Soru

Zorluk: OrtaTaşra Teşkilatı

Osmanlı klasik dönem taşra yönetiminde, eyalet ve sancakların başında bulunan yöneticilerin yargılama yetkisi bulunmamaktaydı. Bu durum, idari ve askerî yetkilerin yargı gücüyle tek bir elde toplanmasını engelleyerek yerel yöneticilerin keyfi uygulamalarda bulunmasının önüne geçmeyi amaçlamaktaydı. Buna göre, Osmanlı taşra teşkilatında idari birimlerde adaletin tesisinden, noterlik işlemlerinden ve belediye hizmetlerinin denetiminden sorumlu olan yetkili aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Subaşı
  2. KadıCevap
  3. C
    Muhtesip
  4. D
    Nişancı
  5. E
    Kazasker

Cevap

Osmanlı taşra teşkilatında yargı, noterlik ve belediye hizmetlerinin denetiminden sorumlu olan görevli Kadı'dır.
Osmanlı idari sisteminde hukuk işlerini yürüten görevli olan kişi, aynı zamanda kaza biriminin mülki amiri sıfatıyla belediye işlerini denetler ve noterlik hizmetlerini yürütür. Bu görevli doğrudan merkeze bağlıdır ve yerel askeri yöneticilerden (Beylerbeyi veya Sancakbeyi) emir almaz, bu da yargının bağımsızlığını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Taşra birimlerindeki yetki dağılımını analiz etme
Osmanlı'da mülki/askeri idare (Beylerbeyi, Sancakbeyi) ile adli idarenin (Kadı) birbirinden ayrıldığı saptanır.
Yöneticilerin güçlenerek merkezi otoriteyi sarsmasını ve halka zulmetmesini önlemek için yargı bağımsızlığı korunmuştur.
2
Belirtilen görevlerin hangi makam tarafından yürütüldüğünü belirleme
Adaletin tesisi (yargı), evlenme/miras gibi noterlik işlemleri ve pazar/esnaf denetimi (belediye) görevlerinin birleştiği makam belirlenir.
Kadı, taşra birimlerinde (özellikle kaza düzeyinde) hem hukuk hem de idari düzenin ana sorumlusudur.
3
Merkez teşkilatı ve diğer taşra görevlilerini eleme
Nişancı ve Kazasker'in merkez teşkilatı üyesi olduğu, Subaşı ve Muhtesip'in ise farklı uzmanlık alanları (güvenlik ve ekonomi) olduğu görülür.
Soru kökünde vurgulanan yargı yetkisi ve bağımsızlık unsuru sadece ilgili makamla örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Taşra Teşkilatında Yargı Bağımsızlığı ve Kadı'nın Rolü

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'da 'İlmiye' sınıfına mensup diğer taşra görevlileri ve eğitim kurumlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla