Türkiye'de kırsal yerleşme dokularının şekillenmesinde su kaynaklarının dağılımı ve yer şekillerinin özelliği temel belirleyicilerdir. Genel bir kural olarak; suyun bol ve arazinin engebeli olduğu Karadeniz gibi yörelerde "dağınık", suyun az ve arazinin düz olduğu İç Anadolu gibi yörelerde ise "toplu" yerleşmeler görülür. Ancak bazı durumlarda, su kaynaklarının her yönde oldukça bol olduğu bir bölgede dahi yerleşmelerin toplu bir doku sergilediği gözlemlenebilir.
Buna göre, su kaynaklarının bol olduğu bir yörede yerleşmenin toplu bir doku sergilemesi aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?
- AArazinin engebeli yapısının tarım alanlarını parçalara ayırması
- BUlaşım yollarının yerleşme biriminin tam merkezinden geçmesi
- Yerleşilen arazinin topoğrafik olarak toplu yerleşmeye uygun düzlüklere sahip olmasıCevap
- DBölgedeki yağış rejiminin her mevsim düzenli bir seyir izlemesi
- EGür bitki örtüsünün meskenler arasında doğal bir bariyer oluşturması
Cevap
Su kaynakları bol olsa bile bir yörede toplu yerleşmenin görülmesi, o yörenin topoğrafik olarak düz ve yerleşmeye uygun geniş alanlara sahip olmasıyla açıklanır.
Kırsal bir alanda toplu yerleşme dokusunun oluşabilmesi için temel iki fiziksel şarttan (su azlığı ve yer şekillerinin sadeliği) en azından birinin çok baskın olması gerekir. Su kaynaklarının bol olduğu bir yerde yerleşmenin toplu olması, o alanın topoğrafik olarak evlerin bir arada kurulmasına çok uygun (düz) olduğunu kanıtlar. Ayrıca tarihsel süreçte güvenlik kaygısı gibi beşerî faktörler de su bolluğuna rağmen insanları bir arada yaşamaya zorlamış olabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yerleşme Dokularını Belirleyen Faktörlerin Etkileşimi
İpuçları
1
Bir yerleşmenin toplu olabilmesi için o arazinin düz mü yoksa dağlık mı olması gerektiğini düşünün.
2
Karadeniz'de su bol olmasına rağmen neden çoğu yer dağınıktır? Çünkü arazi engebelidir. O halde toplu olması için arazinin nasıl olması gerekir?
Daha Fazla Pratik
Çarşamba ve Bafra ovalarındaki yerleşme dokularının, çevresindeki Canik Dağları'ndan neden farklı olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s