TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

72 soru

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

18

yaşını doldurmuş olmak

En az ortaokul mezunu olmak

Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası almamış olmak

Askerlikle ilişiği bulunmamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En az ortaokul mezunu olmak

Cevap

Anayasa'ya göre milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak yeterli olduğundan, ortaokul mezunu olma zorunluluğunu belirten ifade yanlıştır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 76. maddesi uyarınca, milletvekili seçilebilmek için gereken asgari eğitim düzeyi ilkokul mezuniyetidir. Dolayısıyla ortaokul mezunu olma şartının arandığını belirten ifade hukuki açıdan yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını gözden geçirin.

Milletvekili seçilmek için; Türk vatandaşı olmak,

18

yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak şartları tespit edilir.

Anayasal şartların güncel hallerini (özellikle 2017 değişikliklerini) hatırlamak gerekir.

Öğrenim şartını mevcut seçeneklerle karşılaştırın.

Anayasa 'ilkokul mezuniyeti'ni yeterli görürken, seçeneklerde sunulan 'ortaokul mezuniyeti' ifadesinin daha daraltıcı bir yanlış bilgi olduğu görülür.

Milletvekili seçilme yeterliliğinde en düşük eğitim seviyesi ilkokuldur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

Milletvekili seçilmek için gereken eğitim seviyesi, Türkiye'deki zorunlu eğitim kademelerinden en düşük olanıdır.

Özellikle 2017 Anayasa değişiklikleri ile yaş ve askerlik gibi şartların nasıl değiştiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğine sahip birinin aday olabilmesi için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini (Hakimler, Savcılar, TSK mensupları vb.) mutlaka tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 2Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği ve adaylık sürecine ilişkin hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Zimmet, rüşvet, sahtecilik veya inancı kötüye kullanma gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi hiçbir zaman milletvekili seçilemezler.

Taksirli suçlar dışındaki suçlardan toplam bir yıl hapis cezası alan bir kişi, cezasını tamamladıktan sonra milletvekili adayı olabilir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsünde çalışan personelin milletvekili adayı olabilmesi için Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilan edilen tarihte görevinden istifa etmesi şarttır.

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olabilmek için askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak veya bu hizmetten muaf tutulmuş olmak yasal bir zorunluluktur.

Seçimlere katılmak için istifa eden ancak seçilemeyen hâkimler, savcılar ve yüksek yargı organı mensupları, seçim sonrası idari başvuru ile görevlerine iade edilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zimmet, rüşvet, sahtecilik veya inancı kötüye kullanma gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi hiçbir zaman milletvekili seçilemezler.

Cevap

Zimmet, rüşvet, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Doğru ifade, yüz kızartıcı suçların mutlak bir engel olduğunu belirtmektedir. 1982 Anayasası'nın 76. maddesi uyarınca; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma gibi suçlardan hüküm giyenler, aldıkları ceza süresine bakılmaksızın ve affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Adım Adım Çözüm

Suç türünün seçilme yeterliliğine etkisini analiz et.

Taksirli suçlar engel teşkil etmezken, kasten işlenen suçlarda 1 yıl sınırı vardır.

Anayasa, kasıtlı ve ağır suçları demokratik temsil engeli olarak görür.

Yüz kızartıcı suçlar için özel hükmü hatırla.

Zimmet, rüşvet gibi suçlar 'affa uğramış olsa bile' seçilme engelidir.

Kamu vicdanı ve devlet onuru açısından bu suçların geri dönüşü yoktur.

Adaylık için istifa etmesi gereken ve dönemeyen grupları ayırt et.

İşçiler istifa etmez; yargı ve asker kökenliler ise geri dönemez.

Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlık ilkesi gereği bu kısıtlama getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile seçilme yeterliliği arasındaki farkları gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 3Soru →

Seçim mevzuatı ve $1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri ışığında, bir kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğine adaylığını engelleyen hukuki durum aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu kurumunda 'işçi' statüsünde çalışmasına rağmen görevinden istifa etmeden adaylık başvurusunda bulunmak

Taksirli bir suçtan dolayı

2

yıl süreyle hapis cezasına mahkûm edilmiş ve cezası infaz edilmiş olmak

Askerlik çağına gelmiş olmasına karşın, yükseköğrenim süreci nedeniyle askerlik hizmetini yasal olarak erteletmiş (tecilli) olmak

Sahtecilik suçundan dolayı

5

ay hapis cezası almış olup, bu cezası genel af kapsamına alınarak adli sicil kaydı silinmiş olmak

Kasıtlı (kasten işlenen) bir suçtan dolayı

10

ay hapis cezası almış ve bu cezası mahkemece ertelenmiş olmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sahtecilik suçundan dolayı $5$ ay hapis cezası almış olup, bu cezası genel af kapsamına alınarak adli sicil kaydı silinmiş olmak

Cevap

Sahtecilik suçundan dolayı alınan hapis cezasının, süresine bakılmaksızın ve genel af kapsamına alınsa dahi seçilme yeterliliğini ortadan kaldırması durumudur.

Sahtecilik, dolandırıcılık, hırsızlık gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçlar,

1982

Anayasası'nın

76

. maddesi uyarınca özel bir rejime tabidir. Bu suçlardan hüküm giyen kişiler, aldıkları ceza süresi ne kadar kısa olursa olsun (

5

ay,

10

gün vb.) ve daha sonra genel veya özel af ile bu cezaları silinse dahi, milletvekili seçilme yeterliliğini bir daha kazanamazlar.

Adım Adım Çözüm

Adayın adli sicil kaydındaki suçun niteliğinin belirlenmesi.

Sahtecilik suçu 'yüz kızartıcı suçlar' kategorisindedir.

1982

Anayasası madde

76

'da bu suçlar özel olarak listelenmiştir.

Yüz kızartıcı suçlarda ceza süresi ve af durumunun değerlendirilmesi.

Bu suçlarda süre şartı aranmaz ve 'affa uğramış olsalar bile' ibaresi gereği engel devam eder.

Anayasal düzenleme bu suçlar için mutlak bir yasak öngörmüştür.

Diğer adaylık şartlarının (askerlik, meslek, kasten işlenen suç sınırı) kontrol edilmesi.

İşçilerin istifa zorunluluğu yoktur, askerlikte tecil yeterlidir, kasten suçlarda sınır

1

yıldır.

2017

anayasa değişiklikleri ve güncel mevzuat hükümleri bu yöndedir.

Anahtar Kavram

Yüz Kızartıcı Suçlar ve Seçilme Yeterliliği İstisnaları

Alternatif Yöntem

Soruda 'engel teşkil eder' ifadesi arandığı için 'Yüz kızartıcı suç + Af + Süre fark etmez' kural dizisini doğrudan hatırlamak en hızlı çözümdür.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 4Soru →

$1982$ Anayasası’nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve $2017$ Anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni düzenlemeler ışığında, aşağıda durumları belirtilen aday adaylarından hangileri, diğer tüm şartları taşıdıkları varsayıldığında milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir?

$I$ . Arda: Kasten işlediği farklı suçlardan dolayı toplamda $13$ ay hapis cezası almış; cezaları infaz edildikten sonra genel afla sicili temizlenmiştir.
$II$ . Berk: Taksirli bir suçtan dolayı $3$ yıl hapis cezasına çarptırılmış ve mahkûmiyeti kesinleşmiştir.
$III$ . Can: 'Hırsızlık' suçundan mahkûm olmuş ancak mahkemeden 'memnu hakların iadesi' (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı almıştır.
$IV$ . Deniz: $19$ yaşında olup askerlik çağına gelmiştir; ancak üniversite eğitimi nedeniyle askerliğini tecil ettirmiştir.
$V$ . Emre: Bir Kamu İktisadi Teşebbüsünde (KİT) 'işçi' statüsünde uzman olarak çalışmakta olup, adaylık başvurusu sırasında görevinden istifa etmemiştir.

I

II

IV

II

IV

II

IV

V

I

III

IV

II

III

IV

V

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $II$ , $IV$ ve $V$

Cevap

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olan kişiler Berk, Deniz ve Emre'dir.

Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın belirlediği taksirli suç istisnasını (

II

2017

değişikliği sonrası tecil durumunun yeterliliğini (

IV

) ve kamu işçilerinin istifa zorunluluğunun bulunmamasını (

V

) doğru şekilde bir araya getirmektedir.

Adım Adım Çözüm

Arda'nın ceza durumunu incele.

Engeldir.

1982

Anayasası'na göre taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler (

7+6=13

ay).

Berk'in suç türünü analiz et.

Yeterlidir.

Taksirli suçlardan alınan cezalar, süresi ne kadar olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğini ortadan kaldırmaz.

Can'ın mahkûmiyet niteliğini değerlendir.

Engeldir.

Hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilmeye engeldir. Memnu hakların iadesi kararı bu anayasal engeli aşamaz.

Deniz'in yaş ve askerlik durumunu kontrol et.

Yeterlidir.

2017

değişikliği ile yaş sınırı

18

'e inmiş ve 'askerliğini yapmış olma' şartı 'askerlikle ilişiği bulunmamak' (tecil dahil) olarak değiştirilmiştir.

Emre'nin istifa zorunluluğunu incele.

Yeterlidir.

Anayasa'nın

76

. maddesi memurlar ve işçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin istifasını şart koşar; kamu işçileri (uzman dahi olsalar) istifa etmeden aday olabilir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve İstisnalar

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesi sürecini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 5Soru →

$2008$ doğumlu olan ve $2026$ yılında yapılacak milletvekili seçimlerinde aday olmak isteyen Can, ilkokul mezunudur. Can, daha önce karıştığı bir trafik kazası neticesinde "taksirli suçtan" dolayı $2$ yıl hapis cezası almış ve bu cezası kesinleşmiştir. Can, adaylık süreci başladığında henüz askerlik çağına gelmediği için bu görevi yerine getirmemiştir. $1982$ Anayasası ve ilgili seçim mevzuatı hükümleri uyarınca Can'ın durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Seçilme yeterliliğine sahiptir; yaşı, öğrenim durumu, adli sicil kaydı ve askerlik durumu adaylığına engel teşkil etmez.

Seçilemez; taksirli bir suçtan dolayı bir yıldan fazla hapis cezası almış olması adaylığına engeldir.

Seçilemez; milletvekili olabilmek için askerlik hizmetinin fiilen yapılmış olması veya muaf tutulması zorunludur.

Seçilemez; 1982 Anayasası'na göre milletvekili adaylığı için en az ortaokul veya dengi okul mezunu olma şartı aranır.

Seçilemez; 2017 anayasa değişikliği ile milletvekili seçilme yaşı 18'e indirilmiş olsa da askerlik çağına gelmeyenler aday olamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçilme yeterliliğine sahiptir; yaşı, öğrenim durumu, adli sicil kaydı ve askerlik durumu adaylığına engel teşkil etmez.

Cevap

Can, milletvekili seçilme yeterliliği için gerekli olan yaş, eğitim, askerlik durumu ve adli sicil şartlarının tamamını taşıdığı için seçilebilir.

Seçilme yeterliliği incelendiğinde; adayın 18 yaşını doldurmuş olması, en az ilkokul mezunu olması ve taksirli suçtan hüküm giymiş olmasının (taksirli suçlar engel değildir) şartlara uygun olduğu görülür. Ayrıca henüz askerlik çağına gelmemiş olmak, kişi üzerinde hukuki bir askerlik ilişiği yaratmadığı için adaylık önünde bir engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

Yaş şartını kontrol et

2026 - 2008 = 18 yaş

2017 değişikliği ile seçilme yaşı 18'e indirilmiştir.

Eğitim şartını kontrol et

İlkokul mezunu

Anayasa en az ilkokul mezuniyetini yeterli görmektedir.

Adli sicil şartını kontrol et

Taksirli suçtan 2 yıl

Taksirli suçlar, süresi ne olursa olsun milletvekili seçilmeye engel değildir (Kasıtlı suçlarda sınır 1 yıldır).

Askerlik şartını kontrol et

Askerlik çağına gelmemiş

Henüz yükümlülük altına girmediği için askerlikle ilişiği yoktur; bu durum adaylığa engel değildir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Madde 76: Milletvekili Seçilme Yeterliliği

Soru 6Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ve ilgili seçim mevzuatı hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Askerlik çağına gelmiş adayların, milletvekili seçilebilmeleri için askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olduklarını belgelendirmeleri anayasal bir zorunluluktur.

Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi statüsünde çalışanların, milletvekili adayı olabilmeleri için adaylık listelerinin kesinleştiği tarihte görevlerinden çekilmeleri gerekir.

Taksirli suçlardan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve bu cezası kesinleşen bir kişi, diğer şartları taşıması kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Milletvekili seçilebilmek için en az ortaöğretim (lise) mezunu olma şartı,

2017

düzenlemeleriyle getirilmiş temel bir kriterdir.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı

6

ay hapis cezası alan bir kişi, yüz kızartıcı bir suç işlemediği sürece adaylık başvurusunda bulunamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan dolayı toplamda $2$ yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve bu cezası kesinleşen bir kişi, diğer şartları taşıması kaydıyla milletvekili seçilebilir.

Cevap

Taksirli suçlardan hüküm giyenler, ceza süresine bakılmaksızın milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptirler.

Anayasa'nın

76

. maddesinde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suç türünden hüküm giyenlerin seçilme yeterliliğini kaybetmeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle

2

yıl veya daha fazla süreyle taksirli suçtan hüküm giyilmiş olması adaylığa engel değildir.

Adım Adım Çözüm

Askerlik şartı incelenir.

2017

değişikliği ile fiilen yapma şartı kaldırılmış, 'ilişiği bulunmamak' (tecil/muafiyet) yeterli sayılmıştır.

Gençlerin temsiliyetini artırmak ve askerlik çağındaki adayların önünü açmak.

Görevden çekilme zorunluluğu olanlar belirlenir.

Memurlar, hakimler, savcılar ve TSK mensupları çekilmek zorundayken; kamu işçileri bu zorunluluktan muaftır.

İşçi statüsünün kamu gücü kullanımı bakımından hiyerarşik memuriyetten farklı değerlendirilmesi.

Adli sicil ve mahkûmiyet şartları analiz edilir.

Taksirli suçlar istisnadır; kasten işlenen suçlarda ise sınır

1

yıldır. Yüz kızartıcı suçlarda ise süreye bakılmaz.

Anayasa'nın

76

. maddesinin açık hükmü.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Alternatif Yöntem

Seçilme yeterliliğini özetleyen şu tabloyu incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir:

Kriter	Şart
Yaş	$18$ yaşını doldurmuş olmak
Eğitim	En az ilkokul mezunu olmak
Askerlik	Askerlikle ilişiği bulunmamak (Tecil dahil)
Mahkûmiyet	Taksirli suçlar hariç toplam $1$ yıl ve üzeri hapis almamış olmak
Kısıtlılık	Kısıtlı olmamak (Vesayet altında olmamak)
İstifa	Memurlar, Hakim/Savcılar, TSK mensupları zorunlu (İşçiler hariç)

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

$1982$ Anayasası’na göre milletvekili seçilme yeterliliği ve adaylık sürecinde görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Taksirli suçlar hariç, kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler, cezaları ertelenmiş olsa dahi milletvekili seçilemezler.

Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsünde çalışanların, milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden istifa etme zorunlulukları bulunmamaktadır.

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilen hâkimler, savcılar, yüksek yargı mensupları ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları, seçimi kaybetmeleri halinde görevlerine geri dönemezler.

Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, aday olabilmek için görevlerinden çekilmek zorunda değildir; ancak milletvekili seçildikleri takdirde bu görevleri sona erer.

Zimmet, rüşvet ve hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, genel veya özel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olamazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, aday olabilmek için görevlerinden çekilmek zorunda değildir; ancak milletvekili seçildikleri takdirde bu görevleri sona erer.

Cevap

Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının adaylık için görevden çekilmek zorunda olmadığını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu grup istifa etmeden aday olamaz.

Anayasa'nın

76

. maddesi uyarınca; hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, kamu kurum ve kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri ile yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları, aday olabilmek için görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler. Bu nedenle öğretim elemanlarının istifa etmeden aday olabileceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

76

. maddesindeki adaylık şartlarını incelemek.

Anayasa; hâkimler, savcılar, yüksek yargı mensupları, memurlar, askerler ve öğretim elemanlarının aday olabilmek için çekilmeleri gerektiğini belirtir.

Hangi kamu görevlilerinin adaylık öncesi istifa etmesi gerektiğini belirlemek için hukuki temeli saptamak gerekir.

İşçi statüsündeki kamu çalışanlarının durumunu değerlendirmek.

Kamu işçileri, istifa etmesi gereken 'diğer kamu görevlileri' tanımının dışında tutulmuştur.

Anayasa, işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri için istifa şartı koşar.

Seçimi kaybedenlerin geri dönüş haklarını analiz etmek.

Hâkim, savcı ve askerler dışında kalan memurlar ve akademisyenler görevlerine geri dönebilir.

Farklı kamu görevlisi sınıflarının geri dönüş hakları yasalarla farklı düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adaylık İçin İstifa Şartı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme nedenleri ve TBMM kararı gerektiren durumları inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 8Soru →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak isteyen bir aday için bazı adli ve idari engeller bulunmaktadır. Anayasa'nın $76$ . maddesinde düzenlenen bu engellerden bazıları, söz konusu ceza veya mahkûmiyet affa uğramış olsa dahi kişinin seçilme yeterliliğini geri kazanmasına imkan tanımamaktadır.

Buna göre, aşağıdaki adaylardan hangisinin milletvekili seçilmesi, ilgili anayasal hükümler çerçevesinde kesin olarak engellenmiştir?

Taksirli suçlardan dolayı toplam

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan kişi

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

1

yıl

6

ay hapis cezası alan ancak cezası genel af kapsamına giren kişi

Zimmet veya rüşvet gibi yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olup bu mahkûmiyeti affa uğramış olan kişi

Askerlik hizmetini fiilen yapmamış olmasına rağmen bu hizmetten yasal olarak muaf tutulan kişi

En az ortaokul mezunu olup kamu hizmetlerinden yasaklı bulunmayan kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zimmet veya rüşvet gibi yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olup bu mahkûmiyeti affa uğramış olan kişi

Cevap

Zimmet veya rüşvet gibi yüz kızartıcı bir suçtan mahkûm olan kişi, affa uğramış olsa bile milletvekili seçilemez.

Doğru yanıt olan seçenek, yüz kızartıcı suçlardan biri olan zimmet veya rüşvet mahkûmiyetini içermektedir.

1982

Anayasası'nın

76

. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör eylemlerine katılma gibi suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

76

. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını analiz et.

Milletvekili seçilmek için; Türk vatandaşı olmak, en az

18

yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, askerlikle ilişiği bulunmamak ve belirli suçlardan mahkûm olmamak gerekir.

Şartların genel çerçevesini belirlemek.

Hapis cezaları ve suç türlerini ayrıştır.

Taksirli suçlar engel değildir. Kasten işlenen suçlarda

1

yıl ve üzeri hapis cezası engeldir ancak af ile engel kalkabilir. Yüz kızartıcı suçlar (zimmet, rüşvet, sahtecilik vb.) ve terör suçları süresine bakılmaksızın engeldir ve af kapsamına girseler dahi engel kalkmaz.

Soruda sorulan 'kesin engel' durumunu tespit etmek.

Seçeneklerdeki kişilerin durumunu karşılaştır.

Zimmet suçundan mahkûm olan kişinin durumu, affa uğramış olsa bile 'seçilemezler' kategorisine girmektedir.

Yüz kızartıcı suçların mutlak engel teşkil etmesi kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliğinde Mutlak Hak Mahrumiyeti

İpuçları

Anayasa, bazı suçları 'yüz kızartıcı suçlar' olarak tanımlar ve bunların siyasi hayata etkisini kalıcı kılar.

Affın seçilme engelini kaldırmadığı iki temel grup vardır: Yüz kızartıcı suçlar ve terör suçları.

Zimmet, rüşvet ve hırsızlık gibi suçlardan

1

gün dahi ceza alsa, kişi affedilse bile TBMM'ye giremez.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini ve bu kişilerin görevlerine geri dönüş kurallarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 9Soru →

$1982$ Anayasası’nın $76$ . maddesinde düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili hükümler ve $2017$ Anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel hukuki çerçeve dikkate alındığında; aşağıda kişisel ve hukuki durumu belirtilen aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmaktadır?

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

3

yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan ve adaylık süreci başlamadan önce görevinden istifa eden bir belediye başkanı

Kasten işlediği bir suçtan dolayı

1,5

yıl hapis cezası alan ancak infaz sonrasında 'yasaklanmış hakların geri verilmesi' (memnu hakların iadesi) kararı alan bir serbest muhasebeci

Dolandırıcılık suçundan mahkûmiyeti bulunan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir 'Genel Af' kanunu ile cezası ve tüm hukuki sonuçları silinmiş olan emekli bir bankacı

Bir kamu iktisadi teşebbüsünde (KİT) 'işçi' statüsünde çalışan ve seçim döneminde görevinden istifa etmeden adaylık başvurusunda bulunan

22

yaşındaki bir teknisyen

18

yaşını doldurmuş, lise mezunu olan ve askerlik yükümlülüğü bulunmasına rağmen askerlik şubesinden 'tecilli' (erteleme) belgesi almış olan bir üniversite öğrencisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dolandırıcılık suçundan mahkûmiyeti bulunan ancak daha sonra yürürlüğe giren bir 'Genel Af' kanunu ile cezası ve tüm hukuki sonuçları silinmiş olan emekli bir bankacı

Cevap

Dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, genel veya özel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilme yeterliliğini ebediyen kaybederler.

Anayasa'nın

76

. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler. Bu kural, suçun infaz edilip edilmediğinden veya affın niteliğinden (genel/özel) bağımsız olarak mutlak bir yasak teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

Suçun niteliğini analiz etme

Dolandırıcılık suçu, Anayasa'nın

76

. maddesinde sayılan 'yüz kızartıcı suçlar' kategorisindedir.

Yüz kızartıcı suçlar için getirilen kısıtlamalar, diğer suç türlerinden farklı ve daha katıdır.

Affın seçilme yeterliliği üzerindeki etkisini değerlendirme

Anayasa metni açıkça 'affedilmiş olsalar bile' ibaresini kullanarak bu suçlar için affın engelleyici durumu kaldırmayacağını belirtir.

Milletvekili profilinin dürüstlük ve güvenilirlik kriterlerini en üst düzeyde korumak amaçlanmıştır.

Diğer adayların profesyonel ve hukuki statülerini karşılaştırma

İşçilerin istifa zorunluluğunun olmaması, taksirli suçların süre sınırı taşımaması ve askerlik tecilinin yeterlilik sağladığı teyit edilir.

Yanlış seçeneklerin neden elendiğini belirlemek için istisnai durumlar (işçi statüsü, tecil, memnu hakların iadesi) kontrol edilmelidir.

Anahtar Kavram

Anayasal Seçilme Yeterliliği ve Affın Sınırları

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanırken; önce suçun 'taksirli' olup olmadığına, sonra 'yüz kızartıcı' olup olmadığına ve son olarak profesyonel statüdeki 'işçi/memur' ayrımına odaklanarak kesin sonuca gidilebilir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri ve yapılan anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, bir kimsenin milletvekili seçilebilmesi için sahip olması gereken şartlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekili adayı olabilmek için en az lise veya dengi bir okuldan mezun olmak zorunludur.

Seçim tarihinde 25 yaşını doldurmuş olan her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.

Askerlik hizmetini fiilen yapmış veya tecil ettirmiş olmak seçilme yeterliliği için temel şarttır.

Taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymemiş olmak gerekir.

Devlet memurlarına verilen kademe ilerlemesinin durdurulması gibi disiplin cezaları milletvekili adaylığına kesin engel teşkil eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymemiş olmak gerekir.

Cevap

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, toplamda bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına hüküm giymemiş olmak milletvekili seçilebilmek için anayasal bir şarttır.

Doğru olan ifade, taksirli suçların kapsam dışında tutulduğunu ve kasıtlı suçlarda bir yıl veya daha fazla süreli mahkumiyetin engel teşkil ettiğini belirten ifadedir. Bu, 1982 Anayasası'nın ilgili maddesiyle doğrudan uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği kriterlerini hatırla.

Temel şartlar: Türk vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmak, en az ilkokul mezunu olmak, kısıtlı olmamak, askerlikle ilişiği bulunmamak.

Soruda istenen doğru şartı belirlemek için yasal çerçeveyi çizmek gerekir.

Adli sicil kaydına ilişkin kısıtlamaları analiz et.

Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenen) süre ne olursa olsun seçilmeye engel değildir. Kasıtlı suçlarda ise sınır 1 yıldır.

Hapis cezası süresinin hangi suç türleri için engel teşkil ettiğini ayırt etmek gerekir.

Diğer seçeneklerdeki hatalı (eski veya yanlış) bilgileri ele.

Yaşın 25 değil 18, öğrenimin lise değil ilkokul ve askerliğin 'yapılmış' değil 'ilişiği olmamış' olması gerektiğini teyit et.

Güncel anayasa değişikliklerini (özellikle 2017) doğrulamak yanıltıcı seçeneklerden kaçınmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

Milletvekili seçilme şartlarında 2017 yılında önemli yaş değişiklikleri yapıldığını hatırla.

Adli sicil engellerinde 'taksirli' (kasıtsız) suçların hiçbir zaman engel oluşturmadığını, ancak kasıtlı suçlarda sürenin önemli olduğunu düşün.

Askerlik şartı artık 'yapmış olmak' değil, adaylık anında askerlikle hukuksal bir bağının (ilişiğinin) olmamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini (hakimler, savcılar, TSK mensupları vb.) inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 11Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen TBMM üyeliğine seçilme yeterliliği ve adaylık sürecine ilişkin usuller dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık veya sahtecilik gibi suçlardan mahkûm olanlar, özel veya genel affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organı mensupları ve Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, adaylık için istifa ettikten sonra seçimi kaybetseler dahi eski görevlerine geri dönemezler.

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplam

1

yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına hüküm giyenler, bu cezaları affa uğramadığı sürece seçilme yeterliliğine sahip değildirler.

Askerlik çağına gelmiş olmasına rağmen askerlik hizmetini yapmamış, erteletmemiş veya muaf tutulmamış olanlar milletvekili adaylığına başvuramazlar.

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyen bir kişi, mahkûm olduğu hapis cezası süresi

1

yılı aşması durumunda milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyen bir kişi, mahkûm olduğu hapis cezası süresi $1$ yılı aşması durumunda milletvekili seçilme yeterliliğini kaybeder.

Cevap

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyenlerin hapis cezası süresi bir yılı aşsa dahi milletvekili seçilme yeterliliğini kaybetmeyeceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre 'taksirli suçlar' seçilme yeterliliğine engel olan mahkûmiyetler kapsamı dışında bırakılmıştır. Bir kişinin taksirli bir suçtan dolayı aldığı ceza süresi

1

yılı, hatta

5

yılı aşsa dahi bu durum milletvekili adayı olmasına engel oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki suç mahkûmiyeti şartlarını analiz etme.

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl ve üzeri hapis cezasının engel olduğu görülür.

Seçilme yeterliliğinin sınırlarını belirlemek için temel kuralı anlamak gerekir.

Taksirli suçların (dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu işlenen suçlar) durumunu inceleme.

Taksirli suçların, süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine engel olmadığı sonucuna varılır.

Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ibaresi açıkça belirtilmiştir.

Affa uğrama durumunun farklı suç türlerindeki etkisini değerlendirme.

Zimmet, rüşvet gibi özel sayılan suçlarda affın engelini kaldırmadığı, diğerlerinde ise kaldırdığı ayırt edilir.

Seçilme yeterliliği sorularında en sık kullanılan hukuksal nüans budur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Engel Teşkil Eden Suçlar

İpuçları

Anayasa'da seçilme engelini düzenleyen maddede 'taksirli suçlar hariç' ibaresinin ne anlama geldiğini düşünün.

1

yıllık hapis cezası sınırı sadece kasten işlenen suçlar için geçerlidir.

Zimmet gibi özel suçlar affa uğrasa bile engeldir, ancak taksirli suçlar kaç yıl olursa olsun engel değildir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerinin listesini ve kimlerin geri dönebileceğini tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 12Soru →

1982 Anayasası’nın 76. maddesinde milletvekili seçilebilmek için belirli kamu görevlilerinin görevlerinden çekilmeleri gerektiği hükme bağlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin milletvekili adayı olabilmek için görevinden çekilme (istifa) zorunluluğu bulunmamaktadır?

Hâkimler ve savcılar

Silahlı Kuvvetler mensupları

Kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanlar

Yükseköğretim Kurulu üyeleri

Memur statüsündeki kamu görevlileri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanlar

Cevap

Kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanların milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilme zorunluluğu yoktur.

1982 Anayasası’nın 76. maddesine göre; hâkimler ve savcılar, yüksek yargı organları mensupları, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, Yükseköğretim Kurulu üyeleri, memur statüsündeki görevliler ile 'işçi niteliği taşımayan' diğer kamu görevlileri ve Silahlı Kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar. Bu hükümden hareketle, kamu kurumlarında işçi statüsünde çalışanların bu kapsamda yer almadığı ve adaylık için istifa zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesinin ilgili fıkrasını analiz et.

Maddede 'işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri' ifadesinin kullanıldığı görülür.

Bu ifade, kamu hizmeti yürüten ancak işçi statüsünde olanların bu sınırlamanın dışında bırakıldığını gösterir.

Seçeneklerdeki meslek gruplarını anayasal liste ile karşılaştır.

Hâkimler, savcılar, askerler, YÖK üyeleri ve memurların listede yer aldığı teyit edilir.

Anayasa, kamu gücünü doğrudan kullanan veya tarafsızlığı kritik olan bu grupları adaylık için istifa şartına tabi tutmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Görevden Çekilme Zorunluluğu

Soru 13Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili seçim mevzuatı dikkate alındığında, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması mümkündür?

Taksirli suçlardan dolayı toplamda

2

yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası infaz edilmiş olan kişi

Hırsızlık suçundan dolayı

6

ay hapis cezası alan ve cezası özel afla ortadan kaldırılan kişi

Kasten yaralama suçundan dolayı

1

yıl

2

ay hapis cezasına çarptırılan ve cezası infaz edilen kişi

Kamu hizmetlerinden yasaklı olduğu sürenin yarısını tamamlamış olan kişi

Okuryazar olan ancak herhangi bir ilkokul diploması bulunmayan kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan dolayı toplamda $2$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve cezası infaz edilmiş olan kişi

Cevap

Taksirli suçlardan dolayı toplamda 2 yıl hapis cezası almış olan kişinin milletvekili adayı olması mümkündür; çünkü taksirli suçlar anayasal bir engel teşkil etmez.

Milletvekili seçilme yeterliliği için taksirli suçlar bir engel teşkil etmez. 1982 Anayasası'nın 76. maddesi, 'taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenlerin' seçilemeyeceğini belirtir. Bu durum, taksirli bir suçtan dolayı alınan cezanın süresi ne kadar (örneğin

2

yıl) olursa olsun, kişinin seçilme hakkını kaybetmeyeceği anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

Eğitim şartını kontrol et

En az ilkokul mezunu olunmalıdır.

Sadece okuryazar olmak yeterli değildir; diploma gereklidir.

Kasıtlı suçlardaki ceza sınırını incele

Taksirli suçlar hariç toplamda

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar seçilemez.

Anayasa, kasıtlı suçlarda

1

yıllık bir eşik belirlemiştir.

Yüz kızartıcı suçların özel durumunu değerlendir

Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlar süreden bağımsız olarak ve af gelse dahi engeldir.

Bu suçlar kamu vicdanında 'leke' olarak kabul edildiği için mutlak engel sayılır.

Taksirli suçların istisnasını belirle

Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenenler) ceza süresi ne olursa olsun seçilmeye engel değildir.

Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçlar kapsam dışı bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Adli Sicil Engelleri

İpuçları

Anayasa'nın suçlarla ilgili düzenlemesinde hangi suç türünün özellikle hariç tutulduğuna (istisna edildiğine) odaklanın.

Kasıtlı suçlar ile taksirli suçlar arasındaki ayrımı ve '1 yıl' sınırının hangisi için geçerli olduğunu hatırlayın.

Hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçların süresi ne olursa olsun 'affa uğramış olsalar bile' engel oluşturduğunu, ancak taksirli suçların her zaman kapsam dışı olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini ve bunlardan hangilerinin görevlerine geri dönemeyeceğini (Hakimler, Savcılar, TSK mensupları) çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

1982 Anayasası ve Milletvekili Seçimi Kanunu hükümleri uyarınca; kasten işlediği bir suçtan dolayı hakkında $1$ yıl $2$ ay hapis cezasına hükmedilen ancak bu cezası mahkemece ertelenen bir kişinin milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal olarak doğrudur?

Cezası ertelendiği için seçilme yeterliliği üzerinde bir engel teşkil etmez; milletvekili adayı olabilir.

Taksirli suçlar kapsamında değerlendirileceği için bir yıllık süre sınırına tabi değildir ve seçilme yeterliliğini kaybetmez.

Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha fazla olduğu için, cezası ertelenmiş olsa dahi milletvekili seçilemez.

Sadece yüz kızartıcı bir suçtan mahkumiyet halinde süre sınırı aranır; diğer kasten işlenen suçlarda erteleme seçilmeye engel değildir.

Milletvekili seçilebilmesi için özel af ile mahkumiyetinin tüm hukuki sonuçlarının ortadan kaldırılmış olması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha fazla olduğu için, cezası ertelenmiş olsa dahi milletvekili seçilemez.

Cevap

Hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha fazla olduğu için, cezası ertelenmiş olsa dahi milletvekili seçilemez.

1982 Anayasası'nın

76

. maddesi ve Milletvekili Seçimi Kanunu'nun

11

. maddesi uyarınca; taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler, cezaları ertelenmiş olsa dahi milletvekili seçilemezler. Sorudaki vakada ceza süresi

1

yıl

2

ay (

14

ay) olup bir yıllık sınırı aşmaktadır ve suç kasten işlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Suçun niteliğini ve süresini belirle.

Suç kasten işlenmiş olup ceza süresi

1

yıl

2

ay (toplam

14

ay) olarak belirlenmiştir.

Milletvekili seçilme yeterliliğinde kasten işlenen suçlar için bir yıllık kritik bir sınır bulunmaktadır.

Cezanın ertelenmesinin (infazın tecil edilmesinin) seçilme yeterliliğine etkisini analiz et.

2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun

11

. maddesine göre, kasten işlenen suçlarda bir yıl ve üzeri mahkumiyetler ertelenmiş olsa dahi engeldir.

Anayasa ve kanun koyucu, belli ağırlıktaki suçların infaz şekline (erteleme gibi) bakmaksızın TBMM üyeliğine engel olmasını öngörmüştür.

Nihai yeterlilik durumuna karar ver.

İlgili kişi milletvekili seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Ceza süresinin bir yılı aşması ve suçun kasten işlenmiş olması nedeniyle erteleme seçilme engelini kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Hapis Cezasının Milletvekili Seçilme Yeterliliğine Etkisi

İpuçları

Milletvekili seçilme yeterliliğinde kasten işlenen suçlar için öngörülen genel hapis cezası süresini hatırlayın.

Cezanın infazının ertelenmiş (tecil edilmiş) olması, mahkumiyetin varlığını ve seçilme engeli statüsünü değiştirir mi?

Milletvekili Seçimi Kanunu m. 11, 'ertelenmiş olsa dahi' ibaresiyle bu durumu net bir şekilde açıklamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adayı olmak için görevinden çekilmesi gereken kamu görevlilerini ve seçilemeyenlerin geri dönüş şartlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 15Soru →

1982 Anayasası’nın “Milletvekili Seçilme Yeterliliği” başlıklı 76. maddesi ile ilgili mevzuat hükümleri ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) kararları göz önünde bulundurulduğunda, adaylık şartları ve engellerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Taksirli suçlardan dolayı hüküm giyenlerin aldığı ceza süresi, bu cezalar affa uğramamış olsa dahi milletvekili seçilme yeterliliği üzerinde kısıtlayıcı bir etkiye sahip değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında "işçi" statüsünde çalışan kamu görevlilerinin, milletvekili adayı olabilmek için görevlerinden istifa etme zorunluluğu bulunmamaktadır.

On sekiz yaşını doldurmuş olan ve askerlik hizmetini fiilen tamamlamamış olsa bile askerlikle ilişiği bulunmayan her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.

Zimmet, rüşvet veya hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olan bir kişi, özel veya genel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilme yeterliliğini kazanamaz.

Taksirli suçlar hariç, yüz kızartıcı nitelikte olmayan bir suçtan dolayı bir yıl hapis cezasına mahkûm edilen ancak bu cezası adli para cezasına çevrilen bir kimse, hüküm giydiği asıl ceza süresi sınırda olduğu için milletvekili seçilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç, yüz kızartıcı nitelikte olmayan bir suçtan dolayı bir yıl hapis cezasına mahkûm edilen ancak bu cezası adli para cezasına çevrilen bir kimse, hüküm giydiği asıl ceza süresi sınırda olduğu için milletvekili seçilemez.

Cevap

Taksirli suçlar hariç, yüz kızartıcı nitelikte olmayan bir suçtan dolayı bir yıl hapis cezasına mahkûm edilen ancak bu cezası adli para cezasına çevrilen bir kimsenin milletvekili seçilemeyeceğine dair ifade yanlıştır; bu durumdaki kişiler seçilebilir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır, çünkü Anayasa’da belirtilen 'toplam bir yıl hapis cezası' engeli, cezanın adli para cezasına çevrilmesi durumunda aşılmış sayılmaz. Türk Ceza Kanunu madde 50/5 uyarınca, seçenek yaptırıma çevrilen cezalarda 'asıl mahkûmiyet' çevrilen yaptırımdır. Dolayısıyla yüz kızartıcı bir suç işlenmediği sürece, para cezasına çevrilen mahkûmiyetler milletvekili seçilmeye engel oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki hapis cezası sınırını belirle.

Taksirli suçlar hariç, toplam 1 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili seçilemez.

Anayasal seçilme yeterliliği kriterini tespit etmek.

Hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesinin hukuki sonucunu analiz et.

Türk Ceza Kanunu m. 50/5 uyarınca, hapis cezası adli para cezasına çevrildiğinde artık 'asıl mahkûmiyet' para cezasıdır.

Yaptırım türünün değişmesinin seçilme yeterliliğine etkisini belirlemek.

YSK ve doktrin görüşünü uygula.

Yüz kızartıcı bir suç söz konusu değilse, hapis cezası para cezasına çevrildiğinde 1 yıllık hapis cezası engeli gerçekleşmemiş sayılır.

Hukuki yorumu somut olaya uyarlamak.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde mahkûmiyetin türü ve yaptırıma çevrilmesinin etkisi.

İpuçları

Anayasa'daki '1 yıl' sınırı hapis cezası içindir, yaptırımın türü değişirse sonuç ne olur?

Adli para cezasına çevrilen bir hükümde, kişinin sicilindeki asıl yaptırımın ne kabul edildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için istifası zorunlu olan ve seçilemediklerinde görevlerine geri dönemeyen meslek gruplarını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 16Soru →

1982 Anayasası ve milletvekili seçimlerine ilişkin yasal düzenlemeler uyarınca, milletvekili seçilme yeterliliği ve adaylık süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

18 yaşını doldurmuş ancak henüz askerlik çağına gelmemiş olan bir vatandaşın askerlik hizmetini yapmamış olması, 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı kapsamında seçilmeye engel teşkil etmez.

Kamu kurum ve kuruluşlarında 'işçi' statüsüyle çalışan görevlilerin, milletvekili adaylığı için görevlerinden istifa etme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Taksirli suçlar dışındaki bir suçtan dolayı toplam 1 yıl hapis cezasına mahkûm edilen bir kişi, bu cezası mahkemece ertelenmiş (tecil edilmiş) olsa dahi seçilme yeterliliğine sahip değildir.

Zimmet, rüşvet ve sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanlar, cezaları genel veya özel af ile tamamen ortadan kalksa bile hiçbir şekilde milletvekili seçilemezler.

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilen yüksek yargı organı mensupları, hâkimler, savcılar ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları; seçimi kaybetmeleri halinde eski görevlerine geri dönebilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekili adaylığı için görevinden çekilen yüksek yargı organı mensupları, hâkimler, savcılar ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları; seçimi kaybetmeleri halinde eski görevlerine geri dönebilirler.

Cevap

Hâkimler, savcılar, yüksek yargı mensupları ve Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin, milletvekili adaylığı sonrası görevlerine geri dönebileceklerini belirten ifade yanlıştır.

Seçilme yeterliliği ve adaylık sürecinde en kritik ayrım 'geri dönüş yasağı'dır. 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca; hâkimler, savcılar, yüksek yargı organı mensupları ile Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları, aday olup seçimi kaybetmeleri halinde eski görevlerine geri dönemezler. Bu kural yargı bağımsızlığını ve tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

2017 Anayasa değişikliği ile getirilen yaş ve askerlik şartını analiz et.

Seçilme yaşı 18'e düşürülmüş ve 'askerlik hizmetini yapmış olmak' yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı getirilmiştir.

Henüz 20 yaşına gelmemiş 18-19 yaşındaki bireylerin askerlik yükümlülüğü başlamadığı için adaylıklarına engel yoktur.

Adaylık için istifa etmesi gereken grupları sınıflandır.

Memurlar, yüksek yargı üyeleri, subay/astsubaylar ve öğretim elemanları istifa etmelidir; ancak kamu işçileri bu kapsamda değildir.

Anayasa metninde işçi statüsünde çalışanlar açıkça bu zorunluluğun dışında tutulmuştur.

Adli sicil kayıtlarının seçilmeye etkisini değerlendir.

Taksirli suçlar süresi ne olursa olsun engel değildir. Kasten işlenen suçlarda 1 yıl kuralı vardır; ancak yüz kızartıcı suçlarda af bile engeli kaldırmaz.

Anayasa'nın 76. maddesi kasten işlenen cezalar ile yüz kızartıcı suçları farklı kategorilerde değerlendirmiştir.

Seçimi kaybeden adayların göreve dönüş imkanlarını incele.

Hâkim, savcı, yüksek yargı üyesi ve TSK mensupları hiçbir şekilde dönemez; memurlar ve öğretim elemanları dönebilir.

Yargı bağımsızlığı ve ordunun siyasetten arındırılması ilkeleri gereği bu özel gruplara geri dönüş yasağı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Geri Dönüş Yasağı

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile seçilme yeterliliğinin kaybı arasındaki farkları çalışmak pekiştirici olacaktır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 17Soru →

1982 Anayasası’na göre milletvekili seçilme yeterliliği ve bu yeterliliğin kaybedilmesine ilişkin hükümler dikkate alındığında, aşağıdaki durumlardan hangisi milletvekili seçilmeye engel teşkil eden bir durum değildir?

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olmak

Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olup sonradan affa uğramış olmak

Taksirli suçlardan dolayı beş yıl hapis cezasına hüküm giymiş olmak

Kısıtlı (mahcure) altında bulunuyor olmak

İlkokul mezunu olmamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan dolayı beş yıl hapis cezasına hüküm giymiş olmak

Cevap

Taksirli suçlardan hüküm giymiş olmak, ceza süresi ne olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğini etkilemez.

Taksirli suçlar (tedbirsizlik, dikkatsizlik sonucu işlenen suçlar), 1982 Anayasası'nın 76. maddesinde seçilme engelinden açıkça muaf tutulmuştur. Bu nedenle alınan cezanın süresi ne kadar uzun olursa olsun, kişinin milletvekili seçilmesine engel oluşturmaz.

Adım Adım Çözüm

Kasten işlenen suçların sınırını belirle

Kasten işlenen suçlarda sınır '1 yıl veya daha fazla' hapis cezasıdır.

Anayasa 76. maddeye göre taksirli suçlar bu sürenin dışındadır.

Taksirli suçların hukuki statüsünü incele

Taksirli suçlarda ceza süresi 5, 10 veya daha fazla olsa bile seçilmeye engel değildir.

Kişinin suç işleme kastı bulunmadığı için seçilme hakkı korunur.

Yüz kızartıcı suçların özel durumunu kontrol et

Yüz kızartıcı suçlarda (rüşvet, hırsızlık vb.) süreye bakılmaz ve af dahi engeli kaldırmaz.

Anayasa'nın kamu vicdanını korumaya yönelik mutlak kısıtlamasıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Suç Türleri Ayrımı

İpuçları

Suçun 'kasten' mi yoksa 'taksirle' mi işlendiği, milletvekilliği yeterliliği için kritik bir ayrımdır.

Anayasa'da 1 yıllık hapis cezası sınırı sadece kasten işlenen suçlar için geçerlidir.

Yüz kızartıcı suçlarda af bir işe yaramazken, taksirli suçlarda ceza süresinin bir önemi yoktur.

Daha Fazla Pratik

Seçimden önce istifa etmesi gereken kamu görevlilerini ve bu görevlilerden hangilerinin seçilemezlerse görevine dönemeyeceğini (Hakimler, TSK mensupları) çalışınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 18Soru →

1982 Anayasası’nın “Milletvekili seçilme yeterliliği” başlıklı $76$ . maddesinde yer alan hükümler ile ilgili seçim mevzuatı dikkate alındığında; aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekili seçilmesinin önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır?

Kasten işlediği bir suçtan dolayı toplamda

18

ay hapis cezasına mahkûm olan ve bu cezası genel afla ortadan kalkan kişi

Zimmet suçundan dolayı

5

ay hapis cezasına çarptırılan ve cezası infaz edilerek adli sicil kaydı oluşan kişi

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

3

yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan kişi

Okuma yazma bilen ancak herhangi bir ilkokul diplomasına sahip olmayan

24

yaşındaki kişi

Bir kamu kurumunda devlet memuru olarak görev yapmaktayken görevinden çekilmeden milletvekili adaylığı için başvuran kişi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplamda $3$ yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan kişi

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı toplamda

3

yıl hapis cezasına hüküm giymiş olan kişi

Doğru seçenekte belirtilen taksirli suçlardan dolayı hüküm giymiş olma durumu, 1982 Anayasası'nın

76

. maddesinde açıkça bir engel olarak sayılmamıştır. Anayasa metninde yer alan 'taksirli suçlar hariç' ibaresi uyarınca, kişinin taksirli (istem dışı/kusurlu) bir suçtan dolayı aldığı hapis cezasının süresi (örneğin

3

yıl veya daha fazla olması) milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

Taksirli suçların kapsamını değerlendir

Taksirli (kusurlu/istem dışı) suçlar, Anayasa'nın

76

. maddesinde seçilme engeli teşkil eden 'bir yıl veya daha fazla hapis' kuralının dışında bırakılmıştır.

Anayasa metni 'taksirli suçlar hariç' ifadesini kullanarak bu tür suçlardan alınan cezaların süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğini etkilemeyeceğini hükme bağlamıştır.

Kasten işlenen suçlar ve af etkisini incele

Kasten işlenen suçlarda

1

yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar, affa uğrasalar bile seçilemezler.

Genel veya özel af, mahkûmiyetin hukuki sonuçlarını milletvekilliği seçilme yeterliliği açısından ortadan kaldırmaz.

Yüz kızartıcı suçların niteliğini analiz et

Zimmet, rüşvet, hırsızlık gibi suçlarda sürenin bir önemi yoktur.

Yüz kızartıcı suçlarla hüküm giymek, miktar ne olursa olsun ve af gelse dahi seçilme yeterliliğini kalıcı olarak engeller.

Eğitim ve idari şartları kontrol et

İlkokul mezuniyeti ve memurlar için istifa zorunluluğu adaylık için ön şarttır.

Anayasal şartlar (diploma) ve yasal prosedürler (istifa) tamamlanmadan adaylık geçerlilik kazanmaz.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Kısıtlamalar

İpuçları

Anayasa'daki

1

yıllık hapis cezası sınırının hangi suç türlerini dışarıda bıraktığına odaklanın.

Yüz kızartıcı suçlarda (zimmet, hırsızlık vb.) sürenin ve affın etkisini hatırlayın; ayrıca taksirli suçların özel durumuna bakın.

Taksirli suçlar, süresi ne olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğini etkilemeyen tek hapis cezası türüdür.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilemeyen ve görevinden istifa eden kamu görevlilerinden hangilerinin mesleklerine geri dönemeyeceğini (yüksek yargı mensupları, hakim/savcılar, TSK mensupları) çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi milletvekili adayı olabilmek için bir engel teşkil etmez?

Kasten işlenen bir suçtan dolayı toplamda

1

yıl

6

ay hapis cezasına mahkûm olmak

Zimmet suçundan hüküm giymiş olup daha sonra özel af ile cezası ortadan kaldırılmış olmak

Taksirli suçlardan dolayı toplamda

5

yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olmak

Yükseköğretim Kurulu üyesi iken görevinden istifa etmeden adaylık başvurusunda bulunmak

Yargı kararıyla kısıtlanmış (mahcur) durumda bulunmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlardan dolayı toplamda $5$ yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş olmak

Cevap

Taksirli suçlardan dolayı alınan mahkûmiyetler, süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğini etkilemez.

Anayasa'nın

76

. maddesi uyarınca, taksirli suçlar hariç toplam

1

yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenler milletvekili seçilemezler. Burada 'taksirli suçlar hariç' ifadesi, bu suç türünden alınan cezanın süresi ne olursa olsun (örneğin

5

yıl veya

10

yıl) seçilme yeterliliğini kaybettirmeyeceğini açıkça belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

Suçun niteliğinin (kasti veya taksirli) tespit edilmesi

Taksirli suçların seçilme engeli kapsamı dışında olduğu belirlenir.

Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesiyle bu tür suçlar istisna tutulmuştur.

Hapis cezası süresinin kontrol edilmesi

Kasten işlenen suçlarda eşik değerin

1

yıl olduğu, ancak taksirli suçlarda sürenin önemsiz olduğu teyit edilir.

Milletvekili seçilme yeterliliği için kasti suçlarda bir yıllık sınır vardır.

Yüz kızartıcı suçlar ve af durumunun değerlendirilmesi

Zimmet, rüşvet gibi suçların af kapsamında bile engel olduğu hatırlanır.

Bu suçlar kamu vicdanını zedelediği için Anayasa tarafından kalıcı engel olarak tanımlanmıştır.

Mesleki ve hukuki engellerin incelenmesi

İstifa zorunluluğu ve kısıtlılık gibi durumların adaylığı geçersiz kıldığı saptanır.

Tarafsızlık ve hukuki ehliyet ilkeleri gereği bu şartlar aranmaktadır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için istifa etmesi gereken meslek grupları ile istifa ettikten sonra görevine dönemeyecek olanları (Hakimler, Savcılar, TSK mensupları) karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 20Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler de göz önüne alındığında, milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekili seçilebilmek için en az ilkokul mezunu olmak yeterlidir.

Taksirli suçlardan hüküm giyenler, ceza süresi ne olursa olsun milletvekili seçilebilirler.

Askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak, aday olabilmek için zorunlu bir şarttır.

Zimmet, rüşvet ve hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler affa uğrasalar dahi milletvekili seçilemezler.

On sekiz yaşını doldurmuş olan her Türk vatandaşı seçilme yeterliliğine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik hizmetini fiilen yapmış olmak, aday olabilmek için zorunlu bir şarttır.

Cevap

Askerlik hizmetini fiilen yapmış olma zorunluluğu, 2017 değişikliği ile yerini 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartına bırakmıştır.

Milletvekili seçilme yeterliliğinde en kritik güncel değişikliklerden biri askerlik şartıdır. Mevcut düzenlemeye göre kişinin askerliğini fiilen yapmış olması gerekmez; askerlik çağına gelmemiş olması, askerliğini tecil ettirmiş olması veya askerlikten muaf olması 'askerlikle ilişiği bulunmamak' kapsamında değerlendirilir ve adaylığa engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 76. maddesindeki öğrenim şartını kontrol et.

En az ilkokul mezunu olma şartının korunduğu görülür.

Milletvekilliği için yükseköğrenim şartı aranmaz.

Adli sicil ve mahkumiyet şartlarını değerlendir.

Taksirli suçların süreye bakılmaksızın engel teşkil etmediği, ancak yüz kızartıcı suçların affa uğrasa bile engel olduğu saptanır.

Anayasa, kamu hizmetine girişte liyakat ve güven unsurlarını korumak için bazı suçları mutlak engel sayar.

Yaş ve askerlik durumu ile ilgili güncel değişiklikleri incele.

Yaşın 18 olduğu ve askerlikte 'fiilen yapma' değil 'ilişiği olmama' (tecilli, muaf veya yapmış olma) kriterinin esas alındığı görülür.

Gençlerin temsiliyetini artırmak ve askerlik çağına gelmemiş olanların da aday olabilmesini sağlamak amacıyla düzenleme yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

2017 Anayasa değişikliklerinin getirdiği 'yaş' ve 'askerlik' güncellemelerine odaklanın.

Askerlik şartı artık 'tamamlama' üzerine değil, 'yasal bir engeli olmama' (ilişiği bulunmama) üzerine kuruludur.

Bir kişi askerliğini tecil ettirmişse veya henüz askerlik çağına girmemişse de milletvekili adayı olabilir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçildikten sonra hangi meslek gruplarının görevlerinden istifa etmesi gerektiğini (hakimler, savcılar, TSK mensupları vb.) inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Sayfa 1 / 4Sonraki

TBMM Üyeliği ve Seçilme Yeterliliği

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları