I. Dünya Savaşı'nı Osmanlı Devleti açısından sonlandıran ve 10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Barış Antlaşması'nın getirdiği hükümler ve antlaşmanın onaylanma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AKapitülasyonlar, savaştan önce bu ayrıcalıklardan yararlanamayan İtilaf Devletleri'ne de teşmil edilecek ve Osmanlı Devleti'nin gümrük tarifelerini serbestçe belirleme yetkisi elinden alınacaktır.
- BFırat Nehri'nin doğusunda yerel özerkliğe sahip bir bölge teşkil edilecek; bu bölge halkının antlaşmanın yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra Milletler Cemiyeti Konseyine başvurarak bağımsızlık talep edebilmesi öngörülecektir.
- CDoğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan Devleti kurulacak; bu devlet ile Osmanlı Devleti arasındaki sınır tespit yetkisi doğrudan ABD Başkanı'nın hakemliğine bırakılacaktır.
- Mebusan Meclisinin kapalı olması nedeniyle antlaşmayı onaylamak üzere toplanan Saltanat Şûrası, padişahın da katıldığı oturumda antlaşma metnini oy birliğiyle kabul ederek yürürlüğe koymuştur.Cevap
- Eİzmir ve çevresinde Osmanlı Devleti'nin hükümranlık hakkı sembolik olarak devam ettirilecek; ancak bölgenin fiili idaresi Yunanistan'a bırakılarak beş yılın sonunda yerel meclisin başvurusuyla nihai aidiyet için plebisite (halk oylaması) gidilebilecektir.
Cevap
Saltanat Şûrasının antlaşma metnini oy birliğiyle kabul ederek yürürlüğe koyduğunu belirten ifade yanlıştır.
Sevr Barış Antlaşması tasarısını görüşmek üzere 22 Temmuz 1920'de Yıldız Sarayı'nda toplanan Saltanat Şûrasında kararlar oy birliğiyle değil oy çokluğuyla alınmıştır. Topçu Feriki (Korgeneral) Rıza Paşa, padişahın 'kabul edenler ayağa kalksın' çağrısına uymayarak oturmaya devam etmiş ve antlaşmaya açıkça karşı çıkmıştır. Bunun yanı sıra, Osmanlı Anayasası (Kanun-i Esasi) uyarınca barış antlaşmalarının geçerli olabilmesi için Meclis-i Mebusan tarafından onaylanması şarttır. İstanbul işgal altında olduğu ve Meclis-i Mebusan daha önce feshedildiği için Saltanat Şûrasının kararı antlaşmayı hukuken yürürlüğe sokamamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sevr Barış Antlaşması'nın bölgesel maddeleri ve hukuki geçersizliği
İpuçları
1
Antlaşmanın onaylanma sürecindeki Saltanat Şûrası oturumunu ve Kanun-i Esasi'deki meclis onay şartını hatırlayınız.
2
Saltanat Şûrasında padişahın ayağa kalkma çağrısına uymayan bir komutanın (Topçu Feriki Rıza Paşa) varlığı oylamanın niteliğini belirlemiştir.
3
Saltanat Şûrasında kararın oy birliğiyle değil oy çokluğuyla alınmış olması ve şûranın meşru bir yasama organı olmaması antlaşmanın hukuki yürürlüğünü engellemiştir.
Daha Fazla Pratik
Sevr Antlaşması'nı imzalayan heyet üyeleri (Hadi Paşa, Rıza Tevfik, Reşat Halis) ve TBMM'nin 19 Ağustos 1920 tarihli Hıyanet-i Vataniye kararı üzerine çalışılabilir.
Alternatif Yöntem
Kanun-i Esasi'nin 7. maddesindeki 'muahedatın (antlaşmaların) Heyet-i Ayan ve Heyet-i Mebusanca tasdiki' ilkesi ile Saltanat Şûrasının hukuki niteliğini analiz ederek çözüme ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 0s