Sevr Barış Antlaşması'nın Doğu Anadolu ve Orta Doğu coğrafyasına ilişkin maddelerinde;
I. Osmanlı Devleti'nin Ermenistan'ı bağımsız bir devlet olarak tanıyacağı ve iki devlet arasındaki sınır tespitinin ABD Başkanı'nın hakemliğine (tahkimine) bırakılacağı,
II. Fırat Nehri'nin doğusunda yer alan Kürtlerin çoğunlukta olduğu bölgelere özerklik verileceği ve bölge halkının bir yıl içinde bağımsızlık amacıyla Milletler Cemiyeti'ne başvurabileceği,
III. Suriye ve Lübnan'da Fransa, Irak ve Filistin'de ise İngiltere mandasının kurulmasının Osmanlı Devleti tarafından onaylanacağı
hükme bağlanmıştır.
Bu maddeler birlikte değerlendirildiğinde, Sevr Antlaşması ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AOsmanlı Devleti'nin Orta Doğu'daki tarihsel ve hukuki egemenlik haklarının uluslararası bir metinle tasfiye edilmek istendiği
- Bİtilaf Devletleri'nin Anadolu'yu parçalama hedeflerinde Milletler Cemiyeti ve ABD gibi uluslararası aktör ve mekanizmaları devreye soktuğu
- Doğu Anadolu'da oluşturulması planlanan yeni sınırların belirlenmesinde bölge nüfusunun çoğunluğunu esas alan genel bir halk oylaması (plebisit) yönteminin öngörüldüğüCevap
- DWilson İlkeleri'nde yer alan milliyet prensibinin Osmanlı Devleti'nin aleyhine olacak şekilde tek taraflı işletilmeye çalışıldığı
- ESon Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen Misak-ı Millî kararlarındaki bölünmez bütünlük anlayışının açıkça yok sayıldığı
Cevap
Doğu Anadolu'da oluşturulması planlanan yeni sınırların belirlenmesinde bölge nüfusunun çoğunluğunu esas alan genel bir halk oylaması (plebisit) yönteminin öngörüldüğü yargısı yanlıştır.
Sevr Antlaşması'nın 88-93. maddelerine göre Ermenistan sınırının çizilmesi için Doğu Anadolu'da bir halk oylaması (plebisit) yapılmamış, sınırın tespiti doğrudan ABD Başkanı Woodrow Wilson'ın hakemliğine bırakılmıştır. İtilaf Devletleri bölgedeki Türk-Müslüman nüfus çoğunluğunun farkında oldukları için plebisit yönteminden kaçınmışlardır. Bu nedenle Doğu Anadolu'da sınırların halk oylamasıyla belirleneceğinin öngörüldüğü ifadesi söylenemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sevr Antlaşması'nda Doğu Anadolu ve Orta Doğu Hükümleri, Wilson Tahkimi ve Manda Yönetimleri
İpuçları
1
Maddelerde sınır belirleme yönteminin kime ve hangi mekanizmaya bırakıldığına dikkat ediniz.
2
Plebisit (halk oylaması) yöntemi, bölgedeki çoğunluk iradesine başvurmayı gerektirir. İtilaf Devletleri Doğu Anadolu'da çoğunluğun kimde olduğunu biliyordu.
3
Sevr'de Ermenistan sınırının çizilmesi için bölge halkına sandık konulmamış; karar doğrudan ABD Başkanı Wilson'ın hakemliğine bırakılmıştır.
Daha Fazla Pratik
Sevr Antlaşması'nda Boğazlar Komisyonu, Adli Kapitülasyonlar ve Maliye Komisyonu'nun yapısal yetkilerini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Önermedeki hukuki mekanizmayı (tahkim/hakemlik) doğrudan analiz ederek halk oylaması (plebisit) kavramı ile çeliştiğini tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s