Soru

Zorluk: OrtaMısır'da Kurulan Türk-İslam Devletleri

Mısır'da 1250-1517 yılları arasında hüküm süren Memlük Devleti (Devlet-i Türkiye), egemenlik anlayışı ve veraset sistemi bakımından diğer Türk-İslam devletlerinden belirgin bir şekilde ayrılmıştır. Memlüklerde tahta geçmek için belirli bir hanedana mensup olma zorunluluğu bulunmamış, ordudaki güçlü komutanlar da hükümdar olma hakkını kendilerinde görebilmişlerdir. Buna göre, Memlük Devleti'nin veraset sistemini diğer Türk-İslam devletlerinden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hükümdarlığın hanedan üyeleriyle sınırlı kalmayıp başarılı olan her emir veya komutanın sultan olma hakkına sahip olmasıCevap
  2. B
    Ülke topraklarının, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde olduğu gibi hanedanın ortak malı sayılması
  3. C
    Sultanın aynı zamanda 'Halife' unvanını kullanarak dini ve siyasi otoriteyi şahsında birleştirmesi
  4. D
    Hükümdarlığın mutlak olarak Bağdat'taki Abbasi halifesi tarafından tayin edilmesi zorunluluğu
  5. E
    Tahta geçişin sadece hanedanın en yaşlı ve en olgun üyesi (ekber ve erşed) kuralıyla düzenlenmesi

Cevap

Hükümdarlığın hanedanla sınırlı kalmayıp başarılı komutanların sultan olabilmesidir.
Memlük Devleti'nde (1250-1517) diğer Türk-İslam devletlerinden farklı olarak 'kut' inancına dayalı, hükümdarlığın sadece tek bir hanedan sülalesine ait olduğu anlayışı katı bir şekilde uygulanmamıştır. Ordu içerisindeki güçlü ve nüfuzlu komutanların (Emirlerin) sultan seçilebilmesi veya tahtı ele geçirebilmesi mümkündür. Bu sistem liyakatli askerlerin başa geçmesini sağlarken, aynı zamanda sık hükümdar değişikliğine ve iç mücadelelere de zemin hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Memlük veraset sisteminin temel felsefesini analiz etme.
Güçlü olan komutanın tahta geçme hakkı (el-hükmü li-men galebe) tespit edilir.
Memlüklerin asker kökenli (kölemen) bir devlet yapısına sahip olması bu kuralın temelidir.
2
Geleneksel Türk veraset anlayışıyla karşılaştırma yapma.
Diğer Türk devletlerinde 'kut' inancı gereği ülke hanedanın ortak malıyken, Memlüklerde bu kuralın uygulanmadığı görülür.
Siyasi meşruiyetin hanedan kanından ziyade askeri güç ve başarıya dayandırılması.
3
Seçeneklerdeki kavramları Memlük tarihiyle kıyaslama.
Hanedan dışı unsurların (emirlerin) hükümdar olabilmesinin en özgün fark olduğu saptanır.
Bu özellik Memlükleri Tolunoğulları, İhşidiler ve Eyyubiler gibi hanedan devletlerinden ayırır.

Anahtar Kavram

Memlük Veraset Sistemi (Emirlik Sistemi)

Alternatif Yöntem

Memlüklerin 'kölemen' kökenli bir ordu devleti olduğunu hatırlayarak, yönetimde 'ordu-komutan' ilişkisinin aile bağından daha öncelikli olduğunu düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla