Examkin

Soru

Zorluk: ZorDış Borçlar Sorunu

19291929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın yarattığı mali darboğaz nedeniyle Türkiye'nin dış borç ödemelerinde yeni bir düzenleme talep etmesi üzerine, alacaklı devletlerle 19331933 yılında imzalanan yeni antlaşmanın, 19281928 Paris Sözleşmesi'ne göre Türkiye lehine sağladığı en önemli teknik avantaj ve bu süreçte uygulanan ekonomik yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Borçların "Altın Frangı" yerine değeri düşmüş olan "Kağıt Frank" üzerinden hesaplanması ve ödemelerin Türk ihraç malları ile (Takas/Clearing sistemi) yapılabilmesiCevap
  2. B
    Osmanlı borçlarının tamamının 19281928 yılında tek seferde ödenerek Duyun-u Umumiye İdaresi'nin tüm hukuki varlığının ve temsilciliklerinin sona erdirilmesi
  3. C
    Borç taksitlerinin ödenememesi üzerine alacaklı devletlerin Türkiye'deki demir yolları ve liman işletmelerine el koyma hakkını elde etmesi
  4. D
    Türkiye'nin borç ödemelerini tamamen durdurarak Milletler Cemiyeti'ne üyelik şartı olarak tüm borçların silinmesini talep etmesi
  5. E
    Borçların faizlerinin silinmesi karşılığında yabancı okulların müfredatının tamamen Fransa tarafından belirlenmesinin kabul edilmesi

Cevap

Borçların Altın Frangı yerine Kağıt Frank üzerinden hesaplanması ve ödemelerin takas sistemiyle yapılması
Doğru seçenek, 19331933 antlaşmasının en kritik iki unsurunu içermektedir: Değeri sabit ve yüksek olan Altın Frangı yerine, değeri düşen Kağıt Frank'ın kabul edilmesi borç yükünü hafifletmiş; takas (clearing) sistemi ise döviz ihtiyacını ortadan kaldırarak yerli üretimi desteklemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkilerini analiz et
Küresel kriz nedeniyle Türkiye'nin döviz rezervleri azalmış ve 1928'de belirlenen takvimi uygulama şansı kalmamıştır.
Dış borç krizinin nedenini anlamak için ekonomik bağlamı bilmek gerekir.
2
1933 Antlaşması'nın teknik detaylarını incele
Alacaklılarla (özellikle Fransa) yapılan görüşmelerde borç birimi altın frangından kağıt franga çevrilmiş ve 'Clearing' (Takas) sistemi kabul edilmiştir.
Bu teknik değişiklik, borç yükünün reel olarak azalmasını sağlamıştır.
3
Ekonomik bağımsızlık ve egemenlik açısından sonucu değerlendir
Türkiye, kendi yerli mallarını ihraç ederek borç ödeme imkanına kavuşmuş ve Duyun-u Umumiye'nin doğrudan müdahale yetkileri tamamen tasfiye edilmiştir.
Antlaşmanın temel amacının hem ekonomik rahatlama hem de siyasi egemenlik olduğunu teyit etmek içindir.

Anahtar Kavram

1933 Dış Borçlar Antlaşması ve Takas Sistemi

İpuçları

1
1929 krizinin ardından paranın değeri ve döviz bulma zorluğunu düşünün.
2
Fransa ile yaşanan gerginliğin temelinde borçların hangi para birimi üzerinden (altın vs. kağıt) ödeneceği yatıyordu.
3
Türkiye'nin borç ödemek için nakit döviz yerine mal (ürün) vermesini sağlayan sistemin adını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Hoover Moratoryumu'nun Türkiye'ye borç ödemeleri konusunda sağladığı bir yıllık nefes alma sürecini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya 'egemenlik' perspektifinden bakarak; Duyun-u Umumiye'nin yetkilerinin kısıtlanması ve yerli paranın/malın korunması önceliğiyle eleme yapılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Dış Borçlar Sorunu

Bu konudan daha fazla soru