Osmanlı Devleti'nde toplumsal hareketlilik dikey ve yatay olmak üzere iki şekilde gerçekleşirdi. Yönetilenler (reaya) sınıfından yönetenler (askerî/beraya) sınıfına geçiş dikey hareketliliğin bir göstergesiydi. Ancak bu geçiş sürecinde dahil olunacak yönetici sınıfın (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) gereklilikleri birbirinden farklılık gösterebilirdi.
Buna göre, Osmanlı klasik döneminde bir kişinin 'İlmiye' sınıfına mensup bir devlet görevlisi olarak dikey hareketlilik gerçekleştirebilmesi için sahip olması gereken temel ön şart aşağıdakilerden hangisidir?
- Müslüman bir aileden doğmuş olmakCevap
- BDevşirme kökenli olup Enderun Mektebinde yetişmek
- CSancakbeyi veya Beylerbeyi olarak görev yapmış olmak
- DLonca teşkilatında kethüdalık makamına yükselmek
- ETımar sisteminde cebelü yetiştirme yükümlülüğünü tamamlamak
Cevap
Osmanlı Devleti'nde İlmiye sınıfına mensup olabilmek için Müslüman bir aileden doğmuş olmak temel bir ön şarttı.
Osmanlı Devleti'nde yönetenler (Beraya) sınıfı içinde yer alan İlmiye sınıfı (Ulema), Şer'i hukuk, fetva ve eğitim gibi doğrudan İslami ilimlerle ilgili alanlarda görev yapardı. Bu nedenle, bu sınıfa dahil olmanın en temel ön şartı Müslüman bir aileden doğmuş olmaktır. Seyfiye ve Kalemiye sınıflarında 'kul sistemi' (devşirme) yaygınken, İlmiye sınıfı bu sistemin dışındaydı.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Osmanlı Toplumsal Hareketliliği ve İlmiye Sınıfı Şartları
İpuçları
1
Osmanlı'da yönetenler sınıfını Seyfiye (kılıç), Kalemiye (kalem) ve İlmiye (ilim) olarak üçe ayırıyoruz.
2
Hukuk ve din işlerinden sorumlu olan sınıfın, İslam hukukuna hakimiyet gereği köken bakımından diğerlerinden farkını düşünün.
3
Seyfiye ve Kalemiye'de devşirmeler çok yükselse de, İlmiye sınıfı ulemanın çocuklarına ve doğuştan Müslüman olanlara öncelik verirdi.
Daha Fazla Pratik
İlmiye sınıfının en üst makamı olan Şeyhülislamlık makamının hiyerarşideki yerini ve atanma şartlarını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Soruya 'eleme' yöntemiyle yaklaşırsanız; devşirme, sancakbeyi ve cebelü kavramlarının askeri-idari (Seyfiye) yapıyla, lonca kavramının ise halkla (reaya) ilgili olduğunu fark ederek 'İlmiye'nin özel şartına ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s