Soru

Zorluk: ZorTBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve mevcut seçim mevzuatı hükümleri çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliği ve adaylık sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin aday olabilmesi için askerlik hizmetini fiilen yerine getirmiş olmaları veya bu hizmetten muaf tutulmuş olmaları şarttır; askerlik ertelemesi (tecil) adaylık için yeterli bir hukuki statü sağlamaz.Cevap
  2. B
    Taksirli suçlar kapsam dışı kalmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, cezaları infaz edilmiş olsa dahi seçilme yeterliliğine sahip değildirler.
  3. C
    Zimmet, irtikap, rüşvet ve kaçakçılık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, bu suçlar nedeniyle özel veya genel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.
  4. D
    Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsünde çalışan personel, milletvekili adayı olabilmek için görevinden istifa etmek zorunda olan 'kamu görevlileri' listesinde yer almaz.
  5. E
    Silahlı Kuvvetler mensupları ile hâkimler ve savcılar, görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve seçilemezler; bu kişilerin adaylıktan sonra eski görevlerine dönme hakları da bulunmamaktadır.

Cevap

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin askerlik ertelemesinin adaylık için yeterli olmadığını savunan ifade yanlıştır; çünkü 2017 değişikliği sonrası 'ilişiği olmamak' ibaresi tecili de kapsamaktadır.
Doğru cevap olan seçenekteki ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikle askerlik şartı 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir. Bu yasal düzenleme uyarınca askerlik hizmetini fiilen yapmamış olsa bile yasal erteleme (tecil) hakkını kullanan kişiler milletvekili adayı olabilir ve seçilebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Askerlik şartındaki 2017 değişikliğini analiz etme
Eski metindeki 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ibaresi getirilmiştir.
Bu değişiklik, sadece askerliği bitirenleri değil, muaf olanları ve yasal olarak erteletenleri (tecilli) de seçilme yeterliliğine dahil etmek için yapılmıştır.
2
Mahkûmiyet ve af durumlarını değerlendirme
Taksirli suçlar hariç 1 yıl kuralı ve yüz kızartıcı suçlarda 'af' durumunun yeterliliği geri getirmediği bilgisi doğrulanmıştır.
Anayasa m. 76, bazı suç türlerini (yüz kızartıcı suçlar, terör vb.) kesin engel olarak belirlemiş ve affın bu engeli kaldırmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
3
Adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini inceleme
Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, TSK mensupları, memurlar ve öğretim elemanlarının istifası zorunludur ancak işçiler kapsam dışıdır.
2839 sayılı Kanun m. 18, hizmetin niteliği gereği işçi sayılanları bu zorunluluktan muaf tutmuştur.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları
Bu soruyu puanla