Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Ocak ayı indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde; izoterm eğrilerinin denizler üzerinde kuzeye doğru, karalar üzerinde ise güneye doğru belirgin kıvrımlar yaptığı görülmektedir. Ayrıca en düşük sıcaklıklar Kuzeydoğu Anadolu'da (Erzurum-Kars çevresi), en yüksek sıcaklıklar ise Akdeniz kıyılarında ölçülmektedir.

Buna göre, söz konusu haritadaki sıcaklık dağılışı ve izoterm eğrilerinin uzanışı üzerinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

  1. A
    Güneş ışınlarının düşme açısının enleme göre farklılaşması
  2. B
    Karasallığın iç kesimlerde kış mevsiminde şiddetli ısı kaybına neden olması
  3. Bölge genelindeki ortalama yükseltinin sıcaklık değerlerini düşürmesiCevap
  4. D
    Denizlerin kış mevsiminde karalara oranla daha geç soğuyarak ılımanlaştırıcı etki yapması
  5. E
    Kuzey sektörlü rüzgarların ve hava kütlelerinin sıcaklığı azaltıcı etkisi

Cevap

Bölge genelindeki ortalama yükseltinin sıcaklık değerlerini düşürmesi
Doğru yanıt olan 'Bölge genelindeki ortalama yükseltinin sıcaklık değerlerini düşürmesi' ifadesi yanlıştır çünkü indirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken tüm merkezler deniz seviyesinde (00 metre) varsayılır. Bu haritalarda yükselti faktörü bir değişken olmaktan çıkarıldığı için sıcaklık dağılışını açıklayan bir neden olarak kullanılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
İndirgenmiş sıcaklık tanımını hatırlayın.
İndirgenmiş sıcaklık, bir yerin ölçülen (gerçek) sıcaklığına, o yerin yükseltisinden kaynaklanan sıcaklık kaybının (her200metrede1∘C her 200 metrede 1^\circ C ) eklenmesiyle bulunan değerdir.
Bu işlemle Türkiye'deki tüm noktalar matematiksel olarak deniz seviyesinde (00 metre) kabul edilir.
2
Haritada hangi faktörlerin elendiğini tespit edin.
Yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi tamamen ortadan kalkmıştır.
İndirgenmiş haritaların temel amacı yükselti etkisini dışarıda bırakarak diğer faktörlerin (enlem, denizellik vb.) etkisini görmektir.
3
Seçeneklerdeki faktörleri indirgenmiş harita mantığına göre analiz edin.
Enlem, karasallık, denizellik ve rüzgarlar hala etkilidir; ancak yükselti bir neden olarak gösterilemez.
Erzurum-Kars'ın indirgenmiş haritada hala en soğuk yer olması yükseltiden değil, enlem ve şiddetli karasallıktan kaynaklanır.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Yükselti İlişkisi

İpuçları

1
İndirgenmiş sıcaklık sorularında anahtar kelime 'deniz seviyesi'dir.
2
Bir haritada sıcaklıklar indirgenmişse, o haritadaki değişimlerin sorumlusu olarak 'yükselti'yi asla gösteremezsiniz.
3
Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark yükseltiye bağlıdır, ancak indirgenmiş haritadaki dağılış yükseltiden bağımsızdır.

Daha Fazla Pratik

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en fazla ve en az olduğu illeri (örneğin Erzurum vs. Samsun) karşılaştıran soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü aklınızda tutun: İndirgenmiş Sıcaklık = Gerçek Sıcaklık + (Yükselti / 200). Bu formül sonucunda elde edilen haritada 'Yükselti' değişkeni sabitlenmiş (00 kabul edilmiş) olur.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Bu konudan daha fazla soru