Soru

Zorluk: OrtaTaşra Teşkilatı

Osmanlı klasik dönem taşra idaresinde; eyalet, sancak, kaza ve köy şeklinde bir idari hiyerarşi mevcuttur. Dirlik sisteminin uygulandığı "Salyanesiz" (yıllıksız) eyaletlerde, bu birimlerin yönetimi ve güvenliği "seyfiye" sınıfınca sağlanırken, adalet hizmetleri "ilmiye" sınıfınca yürütülmüştür. Bu doğrultuda, dirlik topraklarında yetişen "Cebelü" denilen askerlerin barış zamanında asayişinden ve eğitiminden sorumlu olan yetkili ile aynı idari birimlerdeki yargı işlerinden sorumlu olan görevli aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

  1. Subaşı - KadıCevap
  2. B
    Beylerbeyi - Kazasker
  3. C
    Sancakbeyi - Nişancı
  4. D
    Köy Kethüdası - Defterdar
  5. E
    Muhtesip - Reisülküttab

Cevap

Subaşı ve Kadı
Doğru cevap olan seçenekte belirtildiği üzere; Osmanlı taşra teşkilatında asayiş ve güvenliği sağlamakla yükümlü olan askeri görevli Subaşı iken, tüm hukuki süreçleri yöneten ve adaleti temsil eden ilmiye mensubu Kadı'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Taşra teşkilatındaki idari hiyerarşiyi (Eyalet > Sancak > Kaza > Köy) gözden geçirin.
Bu birimlerde güvenlik ve adalet işlerinin farklı sınıflar tarafından yürütüldüğü tespit edilir.
Osmanlı'da yetki paylaşımı ve denetim mekanizması sınıfsal ayrım üzerine kuruludur.
2
Dirlik (tımar) sisteminin uygulandığı bölgelerdeki askeri yapıyı analiz edin.
Cebelü denilen atlı askerlerin asayişinden barış zamanında sorumlu olanın Subaşı olduğu belirlenir.
Subaşılar, seyfiye sınıfının taşradaki asayiş temsilcileridir.
3
Yargı yetkisine sahip olan ilmiye sınıfı mensubunu belirleyin.
Provizyonel düzeyde adaleti sağlayan görevlinin Kadı olduğu sonucuna varılır.
Kadı, hem yargıç hem de kazalarda mülki idarenin denetleyicisidir.

Anahtar Kavram

Taşra Teşkilatı Güvenlik ve Adalet Ayrımı

İpuçları

1
Osmanlı'da taşra idaresinde güvenlik işleri 'Seyfiye', adalet işleri ise 'İlmiye' sınıfına aittir.
2
Dirlik topraklarında asayişten sorumlu olan kişi, barışta Subaşı; savaşta ise bağlı olduğu sancağın yöneticisidir.
3
Şıklarda yer alan Kazasker, Nişancı ve Defterdar gibi isimlerin Divan-ı Hümayun üyesi (Merkez teşkilatı) olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İdari birimlerin (Eyalet-Sancak-Kaza-Köy) yöneticilerini ve güvenlik sorumlularını bir tablo halinde çalışarak aralarındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla