Examkin

Soru

Zorluk: Zor1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

19211921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele döneminin getirdiği olağanüstü şartlar altında hazırlanmış "çerçeve" niteliğinde bir anayasa olmasına rağmen, devletin merkez teşkilatı dışındaki idari yapısına yönelik de özgün ve detaylı düzenlemeler içermiştir.

Bu anayasada öngörülen idari teşkilatlanma ve yerinden yönetim (mahalli idareler) sistemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Vilayetlerin mahalli işlerde manevi şahsiyete ve muhtariyete sahip olduğu ilkesi kabul edilmiştir.Cevap
  2. B
    Vilayet idaresi, merkeze bağlı hiyerarşik bir yapı içinde tanımlanmış ve tüm yetkiler valilerde toplanmıştır.
  3. C
    Vilayet şurası üyeleri, Büyük Millet Meclisi tarafından atanan valiler tarafından doğrudan belirlenmiştir.
  4. D
    İdari yapı sadece köylerden ve merkezden oluşmuş, vilayet ve nahiye gibi ara kademeler anayasa kapsamı dışında tutulmuştur.
  5. E
    Yerel yönetimlerin sahip olduğu tüm yetkiler, savaş hali nedeniyle anayasa metniyle askıya alınmıştır.

Cevap

1921 Anayasası'na göre vilayetler, yerel işlerde manevi şahsiyete (tüzel kişiliğe) ve muhtariyete (özerkliğe) sahip idari birimlerdir.
19211921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun 1111. maddesi, vilayetlerin mahalli işlerde manevi şahsiyete (tüzel kişilik) ve muhtariyete (özerklik) sahip olduğunu açıkça belirtir. Bu düzenleme ile eğitim, sağlık, vakıf ve tarım gibi hizmetlerin yönetimi halk tarafından seçilen "Vilayet Şurası"na bırakılmıştır. Bu durum, Türk anayasa tarihinde yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) ilkesinin en güçlü vurgulandığı dönemlerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın idari düzenlemelerini içeren maddeleri saptamak.
1111 ile 2121. maddeler arasında vilayet ve nahiye idarelerinin düzenlendiği görülür.
Anayasanın kapsamını belirlemek için ilgili madde aralığını incelemek gerekir.
2
Vilayetlerin hukuki statüsüne dair ifadeyi analiz etmek.
"Vilayet, mahalli umurda manevi şahsiyete ve muhtariyete haizdir" hükmüne ulaşılır.
Bu hüküm, illerin yerel yönetim kapasitesini anayasal güvenceye bağlar.
3
Merkeziyetçilik ve yerinden yönetim dengesini değerlendirmek.
Valinin merkezi, Şura'nın ise yerel halkı temsil ettiği ikili bir yapının kurulduğu saptanır.
Bu ayrım, anayasanın demokratik ve yerinden yönetimci karakterini açıklar.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nda Vilayet Muhtariyeti

İpuçları

1
19211921 Anayasası'nın maddelerinin neredeyse yarısının idari birimlere ayrıldığını göz önünde bulundurun.
2
Anayasa metninde iller (vilayetler) için kullanılan "muhtariyet" kelimesinin günümüzdeki anlamını düşünün.
3
Bu anayasa, valiyi merkezin temsilcisi, halkın seçtiği meclisi (şura) ise yerelin karar organı olarak tanımlayarak yetki paylaşımı yapmıştır.

Daha Fazla Pratik

Bu idari modelin 19241924 Anayasası ile nasıl daha merkeziyetçi bir yapıya dönüştüğünü inceleyerek karşılaştırma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Bu konudan daha fazla soru