Examkin

Soru

Zorluk: Çok zor1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

19211921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Milli Mücadele’nin olağanüstü koşullarında hazırlanan, temel hak ve özgürlüklere yer vermeyen ve yargı organını düzenlemeyen kısa bir 'çerçeve' metindir. Bu anayasa üzerinde 2929 Ekim 19231923 tarihinde yapılan değişiklikler, devletin temel organizasyon şemasında kritik bir dönüşüme yol açmıştır.

19211921 Anayasası’nın genel yapısı ve 19231923 değişikliklerinin getirdiği yeni düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Türk anayasa hukuku doktrini açısından aşağıdakilerden hangisi yerinde bir tespittir?

  1. 19231923 değişiklikleri, yürütme organının Meclis içinden ve Meclis tarafından yürütüldüğü 'monist' yapıdan; devlet başkanı ve hükümet başkanının ayrıştığı 'düalist' bir yürütme modeline geçişin hukuki temelini oluşturmuştur.Cevap
  2. B
    19211921 Anayasası, 18761876 Kanun-i Esasi’yi tüm hükümleriyle birlikte açıkça ilga ettiği için bu dönemde Türk hukuk sisteminde herhangi bir 'ikili anayasa' süreci yaşanmamıştır.
  3. C
    'Devletin dini İslam'dır' ve 'Devletin dili Türkçe'dir' ibareleri 19211921 Anayasası'nın ilk metninde kurucu ilke olarak yer almış, ancak 19231923 Cumhuriyet ilanıyla birlikte laiklik ilkesi gereği metinden çıkarılmıştır.
  4. D
    19211921 Anayasası'nda yer alan ve vilayetlere tüzel kişilik ile özerklik tanıyan 'idari yerinden yönetim' hükümleri, 19231923 değişikliğiyle üniter devlet yapısını güçlendirmek amacıyla tamamen metinden çıkarılmıştır.
  5. E
    19211921 Anayasası, yasama ve yürütme güçlerinin Meclis'te toplandığını belirtse de, 19231923 değişikliğiyle yargı yetkisini 'bağımsız mahkemeler' adına anayasal bir kuvvet olarak ilk kez tanımlamıştır.

Cevap

19231923 değişikliklerinin yürütmeyi monist yapıdan düalist yapıya (Kabine Sistemi) geçiren bir hukuki temel oluşturduğu tespiti doğrudur.
19211921 Anayasası’nın orijinal halinde yürütme organı Meclis içinden seçilen ve Meclis Başkanı tarafından yönetilen bir heyetti (Monist). 2929 Ekim 19231923 tarihinde yapılan değişiklikle Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu mekanizması getirilerek devlet başkanlığı ile hükümet başkanlığı makamları birbirinden ayrılmış, böylece yürütme organı düalist (iki başlı) bir karaktere bürünerek Kabine Sistemi'ne geçiş sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın ilk halindeki hükümet modelini analiz et.
19211921 Anayasası'nın orijinal metni 'Meclis Hükümeti' sistemini benimser. Bu sistemde Meclis Başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır; ayrı bir Cumhurbaşkanı veya Başbakan yoktur (Monist yürütme).
Yürütme organının yapısını anlamak için sistemin başlangıç noktasını bilmek gerekir.
2
2929 Ekim 19231923 anayasa değişikliklerinin yürütme üzerindeki etkisini incele.
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte 'Cumhurbaşkanlığı' makamı kurulmuş, Cumhurbaşkanı'nın bir 'Başbakan' atayacağı ve Başbakan'ın da bakanları seçeceği (Kabine Sistemi) hükme bağlanmıştır.
Bu durum, devlet başkanlığı ile hükümet başkanlığının ayrılması anlamına gelir (Düalist yürütme).
3
Diğer seçeneklerdeki kronolojik ve içerik hatalarını süzgeçten geçir.
18761876 Anayasası'nın ilga edilmediği, haklar ve yargı bölümünün olmadığı, özerklik hükümlerinin korunduğu ve din/dil ibarelerinin sonradan eklendiği teyit edilir.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sisteminden Kabine Sistemine Geçiş
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Bu konudan daha fazla soru