Soru

Zorluk: OrtaTaşra Teşkilatı

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem taşra idaresinde her idari birimde görevliler mülki, adli ve askeri yetkiler çerçevesinde birbirinden ayrılmıştır. Ancak bir görevli, bulunduğu idari birimde hem mülki idareyi temsil etmiş hem de yargı yetkisini doğrudan kullanmıştır. Bu özellikleriyle diğer taşra görevlilerinden ayrılan ve kaza biriminin en üst düzey yöneticisi kabul edilen görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. KadıCevap
  2. B
    Beylerbeyi
  3. C
    Subaşı
  4. D
    Muhtesip
  5. E
    Nişancı

Cevap

Osmanlı taşra teşkilatında kaza biriminde hem yargı hem de mülki idare yetkilerini bir arada kullanan görevli Kadı'dır.
Osmanlı Devleti'nde kaza, taşra teşkilatının temel idari birimidir. Bu birimin başında bulunan Kadı, merkeze bağlı bir yargıç (adli yetki) olmasının yanı sıra, kazanın belediye hizmetlerini denetleyen, vakıfları yöneten ve merkezin emirlerini uygulayan en üst mülki amirdir. Bu 'çift şapkalı' yapısı sayesinde kazalarda devletin otoritesini ve adaleti tek elden temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
İdari birimi tanımlama
Soru kökünde 'kaza' birimi ve bu birimdeki en yetkili amir vurgulanmaktadır.
Hiyerarşide eyalet (beylerbeyi), sancak (sancakbeyi), kaza (kadı) ve köy (köy kethüdası) ayrımını yapmak çözümün ilk adımıdır.
2
Yetki türlerini analiz etme
Belirtilen görevlinin hem 'mülki' (yönetim) hem de 'adli' (yargı) yetkileri tek başına kullandığı tespit edilmelidir.
Osmanlı'da yetkilerin ayrımı esastır (seyfiye-ilmiye); ancak Kadı, kaza düzeyinde bu iki alanı birleştiren istisnai bir profile sahiptir.
3
Diğer görevlileri eleme
Beylerbeyi eyalet amiridir, Subaşı sadece güvenlikten sorumludur, Muhtesip ekonomi uzmanıdır, Nişancı ise merkez bürokratıdır.
Görev alanı ve coğrafi birim eşleşmeyen seçenekler elenerek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Osmanlı Klasik Dönem Taşra Teşkilatı ve Kadı'nın Rolü

İpuçları

1
Bu görevli İlmiye sınıfına mensuptur ve mahkemelere başkanlık eder.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'da Kadı'nın yargı bağımsızlığını korumak için doğrudan merkeze bağlı olduğunu ve Beylerbeyi'nin bile ona emir veremediğini unutmayın.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla