Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de bazı sanayi kollarında hammaddenin işlenmeden uzak mesafelere taşınması ekonomik değildir veya ürünün bozulması nedeniyle kalite kaybına yol açar. Bu durum, tesislerin hammadde sahalarının hemen yakınına kurulmasını zorunlu kılar. Ancak bazı sanayi kollarında hammadde, fiziksel özelliklerini kaybetmeden ve düşük maliyetle uzun mesafeler katedebilir; bu durumda tesislerin yer seçiminde pazar ve ulaşım imkanları daha belirleyici olur.

Buna göre, aşağıda verilen sanayi kollarından hangisi kuruluş yeri seçiminde diğerlerine göre daha esnek bir yapıya sahiptir ve hammadde kaynağından uzak alanlarda da kurulabilir?

  1. A
    Şeker sanayisi
  2. B
    Çay sanayisi
  3. C
    Konserve ve salça sanayisi
  4. Pamuklu dokuma sanayisiCevap
  5. E
    Et ve süt ürünleri sanayisi

Cevap

Pamuklu dokuma sanayisi, hammaddesinin dayanıklı olması ve kolay taşınabilirliği sayesinde pazar ve ulaşım faktörlerine göre daha esnek bir dağılım sergiler.
Pamuklu dokuma sanayisinde kullanılan hammadde (pamuk), fiziksel yapısı gereği bozulmaya karşı son derece dayanıklıdır ve preslenmiş balyalar halinde taşınması oldukça kolaydır. Bu durum, fabrikaların sadece pamuk tarlalarının yanında değil, aynı zamanda ulaşım ve pazar imkanlarının gelişmiş olduğu (İstanbul, Bursa, Kayseri gibi) merkezlerde de kurulmasına olanak sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hammadde özelliklerini analiz et
Şeker pancarı, çay, taze sebze ve süt gibi ürünlerin çabuk bozulabilir veya işlendiğinde büyük ağırlık kaybına (fire) uğrayan ürünler olduğu tespit edilir.
Sanayi yer seçimindeki temel kısıtlamaları anlamak için ürünün fiziksel yapısı incelenmelidir.
2
Taşınabilirlik kriterini değerlendir
Pamuğun çırçırlandıktan sonra balyalar halinde bozulmadan çok uzak mesafelere, düşük maliyetle taşınabildiği belirlenir.
Hangi sanayi kolunun hammaddeye 'bağımlı' hangisinin 'esnek' olduğunu ayırt etmek için lojistik faktörler kritiktir.
3
Türkiye'deki dağılış örneklerini hatırla
Kayseri ve İstanbul gibi pamuk üretiminin olmadığı illerde gelişmiş dokuma fabrikalarının bulunması, bu sektörün esnekliğini kanıtlar.
Teorik bilgiyi Türkiye coğrafyasındaki gerçek uygulamalarla test ederek sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Sanayi Kuruluş Yerinde Hammaddeye Bağlılık vs. Esneklik

İpuçları

1
Hangi ürünün bir kamyona yüklenip günlerce yol gitse bile bozulmayacağını düşünün.
2
Fabrikası olan ama tarlası o bölgede hiç bulunmayan bir ürün arayın; örneğin Kayseri'de fabrikası olan bir tarım ürünü gibi.
3
Sanayide 'esneklik', hammaddenin bozulma süresi ve ağırlık kaybıyla ters orantılıdır. Pamuk bu konuda en avantajlı olanıdır.

Daha Fazla Pratik

Demir-çelik sanayisinde enerji kaynağına (kömür) yakınlık ilkesini inceleyerek benzer mantığı ağır sanayi için de pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ürünleri 'Hammadde Bağımlısı' ve 'Pazar Odaklı' olarak iki gruba ayırın. Listede hammadde alanından en uzağa gitse bile ekonomik değerini koruyan tek seçenek dokumadır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sanayi

Bu konudan daha fazla soru