Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorI. Göktürk Devleti

551551 yılında Töles boylarının Avarlara karşı başlattığı isyanı bastıran Bumin Kağan, bu başarısının ardından Avar Kağanı'ndan bir prensesle evlenme talebinde bulunmuştur. Avar Kağanı'nın "Siz benim demirci kölelerimsiniz, bu talebe nasıl cüret edersiniz?" şeklindeki sert cevabı, Türk tarihinin en önemli siyasi kırılmalarından birini tetiklemiştir. Bu tarihsel süreç ve I.I. Göktürk Devleti'nin kuruluş dinamikleri analiz edildiğinde, aşağıdakilerden hangisi Bumin Kağan'ın bu girişiminin ve sonrasındaki gelişmelerin Türk devlet geleneğindeki etkilerinden biri değildir?

  1. A
    Boylar konfederasyonu yapısından, merkezi bir "İl" (devlet) yapısına geçişin hukuki ve askeri zemininin oluşturulması
  2. B
    Aşina soyunun liderliğinin, tüm Türk boylarını kapsayan üst bir siyasi kimliğe (Türk) dönüştürülmesi
  3. C
    Avarların temsil ettiği "evrensel hükümranlık" (Kaganat) iddiasının, Türk töresi ve askeri gücüyle el değiştirmesi
  4. D
    Ötüken'in, sadece bir başkent değil, Türk devletinin varlığıyla özdeşleşen "mukaddes toprak" (I˙dukİduk O¨tu¨kenÖtüken) statüsünün pekişmesi
  5. Veraset sisteminde belirsizliğin giderilerek, tahta geçişin sadece hükümdarın en büyük oğluna ait olduğunun bir yasa (Töre) haline getirilmesiCevap

Cevap

Veraset sisteminde tahtın sadece en büyük oğla geçmesi kuralının getirilmesi seçeneği yanlıştır; zira Göktürklerde veraset belirsizliği devam etmiştir.
Doğru cevap, veraset sistemindeki belirsizliğin giderilerek tahtın sadece en büyük oğla bırakıldığı yönündeki ifadedir; çünkü bu bilgi tarihsel olarak yanlıştır. I.I. Göktürk Devleti'nde veraset sistemi kesin bir kurala bağlanmamış, taht hanedanın tüm erkek üyelerinin ortak malı sayılmıştır. Bu durum, devletin kuruluşundan itibaren taht kavgalarının yaşanmasına ve devletin bölünmesine zemin hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bumin Kağan'ın Avarlara karşı Töles isyanını bastırmasını ve sonrasındaki siyasi talebini analiz edin.
Bumin Kağan, bu başarısıyla Avarlar üzerinde siyasi bir hak iddia etmiş ve bağımsızlık sürecini başlatmıştır.
Türk devlet geleneğinde askeri başarı, kağanlık iddiası için temel bir meşruiyet kaynağıdır.
2
Avar Kağanı'nın "demirci köle" hakaretini ve Bumin'in buna verdiği tepkiyi değerlendirin.
Bumin Kağan, 552552 yılında Avarları mağlup ederek bağımsızlığını ilan etmiş ve "İl Kağan" unvanını almıştır.
Bu olay, sadece bir isyan değil, bozkırdaki evrensel hükümranlık iddiasının el değiştirmesidir.
3
Devletin kuruluşunun kurumsal ve toplumsal sonuçlarını (İl yapısı, Türk adı, İkili Teşkilat) inceleyin.
"Türk" adı ilk kez siyasi bir kimlik olmuş ve Ötüken merkezli güçlü bir devlet yapısı kurulmuştur.
Göktürkler, boy birliğinden imparatorluk yapısına geçişi kurumsal araçlarla (Töre ve İkili Teşkilat) sağlamıştır.
4
İslamiyet öncesi Türk devletlerindeki veraset sistemini ve Kut anlayışını sorgulayın.
I.I. Göktürk Devleti'nde veraset sistemi belirsiz kalmış, taht hanedanın ortak malı sayılmaya devam etmiştir.
Tahtın sadece en büyük oğla geçmesi (ekberiyet) Türk tarihinde çok daha sonraki dönemlerde (Osmanlı) ortaya çıkan bir düzenlemedir.

Anahtar Kavram

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde veraset sistemi ve Göktürk siyasi kimliğinin oluşumu

İpuçları

1
Bumin Kağan'ın isyanı sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda siyasi bir statü ve unvan değişimidir.
2
Göktürkler, "Türk" adını bir siyasi çatı isim ve devlet adı olarak kullanan tarihteki ilk topluluktur.
3
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarlığın babadan oğula geçişinde 'en büyük oğul' (ekberiyet) gibi kesin bir kural olup olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İkili teşkilatın devletin zayıflamasındaki rolü ve II. Göktürk Devleti'ndeki veraset uygulamalarıyla karşılaştırma yapınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

I. Göktürk Devleti

Bu konudan daha fazla soru