Examkin

Soru

Zorluk: ZorHukukun Yaptırımları (Müeyyideler)

Hukuk kurallarının emir ve yasaklarına aykırı davranan kişilere karşı uygulanan ve devlet gücüyle desteklenen zorlayıcı tepkiye yaptırım (müeyyide) denir. Hukuk sistemimizde kamu hukuku ve özel hukuk alanlarında farklı yaptırım türleri kabul edilmiştir.

Hukukun yaptırım türlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Adli para cezası, hapis cezasıyla birlikte veya tek başına verilebilen ve ödenmediği takdirde hapse çevrilebilen bir ceza hukuku yaptırımıdır.
  2. B
    Cebri icra yaptırımı, borcunu rızasıyla yerine getirmeyen borçlunun devlet gücüyle bu yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlanmasını ifade eder.
  3. C
    Maddi tazminat, bir kimsenin hukuka aykırı bir eylemi sonucunda başkasının mal varlığında meydana gelen eksilmelerin giderilmesi amacıyla ödenen bedeldir.
  4. İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından en az birinin hukuka aykırı olması durumunda bu işlemin yargı yoluyla ortadan kaldırılmasına hükümsüzlük denir.Cevap
  5. E
    Disiplin cezaları; belli bir kurum ya da statü içerisinde bulunan kişilerin, o kurumun düzenini bozan davranışlarına karşı uygulanan idari nitelikli yaptırımlardır.

Cevap

İdari işlemlerin unsurlarındaki sakatlık nedeniyle yargı kararıyla ortadan kaldırılmasına 'hükümsüzlük' değil, 'iptal' denir.
İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından herhangi birindeki hukuka aykırılık durumunda bu işlemin yargı mercilerince hükümsüz kılınmasına 'iptal' denir. Hükümsüzlük ise kendi içinde yokluk, butlan ve tek taraflı bağlamazlık olarak ayrılan ve esasen özel hukuk işlemlerindeki sakatlıkları ifade eden genel bir yaptırım kategorisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yaptırım türlerini hukuk dallarına göre sınıflandırın.
Ceza ve disiplin cezaları kamu hukukuna; cebri icra, tazminat ve hükümsüzlük özel hukuka; iptal ise idare hukukuna (kamu hukuku alt dalı) aittir.
Yaptırımın hangi hukuk dalında ve hangi tür işlem için öngörüldüğünü belirlemek doğru kavramı seçmeyi sağlar.
2
İptal ve Hükümsüzlük kavramlarını karşılaştırın.
Hükümsüzlük; özel hukuk işlemlerinin (sözleşme, evlenme vb.) kurucu unsur veya geçerlilik şartı eksikliği durumunda oluşur. İptal ise hukuka aykırı bir idari işlemin geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılmasıdır.
KPSS vatandaşlık sorularında idari yaptırımlar ile özel hukuk yaptırımları arasındaki terminolojik fark sıklıkla test edilir.
3
İdari işlem unsurlarını analiz edin.
İdari işlemler yetki, şekil, sebep, konu ve amaç olmak üzere beş unsura sahiptir ve bu unsurlardaki aykırılığın sonucu 'İptal Davası'na konu olmaktır.
İfadedeki tanım 'iptal' yaptırımına aittir, hükümsüzlüğe değil.

Anahtar Kavram

Hukukun Yaptırım Türleri ve İdari İptal Ayrımı

İpuçları

1
Yaptırımın uygulandığı hukuk dalına odaklanın: İdare hukuku mu yoksa Medeni/Borçlar hukuku mu?
2
İdari işlemlerin 5 unsuru (yetki, şekil, sebep, konu, amaç) sakatlandığında açılan davanın adını hatırlayın.
3
Hükümsüzlük; yokluk, butlan ve tek taraflı bağlamazlık türlerini kapsayan özel hukuk yaptırımıdır. İdari işlemlerin yargısal denetimi 'iptal' ile sonuçlanır.

Daha Fazla Pratik

Hükümsüzlük türleri olan yokluk, mutlak butlan ve nispi butlan arasındaki farkları ve örneklerini (örneğin; resmi nikah memuru önünde yapılmayan evliliğin durumu) çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hukukun Yaptırımları (Müeyyideler)

Bu konudan daha fazla soru