Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de bir şehrin "sanayi şehri" kimliği kazanmasında, o sanayi dalının hammaddesinin şehir çevresinde bulunması (hammaddeye yakınlık) sık karşılaşılan bir durumdur. Ancak bazı şehirler, işlenen hammaddeye sahip olmamasına rağmen sahip olduğu ulaşım ve liman avantajları sayesinde belirli bir sanayi kolunda uzmanlaşarak fonksiyonel bir gelişim yaşamıştır.

Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisi karşısında verilen sanayi fonksiyonu bakımından bu duruma (hammaddeye uzak, ulaşıma yakın) bir örnek oluşturur?

  1. A
    Konya – Şeker sanayisi
  2. B
    Rize – Çay sanayisi
  3. Samsun – Bakır işleme sanayisiCevap
  4. D
    Kahramanmaraş – Pamuklu dokuma sanayisi
  5. E
    Kütahya – Porselen ve çini sanayisi

Cevap

Samsun'da gelişen bakır işleme sanayisi, hammaddeye yakınlıktan ziyade ulaşım ve liman fonksiyonuna dayanmaktadır.
Samsun'da bakır işletme tesisinin (Karadeniz Bakır İşletmeleri) bulunmasının temel nedeni bölgede bakır yataklarının olması değil, Artvin (Murgul) ve Kastamonu (Küre) gibi illerden gelen madenin işlenmesini ve dış pazarlara sunulmasını sağlayan liman kapasitesi ve hinterland genişliğidir. Bu durum, şehrin sanayi fonksiyonunun gelişiminde ulaşım faktörünün hammadde faktöründen daha baskın olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde verilen şehirlerin temel hammadde kaynaklarını analiz et.
Konya (Şeker pancarı), Rize (Çay), Kahramanmaraş (Pamuk) ve Kütahya (Kaolin/Kil) gibi şehirlerin hammaddesi kendi sınırları içindedir.
Şehirlerin fonksiyonel karakterini belirleyen doğal kaynak ilişkisini saptamak gerekir.
2
Samsun'un maden potansiyelini ve sanayi tesisini incele.
Samsun'da bakır madeni çıkarılmaz; ancak Karadeniz'in en gelişmiş limanına ve iç kesimlerle demir yolu bağlantısına sahiptir.
Ulaşım avantajının sanayi yer seçimindeki etkisini doğrulamak gerekir.
3
Sonucu değerlendir.
Kastamonu-Küre ve Artvin-Murgul bakırlarının Samsun'a getirilmesi, şehrin 'ulaşım ve liman şehri' fonksiyonunun bir sonucudur.
Hammaddeye uzak ama ulaşıma yakın olan örneği belirlemek için bu karşılaştırma gereklidir.

Anahtar Kavram

Sanayi Şehirlerinde Kuruluş Yeri Seçimi ve Ulaşım Fonksiyonu

İpuçları

1
Sanayi tesislerinin yer seçiminde 'hammadde mi' yoksa 'ulaşım mı' daha etkili, buna odaklanın.
2
Karadeniz'in en büyük limanı olan Samsun'da hangi madenlerin yatağı olmadığını ama hangisinin işlendiğini hatırlayın.
3
Murgul ve Küre'deki bakırın neden Artvin veya Kastamonu limanlarından değil de Samsun'dan sevk edildiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İskenderun Demir-Çelik Fabrikası ve İzmir (Aliağa) Rafinerisi gibi tesislerin de benzer şekilde 'ulaşım' faktörüyle kurulduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şehirlerin kıyı (liman) mı yoksa iç kesim (tarım/maden) şehri mi olduğuna bakarak hammadde-ulaşım dengesini yorumlayabilirsiniz. Kıyı şehirlerinde hammadde yoksa genellikle ulaşım fonksiyonu ağır basar.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Bu konudan daha fazla soru