Türkiye'de sanayi coğrafyası incelendiğinde, bazı merkezlerin ham madde üreticisi olmaması… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

Türkiye'de sanayi coğrafyası incelendiğinde, bazı merkezlerin ham madde üreticisi olmamasına rağmen sahip olduğu ulaşım ağları, liman kapasitesi ve hinterland genişliği sayesinde belirli sanayi kollarında uzmanlaştığı görülür. Bu durum özellikle maliyet analizlerinin kritik olduğu ağır sanayi ve metalurji tesislerinde belirgin bir stratejik tercihtir.

Aşağıdaki tabloda bazı sanayi tesisleri ve bu tesislerin bulunduğu şehirler verilmiştir:

No	Tesis	Şehir
$I$	Demir-Çelik Fabrikası	İskenderun
$II$	Bakır İşleme İşletmesi	Samsun
$III$	Petrol Rafinerisi	İzmit
$IV$	Alüminyum Fabrikası	Seydişehir
$V$	Demir-Çelik Fabrikası	Ereğli

Bu tesislerden hangilerinin kuruluş yeri belirlenirken "ham madde" veya "enerji kaynağına yakınlık" ilkesinden ziyade, temel kriter olarak "ulaşım ve pazar" olanakları tercih edilmiştir?

A
Yalnız $I$
B
$I$ ve $II$
C
$II$ , $III$ ve $IV$
$I$ , $II$ ve $III$ Cevap
E
$III$ , $IV$ ve $V$

Cevap

İskenderun Demir-Çelik, Samsun Bakır İşletmesi ve İzmit Petrol Rafinerisi tesislerinin kuruluşunda ulaşım ve pazar olanakları temel belirleyicidir.

İskenderun, Samsun ve İzmit merkezlerinde işlenen ham maddeler (demir, bakır, petrol) o bölgede bulunmamaktadır. Bu tesisler, ham maddenin getirilmesi ve işlenen ürünün dağıtılması için gerekli olan liman, demiryolu ve geniş tüketici pazarına erişim avantajları nedeniyle bu illerde kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

Ağır sanayi tesislerinin konum mantığını analiz etme

İskenderun'da demir ve kömür yatağı yoktur; demir Sivas'tan gelir, kömür ithal edilir. Kuruluş nedeni limandır (

I

- Ulaşım).

Maliyetleri düşürmek için ithal girdilere ve deniz yolu ulaşımına erişim sağlanmalıdır.

Bakır ve petrol tesislerini değerlendirme

Samsun'da bakır çıkmaz; maden Kastamonu-Küre'den gelir. Samsun liman ve demiryolu nedeniyle seçilmiştir (

II

- Ulaşım). İzmit'te petrol çıkmaz; pazar ve liman olanakları için rafineri kurulmuştur (

III

- Ulaşım/Pazar).

Ham maddenin bölge dışından getirilip işlenmesi, ulaşım avantajının ham maddeden daha baskın olduğunu kanıtlar.

Diğer seçenekleri eleme

Seydişehir'de boksit (ham madde) yatağı vardır (

IV

- Ham madde). Ereğli'de ise taş kömürü (enerji) bulunduğu için demir-çelik fabrikası kurulmuştur (

V

- Enerji).

Bu iki merkez geleneksel ham madde ve enerjiye yakınlık ilkelerine uymaktadır.

Anahtar Kavram

Sanayi Kuruluş Yeri Faktörleri (Ulaşım vs. Ham Madde/Enerji)

İpuçları

Sanayi tesisinin bulunduğu yerde işlenen ürün yetişmiyor veya çıkarılmıyorsa, orada 'ham maddeye yakınlık' yoktur.

İskenderun ve Samsun gibi liman şehirlerine ham madde (demir ve bakır) dışarıdaki illerden veya yurt dışından getirilmektedir.

Seydişehir ve Ereğli-Karabük örneklerini 'ham madde' ve 'enerji' olarak eleyip liman-pazar odaklı olan üçlüyü belirleyin.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki şeker fabrikalarının dağılımını inceleyerek 'ham maddeye yakınlık' ve 'bozulabilirlik' ilişkisini çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tesislerin yerini harita üzerinde hayal ederek; hangi tesislerin ham maddesinin (boksit, taş kömürü gibi) doğrudan tesisin olduğu yerden çıkarıldığını düşünmek elemeyi kolaylaştırır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru