Hukuk sisteminde yaptırımlar (müeyyideler); ihlal edilen kuralın niteliğine, korunan menfaatin türüne ve hukuk dalına göre çeşitlilik göstermektedir. Bu kapsamda özellikle kamu hukuku yaptırımı olan 'ceza' ile özel hukuk yaptırımı olan 'tazminat' sıklıkla karşılaştırılmaktadır.
Bu iki yaptırım türünün özellikleri ve uygulama alanları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- ATazminatın temel amacı bir kimsenin mal varlığında veya manevi değerlerinde meydana gelen eksilmeyi gidermek iken, cezanın temel amacı toplumsal düzeni korumak ve suçluyu ıslah etmektir.
- BTazminat borcu, borçlunun ölümü halinde tereke kapsamında mirasçılarına geçerken; hapis cezası, cezaların şahsiliği ilkesi gereği mirasçılara geçmez.
- Bir kimsenin aynı fiili nedeniyle hem ceza davasına hem de tazminat davasına konu olması, hukuk devletindeki 'aynı suçtan iki kez yargılama olmaz' (ne bis in idem) ilkesine aykırılık teşkil eder.Cevap
- DAdli para cezaları devlet hazinesine ödenen bir kamu hukuku yaptırımı iken, maddi tazminat doğrudan zarar gören kişinin mal varlığına aktarılan bir özel hukuk yaptırımıdır.
- ETazminat davası kural olarak zarar gören kişinin iradesine bağlı bir talep yoluyla açılırken, ağır nitelikli ceza davaları kural olarak kamu adına savcılar tarafından re'sen takip edilir.
Cevap
Bir fiilin hem ceza hem de tazminat sorumluluğu doğurmasının 'aynı suçtan iki kez yargılama olmaz' ilkesine aykırı olduğu ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü hukuk sistemimizde bir eylemin hem suç hem de haksız fiil teşkil etmesi durumunda, her iki yaptırımın da (ceza ve tazminat) aynı anda uygulanması mümkündür. 'Ne bis in idem' (aynı fiilden dolayı iki yargılama olmaz) ilkesi, bir kişinin aynı fiilden dolayı iki ayrı 'cezai' hüküm almasını engeller; ancak bir ceza hükmü ile bir tazminat hükmünün birlikte verilmesine engel değildir. Örneğin, bir yaralama olayında fail hem hapis cezası alır hem de mağdurun hastane masraflarını karşılamak üzere tazminat öder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuki Yaptırımların Birleşmesi (Kümülasyon)
İpuçları
1
Bir trafik kazasında birine çarptığınızı düşünün. Hem polis/savcı devreye girer hem de çarptığınız kişi sizden hastane masraflarını ister mi?
2
'Ne bis in idem' ilkesi aynı nitelikteki (örneğin iki ayrı hapis cezası) yaptırımları engeller. Farklı hukuk dallarının yaptırımları birleşebilir.
Daha Fazla Pratik
İdari yaptırımlar (disiplin cezaları) ile adli cezaların birleşip birleşemeyeceğini araştırarak 'yaptırımların kümülasyonu' konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s