanun-i Esasi'ye göre Meclis-i Mebusan onayından geçmediği için hukuken geçersiz kalmış; TBMM ise antlaşmayı imzalayanları ve onaylayan Saltanat Şûrası üyelerini vatan haini ilan etmiştir.Cevap
  4. D
    Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar doğrultusunda Temsil Heyeti, antlaşma şartlarını yumuşatmak amacıyla İtilaf Devletleri ile doğrudan diplomatik uzlaşma müzakereleri yürütmüştür.
  5. E
    Doğu Cephesi'nde imzalanan Gümrü Antlaşması ile antlaşmanın tüm maddeleri yürürlükten kalkmış ve Anadolu'daki İtilaf işgalleri tamamen sona ermiştir.

Cevap

Sevr Antlaşması, Kanun-i Esasi gereğince Meclis-i Mebusan onayından geçmediği için hukuken geçersiz sayılmış; TBMM ise 19 Ağustos 1920 tarihli kararıyla antlaşmayı imzalayanları ve Saltanat Şûrası'nda onaylayanları vatan haini ilan etmiştir.
Osmanlı Anayasası (Kanun-i Esasi) gereğince uluslararası barış antlaşmalarının yürürlüğe girebilmesi için Meclis-i Mebusan'ın onayı gerekmektedir. 16 Mart 1920'de İstanbul'un işgal edilmesinden sonra meclis kapatıldığı için Sevr Antlaşması bu onaydan geçememiş, yalnızca yetkisiz bir danışma organı olan Saltanat Şûrası tarafından kabul edilmiştir. Bu durum antlaşmayı hukuken geçersiz kılmıştır. Ankara'da toplanan TBMM ise 19 Ağustos 1920'de aldığı kararla antlaşmayı imzalayan murahhasları ve onaylayan Saltanat Şûrası üyelerini vatan haini ilan etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sevr Antlaşması'nın anayasal ve hukuki geçerliliğini Kanun-i Esasi hükümleri çerçevesinde incelemek.
Kanun-i Esasi'nin amir hükümlerine göre uluslararası antlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için Meclis-i Mebusan tarafından onaylanması zorunludur. İstanbul'un işgali sonrasında meclis dağıtıldığı ve feshedildiği için bu onay gerçekleşmemiştir.
Bir uluslararası antlaşmanın Osmanlı hukuk düzeninde geçerlilik kazanabilmesi yasama organının onayına bağlıdır.
2
Saltanat Şûrası'nın antlaşma üzerindeki yetkisini ve niteliğini değerlendirmek.
Padişah Vahdettin başkanlığında toplanan Saltanat Şûrası anayasal bir meclis niteliği taşımayıp sadece danışma kurulu niteliğinde olduğundan, aldığı onay kararı antlaşmaya hukuki bağlayıcılık kazandıramamıştır.
Anayasal meclisin yerini danışma niteliğindeki kurulların alamayacağını saptamak gereklidir.
3
TBMM'nin Sevr Antlaşması'na karşı aldığı siyasi ve hukuki kararları belirlemek.
TBMM, 19 Ağustos 1920 tarihli oturumunda antlaşmayı imzalayan Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis ile antlaşmayı onaylayan Saltanat Şûrası üyelerini vatan haini ilan etmiş ve antlaşmayı kesin olarak reddetmiştir.
Milli iradeyi temsil eden TBMM'nin teslimiyetçi belgelere karşı gösterdiği hukuki yaptırımı ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Sevr Antlaşması'nın Hukuki Statüsü, Saltanat Şûrası ve TBMM'nin Hukuki Tepkisi

İpuçları

1
Bir antlaşmanın Osmanlı anayasal düzenine göre yürürlüğe girmesi için hangi organın onayından geçmesi gerektiğini ve antlaşmanın imzalandığı tarihte bu organın durumunu hatırlayınız.
2
Padişahın topladığı Saltanat Şûrası anayasal bir yasama meclisi değildir; Ankara'daki TBMM ise Sevr'i imzalayanlar hakkında çok sert bir kanuni yaptırım kararı almıştır.
3
Mebusan Meclisi kapalı olduğu için antlaşma hukuken 'ölü doğmuş' kabul edilmiş; TBMM 19 Ağustos 1920'de imzalayan ve onaylayanları 'vatan haini' ilan etmiştir.

Daha Fazla Pratik

Saltanat Şûrası toplantısında Sevr Antlaşması'na ret oyu veren tek kişi olan Topçu Feriki Rıza Paşa ve TBMM'nin 150'likler listesi ile olan bağlantısını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Hukuki geçerlilik (Kanun-i Esasi Madde 44) ve TBMM'nin yasama tasarrufları (Hıyanet-i Vataniye / 19 Ağustos 1920 kararı) zincirini takip ederek sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Sevr Barış Antlaşması

Bu konudan daha fazla soru