Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSosyal Düzen Kuralları ve Hukuk

Sosyal hayatı düzenleyen din, ahlak, görgü ve hukuk kuralları arasındaki etkileşim, hiyerarşi ve yapısal farklar hukuk doktrininde merkezi bir öneme sahiptir. Bu kuralların nitelikleri göz önüne alındığında, hukuk kuralları ile diğer sosyal düzen kuralları arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hukuk kurallarını diğer tüm sosyal düzen kurallarından ayıran en temel ölçüt, yaptırımının maddi olması ve bu yaptırımın doğrudan devlet gücü (kamusal cebir) ile desteklenmesidir.
  2. B
    Ahlak kuralları; bireyin kendi vicdanına karşı olan ödevlerini ifade eden 'sübjektif ahlak' ve toplumdaki diğer bireylere karşı olan ödevlerini ifade eden 'objektif ahlak' olmak üzere iki boyutta incelenir.
  3. Hukuk kuralları niteliği gereği sadece dış dünyadaki somut eylemleri düzenlediği için, bir kişinin eylemi gerçekleştirirken taşıdığı niyet, saik veya psikolojik eğilimler hukuki sorumluluğun tayininde hiçbir şekilde rol oynamaz.Cevap
  4. D
    Din kuralları, ilahi bir kaynaktan beslenmesi ve yaptırımının kural olarak uhrevi olması yönüyle, laik hukuk sistemlerinde hukuk kurallarından yapısal ve kaynak bakımından keskin bir şekilde ayrılır.
  5. E
    Görgü kuralları (adab-ı muaşeret), genellikle belirli bir sosyal çevre veya zaman dilimiyle sınırlı olan ve ihlali durumunda kınama veya dışlanma gibi toplumsal tepkiler doğuran davranış kalıplarıdır.

Cevap

Hukuk kurallarının sadece dışsal eylemlerle ilgilendiği ve niyet gibi sübjektif unsurları tamamen göz ardı ettiği yönündeki ifade yanlıştır.
Doğru cevap (yanlış ifade), hukukun sübjektif unsurları tamamen reddettiğini savunan seçenektir. Oysa Türk Hukuk Sistemi'nde (ve genel hukuk doktrininde) failin niyeti (kast), dikkati ve özeni (taksir) veya hakları kazanırken durumun farkında olmaması (iyi niyet) gibi unsurlar hukuki sonucun tayininde belirleyicidir. Örneğin, kasten adam öldürme ile taksirle adam öldürme arasındaki ceza farkı, tamamen failin iç dünyasındaki 'niyet' farkından kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sosyal düzen kurallarının (din, ahlak, görgü, hukuk) temel ayrım noktalarını belirle.
Hukuku diğerlerinden ayıran temel farkın 'maddi yaptırım' ve 'devlet gücü' olduğu saptanır.
Sorunun kökenindeki kavramsal farkları anlamak için ilk adımdır.
2
Hukukun kapsamını ve uygulama alanını analiz et.
Hukukun sadece eylemin sonucuyla değil, eylemin arkasındaki iradeyle de ilgilendiği görülür.
Hukuk kurallarının mekanik bir yapıdan ziyade, insan iradesini (niyetini) de dikkate alan bir sistem olduğunu doğrulamak gerekir.
3
Hukukta sübjektif unsurların (kast, taksir, iyi niyet) varlığını sorgula.
Ceza hukukunda suçun oluşması için manevi unsurun (kast/taksir) şart olduğu, özel hukukta ise hakların kazanılmasında iyi niyetin esas alındığı hatırlanır.
Yanlış seçeneğin (C) neden hatalı olduğunu somut hukuk dallarından örneklerle kanıtlar.
4
Seçenekleri karşılaştırarak 'yanlış' olanı işaretle.
Sübjektif unsurları tamamen dışlayan ifadenin hukukun temel ilkeleriyle çeliştiği sonucuna varılır.
Mantıksal tutarlılık kontrolü.

Anahtar Kavram

Hukuk Kurallarının Maddi Yaptırımı ve Sübjektif Unsurların Hukuktaki Yeri

İpuçları

1
Hukukun sadece 'ne yapıldığına' mı yoksa 'neden ve hangi niyetle yapıldığına' mı baktığını düşünün.
2
Ceza hukukundaki 'kast' ve 'taksir' ayrımını veya Medeni Kanun'un 3. maddesindeki 'İyi Niyet' ilkesini hatırlayın.
3
Hukuk kuralları dış dünyadaki eylemleri düzenler ancak bu düzenlemeyi yaparken kişinin içsel iradesini (niyetini) de cezayı artırmak veya hakkı korumak için bir kriter olarak kullanır.

Daha Fazla Pratik

Medeni Kanun'un başlangıç hükümleri (md. 1-7) ve ceza hukukundaki sorumluluk esaslarını inceleyerek hukukun sübjektif unsurlara bakışını derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Sosyal Düzen Kuralları ve Hukuk

Bu konudan daha fazla soru