Türkçede bulunma durum eki olan "-de/-da" eklendiği kelimeye bitişik yazılırken, bağlaç görevindeki "de/da" kelimeden her zaman ayrı yazılır. Bu kurala aykırı bir kullanım aşağıdaki cümlelerin hangisinde görülmektedir?
- AToplantı salonunda bekleyen konuklara gerekli bilgilendirme yapıldı.
- BSiz de hazırladığınız raporu yarın mesai bitimine kadar teslim ediniz.
- Gelen evrakları masanın üzerin de bırakıp hızlıca odadan ayrıldı.Cevap
- DBu konuda yapılacak olan çalışmaları bir de üst makamlara sunmalıyız.
Cevap
Cümlelerin hangisinde hata olduğunu bulmak için "masanın üzerin de" ifadesine baktığımızda, buradaki "de"nin bulunma durum eki olduğunu ve kelimeye bitişik yazılması gerektiğini görürüz.
Doğru cevap olan cümlede geçen "üzerin de" ifadesindeki "de" bir bulunma durum ekidir. Cümleyi "Gelen evrakları masanın üzerin bırakıp..." şeklinde okuduğumuzda anlamın bozulduğunu görürüz. Bu durum, ifadenin bağlaç değil ek olduğunu kanıtlar. Bu nedenle "üzerinde" şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
de/da Yazımı
İpuçları
1
Şüphelendiğiniz "de/da" ifadesini parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun.
2
Eğer cümleyi o ifade olmadan okuduğunuzda anlam tamamen bozuluyorsa (örneğin kelimenin sonu açıkta kalıyorsa), o bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
3
"Masanın üzerin..." şeklinde bir kullanım kulağa anlamsız geliyor mu? Eğer öyleyse oradaki "de" bir ektir.
Daha Fazla Pratik
Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' şeklinde yazılamayacağını unutmayın. Durum eki ise sertleşmeye uğrayabilir.
Alternatif Yöntem
Bağlaç olan "de" her zaman "dahi, bile" anlamlarına gelir. Eğer cümlede bu anlam varsa ayrı yazılır. Örn: "O da geldi" (O bile geldi).
Tahmini Süre:45s