Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 1Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismi belirtirse işaret sıfatı, bir ismin yerini tutarsa işaret zamiri olur. Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret zamiri kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bunu hemen kütüphaneye teslim et.

Cevap

İşaret bildiren sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu cümle 'Bunu hemen kütüphaneye teslim et.' cümlesidir.
Doğru seçenekte kullanılan sözcük, herhangi bir ismi belirtmeden doğrudan bir varlığın (kitap, dosya vb.) yerini tutmuş ve belirtme durum eki (-u) alarak zamir görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (Bu, Şu, Bunu, O, Öteki) belirle.
Belirlenen sözcükler: Bu, Şu, Bunu, O, Öteki.
İnceleme yapılacak hedef sözcüklerin tespiti gerekir.
2
Sözcüklerin bir ismi mi etkilediğini yoksa bir ismin yerini mi tuttuğunu kontrol et.
Diğer seçeneklerde sözcükler isimlerden hemen önce gelerek onları işaret ederken, bir seçenekte sözcük tek başına kullanılmıştır.
Zamir ve sıfat arasındaki temel fark, ismin yerini tutma veya ismi belirtme durumudur.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri genellikle çekim eki alabilirken, işaret sıfatları isimden önce gelir ve ek almazlar.
Tahmini Süre:30s
Soru 2Soru →

Sıfatlar, isimleri çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir isim, cümlede hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzman heyeti, incelemeler sonucunda kapsamlı bir rapor hazırlayıp sundu.

Cevap

Uzman heyetinin sunduğu rapordan bahseden seçenek doğrudur çünkü 'kapsamlı bir rapor' tamlamasında 'rapor' ismi hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'kapsamlı bir rapor' ifadesinde; 'kapsamlı' sözcüğü raporun niteliğini (nasıl olduğunu) bildirdiği için niteleme sıfatı, 'bir' sözcüğü ise herhangi bir anlamı katarak ismi belirttiği için belgisiz sıfattır (belgisiz sıfatlar, belirtme sıfatları grubuna girer). Dolayısıyla 'rapor' ismi her iki türden sıfatı da almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin önüne gelen niteleme (nasıl?) ve belirtme (işaret, belgisiz, sayı, soru) sıfatlarını tespit edin.
Kapsamlı bir rapor tamlaması belirlendi.
Sorunun istediği her iki sıfat türünün aynı isimde toplanması kuralını sorgulamak.
2
Tespit edilen sıfatların türlerini kontrol edin.
Kapsamlı: Niteleme sıfatı, Bir: Belirtme (Belgisiz) sıfatı.
Sözcük türlerinin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Bir ismin birden fazla sıfatla (hem niteleme hem belirtme) nitelenmesi/belirtilmesi

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (o, bu, şu) çekim eki aldığında zamirleştiğini, ismin önüne gelip ek almadığında sıfat olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 3Soru →

Türkçede biçimce tekil olduğu halde (çokluk eki almadan) anlamca birden fazla varlığı ya da bir grubu karşılayan sözcüklere "topluluk ismi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışmanın jürisi, adayların performanslarını değerlendirmek üzere toplandı.

Cevap

Cümlede geçen 'jüri' sözcüğü, herhangi bir çokluk eki almamasına rağmen bir heyeti veya grubu ifade ettiği için topluluk ismidir.
Verilen cümlede geçen 'jüri' sözcüğü, yapıca tekil olmasına (çokluk eki almamasına) rağmen anlam bakımından bir değerlendirme kurulunu, yani birden fazla kişiden oluşan bir grubu ifade eder. Bu özellik, sözcüğün topluluk ismi kategorisine girmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri tespit edin.
İsimler: raflar, kitaplar, jüri, adaylar, danışma, memur, dosya, Valilik vb.
Topluluk ismi arayabilmek için önce sözcük türünün isim olması gerekir.
2
İsimlerin çokluk eki (-lar / -ler) alıp almadığını kontrol edin.
raflar, kitaplar, adaylar, dosyalar gibi kelimeler çokluk eki almıştır (çoğul isim).
Topluluk isimleri biçimce tekil olmalıdır.
3
Biçimce tekil olan isimlerin anlamını (tek varlık mı, grup mu) inceleyin.
'Jüri' sözcüğünün bir değerlendirme kurulunu, yani birden fazla kişiyi temsil ettiği görülür.
Topluluk ismi tanımı, biçimce tekil ama anlamca çoğul olma kuralına dayanır.

Anahtar Kavram

Topluluk isimleri, çokluk eki almadıkları halde bir topluluğu ya da grubu temsil eden isimlerdir.

Alternatif Yöntem

Kelimeye -lar/-ler eki getirerek test edebilirsiniz: 'Jüriler' dendiğinde birden fazla heyet anlaşılır, bu da kelimenin kök halinin (jüri) zaten bir heyeti temsil ettiğini kanıtlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

Anayasa ( ) devletin temel yapısını kuran en üstün belgedir ( ) yasama ( ) yürütme ve yargı güçlerinin sınırlarını belirler ( ) bu sınırların gözetilmesi ( ) demokratik düzenin devamlılığı için şarttır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (;) (,) (;) (,)

Cevap

Cümledeki boşluklara sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Doğru seçenekteki sıralama, TDK'nin 'sıralı cümlelerin ayrımı' ve 'özne vurgusu' kurallarına tam uyum sağlar. Cümlede 'Anayasa' ve 'bu sınırların gözetilmesi' ifadeleri özne oldukları için virgülle ayrılmış; 'yasama, yürütme' ifadeleri eş görevli oldukları için virgülle bağlanmış; bu virgüllü yapıları içeren ana cümleler ise birbirine noktalı virgül ile bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öznenin belirlenmesi
İlk boşluğa virgül (,) gelmelidir.
Cümlede yüklemden uzak düşmüş olan 'Anayasa' öznesini belirtmek için virgül kullanılır.
2
Sıralı cümlelerin ayrılması
İkinci ve dördüncü boşluklara noktalı virgül (;) gelmelidir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
3
Eş görevli sözcüklerin ayrılması
Üçüncü boşluğa virgül (,) gelmelidir.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcükleri (yasama, yürütme) ayırmak için virgül kullanılır.
4
Son cümledeki öznenin belirlenmesi
Beşinci boşluğa virgül (,) gelmelidir.
'Bu sınırların gözetilmesi' öbeği son cümlenin öznesidir ve vurgulanması için virgül gereklidir.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması
Soru 5Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi, yapım eki almadığı için yapısı bakımından basittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adayların (I) dosyada bekleyen işlemlerini hızlıca tamamladık.

Cevap

Cümledeki 'dosyada' sözcüğü, herhangi bir yapım eki almadığı ve sadece çekim eki aldığı için yapısı bakımından basittir.
Doğru cevap olan 'dosyada' sözcüğü, 'dosya' isim köküne sadece bulunma durum eki (-da) almıştır. Durum ekleri çekim eki kategorisinde olduğu ve sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmediği için bu sözcük basit yapılıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme.
Dosya-da (Basit), Sıra-da-ki (Türemiş), Kuru-ak (Türemiş), Don-dur-ma (Türemiş), Baş-vuru (Birleşik).
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök-ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme.
'Dosyada' sözcüğündeki '-da' eki sadece bulunma anlamı katan bir çekim ekidir.
Yapım eki almayan ve başka bir sözcükle birleşmeyen sözcükler basittir.
3
Doğru seçeneği belirleme.
Sadece 'dosyada' sözcüğü basit yapılıdır.
Diğer seçeneklerdeki sözcükler ya yapım eki almış ya da birleşiktir.

Anahtar Kavram

Basit, türemiş ve birleşik sözcük ayrımı; yapım eki ve çekim eki fonksiyonları.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken; kanun, tüzük ve yönetmelik adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması esastır. Bu kuralın bir istisnası olarak Avrupa Birliği'ne gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların hukuki dayanakları, hukuk devletinin tesisi açısından büyük bir ehemmiyet arz eder.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvuruların... ile başlayan cümlede 'Anayasa Mahkemesi'ne' ifadesi yanlış yazılmıştır; kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre; kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Anayasa Mahkemesi bir kurum/kuruluş adı olduğu için gelen ekin 'Anayasa Mahkemesine' şeklinde kesme işareti olmadan yazılması gerekir. Seçenekte kesme işareti kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara gelen ekleri tespit et.
Medeni Kanun'un, Anayasa Mahkemesi'ne, Avrupa Birliği'ne, Resmî Gazete'de.
Yazım kuralının uygulanacağı odak noktalarını belirlemek için gereklidir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin yazım kuralını uygula.
Anayasa Mahkemesi bir kurumdur ve ek alırken kesme işareti kullanılmamalıdır.
TDK kuralları uyarınca kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler bitişik yazılır (istisna: Avrupa Birliği).
3
Kanun ve yayın adlarına gelen eklerin kurallarını kontrol et.
Medeni Kanun (kanun) ve Resmî Gazete (yayın) adlarına gelen eklerin kesme ile ayrılması doğrudur.
Kanun, tüzük, yönetmelik ve eser adları kurum adlarından farklı olarak kesme işaretiyle ayrılır.
4
İstisnai durumları ve kelime bazlı yazımları kontrol et.
Avrupa Birliği'ne (istisna) ve inisiyatif (doğru yazım) ifadeleri kurala uygundur.
Yüksek zorluk seviyesindeki sorularda istisnaları elemek hayati önem taşır.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kanun İsimlerine Gelen Eklerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

Kamu personeli adaylarının dil bilgisi yeterliliklerini ölçen sınavlarda, sözcüklerin bitişik veya ayrı yazımıyla ilgili kurallar sıklıkla sorulmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişlerin hazırladığı son raporda, harcama kalemleri arasında olağandışı bir tutarsızlık olduğu belirtildi.

Cevap

Harcama kalemleri arasında 'olağandışı' bir tutarsızlık olduğu belirtilen seçenek, kelimenin bitişik yazılması nedeniyle yazım yanlışı içermektedir.
Doğru cevap olan seçenekteki 'olağandışı' sözcüğü, Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre 'olağan dışı' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Çünkü 'dış, iç ve sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler (çağ dışı, yurt içi, yanı sıra vb.) her zaman ayrı yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri ve ekleri belirle.
Birtakım, Türk Dil Kurumunun, hafta sonu, olağandışı ve etkileri de yapıları incelenmelidir.
Yazım kuralları sorularında odaklanılması gereken kritik yapıları tespit etmek çözümün ilk adımıdır.
2
TDK'nin 'dış, iç ve sıra' sözcükleriyle ilgili kuralını hatırla.
Ahlak dışı, çağ dışı, yasa dışı gibi 'olağan dışı' ifadesi de ayrı yazılmalıdır.
Anlam kaybına uğramayan ve bu eklerle biten terimlerin ayrı yazılması kuralı uygulanmalıdır.
3
'Olağanüstü' sözcüğü ile olan farkı ayırt et.
Alt, üst, üzeri sözleri somut bir yer bildirmiyorsa bitişik yazılır (olağanüstü), ancak 'dış' sözü için bu durum geçerli değildir.
Öğrencilerin en çok karıştırdığı 'olağanüstü' (bitişik) ile 'olağan dışı' (ayrı) ayrımını yapmak hatayı belirler.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözleriyle Oluşturulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

Daha Fazla Pratik

Bitişik ve ayrı yazılan birleşik fiilleri (arz etmek, fark etmek, vazgeçmek) tekrar etmeniz önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Edebi metinlerin ve tarihi belgelerin incelenmesinde dilin dönem özelliklerini yansıtma biçimi, araştırmacılar için temel bir veri kaynağıdır. Bu tür metinlerin akademik bir dille analiz edilmesi sürecinde ise yazım kurallarına uygunluk, bilimsel ciddiyetin bir gereğidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Servetifünun Döneminde yazılan romanlar, teknik açıdan Tanzimat romanına göre çok daha gelişmiş ve Batılı bir nitelik kazanmıştır.

Cevap

Doğru cevap, 'Servetifünun Döneminde' ifadesinin yanlış yazıldığı seçenektir; çünkü tarihî dönem adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar ve bunlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. 'Servetifünun Dönemi' bir dönem adı olduğu için 'Servetifünun Dönemi'nde' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede kesme işareti kullanılmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel isimleri ve birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilenler: Türk Tarih Kurumunun, Millî Mücadele, Tanzimat Dönemi'nden, Servetifünun Döneminde, dil bilgisi, başucu.
Yazım yanlışları genellikle özel isimlerin ekleri veya birleşik kelimelerin bitişik/ayrı yazımı üzerinde yoğunlaşır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını kontrol et.
Türk Tarih Kurumunun (Doğru): Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
TDK'nin en temel istisna kurallarından biridir.
3
Tarihî dönem, çağ ve devir adlarına getirilen eklerin yazım kuralını kontrol et.
Tanzimat Dönemi'nden (Doğru), Servetifünun Döneminde (Yanlış).
Tarihî olay, çağ ve dönem adlarına getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılmalıdır. 'Servetifünun Dönemi'nde' şeklinde yazılmalıydı.

Anahtar Kavram

Kurum ve Dönem Adlarına Gelen Eklerin Ayırımı

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile dönem adlarının ek alma kurallarını karşılaştırmalı olarak çalışmak bu tür 'çeldiricisi yüksek' soruları çözmeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Kamu bürokrasisinde ve akademik metinlerde dilin kurallarına uygun kullanımı, ifadenin netliği ve kurumsal vakar açısından büyük önem taşımaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllardır üzerinde çalıştığı projeyi tamamlamak için büyük bir mesafe kat etmiş olan mühendis, sonunda emeğinin karşılığını almayı başardı.

Cevap

D seçeneğinde yer alan 'kat etmiş' ifadesinin yazımı yanlıştır; bu sözcük 'katetmek' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğradıklarında bitişik yazılırlar. 'Katetmek' fiili de bu kural kapsamında, tarihsel kökenindeki ses değişimleri nedeniyle bitişik yazılması gereken istisnai ve kalıplaşmış kelimelerden biridir. 'Kat etmiş' şeklinde ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kontrol edilmesi
'Türk Dil Kurumunun' ifadesinde kesme işareti kullanılmaması doğrudur; çünkü kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
TDK'nin kurum adlarıyla ilgili güncel yazım kuralını doğrulamak.
2
Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonraki eklerin kontrol edilmesi
'Türkçenin' sözcüğünde '-çe' yapım eki olduğu için sonrasındaki ek ayrılmaz; bu kullanım doğrudur.
Özel adlara gelen yapım eklerinin yazım kuralını test etmek.
3
Birleşik fiillerin ve kalıplaşmış sözcüklerin incelenmesi
'katetmek' fiili, Arapça asıllı kelimelerin etmek/eylemek ile birleşmesinde ses değişimi/düşmesi kuralına (tarihsel süreçte) dayalı olarak istisnai bir şekilde bitişik yazılır.
Hatalı yazılan 'kat etmiş' ifadesini tespit etmek.
4
Düzeltme işareti (şapka) ve yön adlarının kontrol edilmesi
'Resmî', 'tarihî' ve 'batısındaki' kullanımlarının tamamı güncel kurallara uygundur.
Çeldirici seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

İstisnai Birleşik Fiillerin Yazımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Türkçede isim veya fiil köklerine gelerek onlardan yeni anlamlı sözcükler türeten eklere "yapım eki" denir. Yapım eki almış olan sözcüklere ise "türemiş sözcük" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük türemiş bir sözcüktür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahalledeki şekerci bugün erkenden kapandı.

Cevap

Mahalledeki şekerci bugün erkenden kapandı cümlesindeki "şekerci" sözcüğü türemiş bir sözcüktür.
Doğru cevap olan cümlede geçen "şekerci" sözcüğü, "şeker" köküne getirilen "-ci" yapım ekiyle oluşturulmuştur. Bu ek, bir nesnenin adından o nesneyle uğraşan meslek grubunun adını türeterek sözcüğe yeni bir anlam kazandırmıştır. Bu nedenle sözcük yapıca türemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini ayırın.
Çocuk (Kök), Kalem-ler, Ev-den, Şeker-ci, Kitap-ı (Kitabı).
Sözcüğün yapısını anlamak için önce kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcüklere gelen eklerin türünü (yapım/çekim) belirleyin.
Çocuk (ek yok), -ler (çekim eki), -den (çekim eki), -ci (yapım eki), -ı (çekim eki).
Yeni bir anlam türeten ekler (yapım ekleri) sözcüğü türemiş yapar; sadece durum veya sayı bildirenler (çekim ekleri) basit bırakır.
3
Yapım eki alan sözcüğü işaretleyin.
"Şeker" isminden "şeker satan kişi" anlamına gelen "şekerci" sözcüğü türetilmiştir.
Şekerci sözcüğü yapım eki aldığı için yapı bakımından türemiştir.

Anahtar Kavram

Türemiş Sözcük ve Yapım Eki Tanıması
Soru 11Soru →

Arkeolojik kazılarda gün ışığına çıkarılan (I) yazıtlardaki semboller, antik toplumların yaşamına dair önemli (II) kanıtların en sağlam halkasını oluşturur. Bu eserler, tarihin derinliklerini aydınlatırken modern bilimin (III) boyutlarını da genişletmektedir. Araştırmacıların (IV) umudunu besleyen bu keşifler, geçmişin gizemini çözmek için gerekli olan zihinsel (V) yakıtın temelini oluşturur.

Bu parçadaki altı çizili sözcüklerden hangisi, aldığı yapım ekinin işlevi (eklendiği kökün türü) bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Metindeki 'boyutlarını' sözcüğü, isim köküne getirilen bir yapım eki alması nedeniyle diğerlerinden farklıdır.
Verilen sözcüklerden 'boyutlarını' kelimesinin kökü 'boy' ismidir. Üzerine gelen '-ut' eki, isimden isim yapım eki görevindedir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler (yazıt, kanıt, umut, yakıt) fiil köklerine getirilen fiilden isim yapım eki almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve türlerini belirle.
I. yaz- (fiil), II. kan- (fiil), III. boy (isim), IV. um- (fiil), V. yak- (fiil).
Yapım ekinin işlevini belirlemek için öncelikle eklendiği kökün türü (isim veya fiil) tespit edilmelidir.
2
Eklerin işlevlerini (görevlerini) analiz et.
I, II, IV ve V numaralı sözcükler fiilden isim yapım eki alırken; III numaralı sözcük isimden isim yapım eki almıştır.
Benzer seslere sahip ekler, eklendikleri kökün türüne göre farklı kategorilerde (İİYE veya FİYE) değerlendirilir.
3
Ses olaylarını ve anlamsal ilişkileri kontrol ederek sonuca ulaş.
Boyut sözcüğünün kökü 'boy' (isim) olduğu için cevap belirlenir.
'Kanıt' ve 'umut' gibi sözcüklerdeki kök-ek ilişkisi anlamsal olarak fiil tabanlıdır.

Anahtar Kavram

Kök-ek ilişkisinde yapım eklerinin işlevsel farklılığı

Daha Fazla Pratik

Farklı kök türlerine gelen benzer ekleri (örneğin -ak, -gın, -sal) içeren diğer yapı sorularını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

"Yalnızlığın ufkunda, sapsarı yaprakların savrulduğu bu ıssız sokakta sessizce geçiyordu. Gönlündeki sızıyı dindirmek için sabretmesi gerektiğini biliyor; ancak her adımda bu yükün ağırlaştığını hissediyordu."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Parçada ünlü daralması olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Doğru cevap olan seçenekteki ünlü daralması metinde bulunmamaktadır. Şimdiki zaman eki (-yor) alan 'biliyor', 'geçiyordu' ve 'hissediyordu' sözcüklerinde fiil kökleri sırasıyla 'bil-', 'geç-' ve 'et-' şeklindedir. Bu kökler ünsüzle bittiği için aradaki '-i' sesleri daralma değil, telaffuzu kolaylaştıran yardımcı ünlülerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesini kontrol et
Yalın-ız (Yalnız), ufuk-u (ufku), savur-ul- (savrul-), gönül-ü (gönlü), sabır-et (sabret) kelimelerinde ünlü kaybı tespit edildi.
Türetme veya birleşme sırasında orta hecedeki dar ünlülerin düşmesi kuralıdır.
2
Ünsüz yumuşamasını (değişimini) kontrol et
Yalnızlık-ın (Yalnızlığın), gerektiği (gerektik-i), adım (at-ım) ve hissediyor (his-et-iyor) kelimelerinde yumuşama tespit edildi.
Sert ünsüzle biten kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşmesidir.
3
Ünsüz benzeşmesini (sertleşmesini) kontrol et
Sokak-ta, gerek-tiği ve ağırlaş-tığı kelimelerinde sertleşme tespit edildi.
Sert ünsüzle biten kelimelerin yanına gelen yumuşak ünsüzlerin (c, d, g) sertleşmesidir.
4
Ünsüz türemesini kontrol et
His + etmek birleşik fiilinde 'hissediyor' şeklinde bir ünsüz artışı görüldü.
Yardımcı fiille birleşen bazı isimlerde kökteki son ünsüzün tekrarlanmasıdır.
5
Ünlü daralmasını kontrol et
Biliyor (bil-i-yor), geçiyordu (geç-i-yor) ve hissediyordu (et-i-yor) kelimelerinde fiil kökleri ünsüzle bittiği için daralma yoktur.
Daralma için fiil kökünün 'a' veya 'e' ile bitmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Ses olaylarının kelime tahlili üzerinden tespiti ve benzer görünümlü yapıların ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dil bilgisi kurallarına uyulması, iletilmek istenen mesajın doğruluğu açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuzun yürüttüğü projelerde paydaşlar arasındaki işbirliği, hedeflenen başarıya ulaşılmasında anahtar rol oynamaktadır.

Cevap

Paydaşlar arasındaki 'işbirliği' ifadesinin geçtiği cümle yazım yanlışı içermektedir çünkü bu kelime ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'iş birliği' sözcüğü, her iki kelimenin de anlamını koruması ve herhangi bir ses olayına uğramaması nedeniyle ayrı yazılmalıdır. Cümlede 'işbirliği' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri, özel isimleri ve eklerin yazımını tek tek inceleyin.
Cümlelerde 'işbirliği', 'Resmî Gazete', 'Osmanlı Devleti'nde', 'öz geçmiş', 'başuzman' ve 'unvan' gibi kritik sözcükler tespit edildi.
Yazım kuralları sorularında hata genellikle bu tür yapılar üzerinde yoğunlaşır.
2
İş birliği sözcüğünün Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzundaki durumunu kontrol edin.
TDK kurallarına göre 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler ve anlamını koruyan pek çok isim tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır.
Sözcükler arasında ses düşmesi veya anlam değişmesi olmadığı durumlarda ayrı yazım kuralı esastır.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri eleyerek doğruluğundan emin olun.
'Unvan' (ünvan değil), 'öz geçmiş' (ayrı), 'başuzman' (bitişik) kullanımlarının doğru olduğu teyit edildi.
Seçenekler arasında karşılaştırma yaparak en belirgin hatayı bulmak doğru sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklere, özellikle 'iş' ve 'öz' ile başlayanlara dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığını tekrar inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru →

Gecenin karanlığına sığınıp ufkunu genişletmeye çalıştıkça zihnindeki kuşkuları sabırla besliyor; geçmişin silik izlerini sayfalara nakşediyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken ünsüz türemesi örneği bulunmamaktadır.
Parçada ünsüz türemesi (ikizleşme) dışındaki tüm ses olayları mevcuttur. Ünlü düşmesi 'ufkunu, zihnindeki, besliyor, nakşediyordu' kelimelerinde; ünsüz yumuşaması 'gece, karanlığına, nakşediyordu' kelimelerinde; ünsüz benzeşmesi 'çalıştıkça' kelimesinde; ünlü daralması ise 'besliyor' kelimesinde bulunmaktadır. Ünsüz türemesine dair herhangi bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ünlü düşmelerini belirle.
ufuk-u (ufkunu), zihin-i (zihnindeki), besi-le- (besle- > besliyor), nakış-et- (nakşet- > nakşediyordu).
Kelime türetilirken veya çekimlenirken orta hecedeki dar ünlünün düştüğünü teyit etmek için.
2
Metindeki ünsüz yumuşamalarını (değişimlerini) belirle.
geç-e (gece), karanlık-ı (karanlığına), nakşet-i- (nakşed-i-yor).
Sert ünsüzle biten kelimelerin ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşayıp yumuşamadığını kontrol etmek için.
3
Metindeki ünsüz benzeşmelerini (sertleşmelerini) belirle.
çalış-tık-ça (ş+t ve k+ç).
Sert ünsüzle biten kelimeye gelen yumuşak ünsüzlü ekin sertleşip sertleşmediğini kontrol etmek için.
4
Metindeki ünlü daralmalarını belirle.
besle-yor (besliyor).
'-yor' ekinin kendinden önce gelen 'a/e' geniş ünlülerini daraltıp daraltmadığını incelemek için.
5
Metinde ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol et.
Parçada 'hissetmek, reddetmek, hakkı, sırrı' gibi bir ünsüzün ikizleştiği bir örnek yoktur.
Seçeneklerdeki ses olaylarından hangisinin eksik olduğunu kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Türkçede ses olaylarını metin üzerinde karmaşık ve iç içe geçmiş örneklerle analiz etme.

Daha Fazla Pratik

Ses olaylarını analiz ederken kelimeleri kök ve eklerine ayırarak incelemek, özellikle türetme sırasında (besi > besle) meydana gelen değişimleri yakalamanıza yardımcı olur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru →

Bir gezi yazısından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antik kenti gezerken sütunların artarda sıralanışı bizi adeta büyüledi.

Cevap

Sütunların dizilişini ifade eden 'artarda' sözcüğünün 'art arda' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.
Türkçede 'art arda' ifadesi bir ikilemedir ve kural gereği ayrı yazılması gerekir. Cümlede bu ifadenin bitişik ('artarda') yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yazımı karıştırılabilecek sözcükleri (tarihler, coğrafi terimler, birleşik kelimeler ve bağlaçlar) tespit et.
Tespit edilen kelimeler: 15 Mayıs, Toros Dağları'nın, sıcakkanlı, artarda, görevliler de.
Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için odak noktalarını belirlemek gerekir.
2
'Art arda' sözcüğünün TDK güncel yazım kılavuzundaki kuralını kontrol et.
İfadenin ikileme yapısında olduğu ve ayrı yazılması gerektiği belirlendi.
Türkçede kalıplaşmış bazı birleşik kelimelerin aksine, bu yapının ayrı yazılması kuraldır.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları (ay adlarının büyük harfi, yer adlarına gelen ekler, bağlaç olan de'nin ayrımı) doğrula.
Diğer tüm seçeneklerin imla kurallarına tam uyum sağladığı görüldü.
Hatalı olan seçeneğin tek ve kesin olduğundan emin olmak için.

Anahtar Kavram

İkilemelerin ve Bazı Birleşik Sözcüklerin Yazımı
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru →

"Kamu yönetimi reformları kapsamında biz, şunun üzerinde hassasiyetle durduk: Bazıları yeni sisteme uyum sağlamakta zorlanıyordu."

Bu cümledeki zamirlerin türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişi zamiri - İşaret zamiri - Belgisiz zamir

Cevap

Cümledeki zamirlerin doğru sıralaması kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir şeklindedir.
Verilen cümlede 'biz' sözcüğü konuşan grubu temsil ettiği için kişi zamiridir. 'Şunun' sözcüğü bir kavramın yerini işaret yoluyla tuttuğu ve tamlayan eki aldığı için işaret zamiridir. 'Bazıları' sözcüğü ise hangi kişilerin kastedildiği net olarak belli olmadığı için belgisiz zamirdir. Bu sıralama tam olarak doğru seçenekte verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zamirleri tespit etme
Cümlede ismin yerini tutan sözcükler 'biz', 'şunun' ve 'Bazıları' olarak belirlenir.
Zamirler, isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir.
2
Sözcük türlerini sınıflandırma
'Biz' birinci çoğul şahıs, 'şunun' işaret bildiren ve ek alan bir sözcük, 'Bazıları' ise belirsizlik bildiren bir sözcüktür.
Türlerin doğru belirlenmesi, sözcüğün cümlede üstlendiği anlamsal göreve bağlıdır.
3
Kategorize etme ve sıralama
Sırasıyla: Kişi zamiri, İşaret zamiri ve Belgisiz zamir.
Türkçede şahısları temsil edenler kişi, işaret edenler işaret, belirsiz olanlar ise belgisiz zamir kategorisine girer.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (Adılların) Türlerine Göre Ayrımı ve Sıfatlarla Karıştırılmaması
Tahmini Süre:55s
Soru 17Soru →

Deniz kaplumbağalarının korunması için şu önlemler alınmıştır ( ) yuvalama alanlarının belirlenmesi ( ) kumsalların ışık kirliliğinden arındırılması ve halkın bilinçlendirilmesi ( ) bu önlemler ( ) nesli tükenme tehlikesi altındaki bu canlılar için umut vericidir ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (;) (,) (.)

Cevap

Doğru noktalama işaretleri dizisi sırasıyla iki nokta, virgül, noktalı virgül, virgül ve noktadır.
Doğru yanıt olan seçenek, TDK'nin temel noktalama kurallarını eksiksiz uygular: Liste girişinde iki nokta, eş görevli öğeler arasında virgül, karmaşık sıralı cümleler arasında noktalı virgül ve özne ayrımında virgül kullanımı bu metin için yapısal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğu değerlendiriniz.
İki nokta (:)
'Şu önlemler alınmıştır' ifadesinden sonra bu önlemlerin neler olduğu açıklanacağı ve sıralanacağı için iki nokta konulmalıdır.
2
İkinci boşluğu değerlendiriniz.
Virgül (,)
'Yuvalama alanlarının belirlenmesi' ve 'kumsalların...' ifadeleri eş görevli söz öbekleri (liste maddeleri) olduğu için aralarına virgül konulmalıdır.
3
Üçüncü boşluğu değerlendiriniz.
Noktalı virgül (;)
İlk cümle kendi içinde virgüllerle ayrılmış ögeler barındırdığı için, bu cümleyi anlamca bağlı olduğu ikinci cümleden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmalıdır.
4
Dördüncü boşluğu değerlendiriniz.
Virgül (,)
İkinci cümlenin öznesi olan 'bu önlemler' ifadesinden sonra, özneyi diğer ögelerden ayırmak ve vurgulamak için virgül getirilmelidir.
5
Beşinci boşluğu değerlendiriniz.
Nokta (.)
Cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için sonuna nokta konulmalıdır.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmada noktalı virgül kullanımı

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi ayırma ve takımları ayırma görevlerini pekiştirmek için TDK Punctuation Guide üzerindeki istisnaları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

Akşamın serinliği şehre çökerken bitkin adımlarla evine doğru ilerliyordu. Sokak lambalarının titreyen ışığı, yalnızlığını daha da belirginleştiriyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Parçada ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken, ünsüz türemesine dair bir örnek bulunmamaktadır.
Parçadaki kelimeler detaylı incelendiğinde; 'şehre' ve 'ilerliyordu' kelimelerinde ünlü düşmesi, 'adımlarla' ve 'ışığı' kelimelerinde ünsüz yumuşaması, 'bitkin' ve 'belirginleştiriyordu' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'ilerliyordu' kelimesinde ise ünlü daralması mevcuttur. Ancak metinde ünsüz türemesi (Örn: hissetmek, zanretmek) örneği bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak ünlü olaylarını incelemek.
'şehir-e > şehre', 'ileri-le > ilerle' ve 'yalın-ız > yalnız' kelimelerinde orta hece ünlüsünün düştüğü saptandı.
Ünlü düşmesi olayını tespit etmek için.
2
Ünsüz değişimlerini (yumuşama) kontrol etmek.
'serinlik-i > serinliği', 'at-ım > adım', 'ışık-ı > ışığı' ve 'yalnızlık-ı > yalnızlığı' kelimelerinde sert ünsüzlerin yumuşadığı görüldü.
Ünsüz yumuşaması kuralının uygulanıp uygulanmadığını anlamak için.
3
Ünsüz uyumlarını (benzeşme) analiz etmek.
'bit-gin > bitkin' ve '-leş-dir > -leş-tir' ekleşmelerinde sert ünsüzlerin yanındaki yumuşak ünsüzleri sertleştirdiği görüldü.
Ünsüz benzeşmesi varlığını teyit etmek için.
4
Fiil çekimlerindeki daralma etkisini araştırmak.
'ilerle-yor' kelimesinde 'e' geniş ünlüsünün 'i' dar ünlüsüne dönüştüğü tespit edildi.
Ünlü daralması olayını bulmak için.
5
Ünsüz türemesi aramak.
Metinde herhangi bir kelimede yabancı kökenli sözcüklere gelen ekler veya yardımcı eylemler sonucu oluşan bir ünsüz türemesi saptanmadı.
Soruda istenen 'olmayan' ses olayını kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Türkçedeki temel ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi, ünlü daralması, ünsüz türemesi) metin üzerinde ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

Gönlünü bu toprağın kadim sırrına kaptıran her araştırmacı, tarihin tozlu sayfalarında ilerledikçe yepyeni bir hakikatle yüzleşir. Geçmişin izlerini sürmek, zihnindeki düğümleri birer birer çözerken ruhu da dinginleştirir.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü daralması (E seçeneği) dışındaki tüm ses olayları örneklenmiştir.
Metin içerisinde ünlü düşmesi (gönlünü, zihnindeki, ilerledikçe), ünsüz benzeşmesi (kaptıran, ilerledikçe, dinginleştirir), ünsüz yumuşaması (toprağın) ve ünsüz türemesi (sırrına) örnekleri yer alırken; geniş ünlünün daralmasına dair bir örnek (ünlü daralması) bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcüklerin kök ve ek tahlilini yaparak ünlü düşmelerini belirle.
'Gönül -> Gönl-ünü', 'İleri -> İler-ledikçe', 'Zihin -> Zihn-indeki' ve 'İle -> -le' (hakikatle) örneklerinde ünlü düşmesi saptandı.
Kelime türetilirken veya birleşirken orta hecedeki dar ünlünün düşüp düşmediğini kontrol etmek gerekir.
2
Ünsüz değişimlerini (yumuşama) ve benzeşmelerini (sertleşme) kontrol et.
'Toprak -> Toprağ-ın' (yumuşama); 'Kap-dır -> Kap-tır-an', '-dik-çe' ve '-leş-dir -> -leş-tir' (benzeşme) örnekleri bulundu.
Kelime sonundaki sert ünsüzlerin yumuşayıp yumuşamadığına ve eklerin başındaki yumuşak ünsüzlerin sertleşip sertleşmediğine bakılır.
3
Ünsüz türemesi ve ünlü daralması varlığını incele.
'Sır + ı -> Sırrı' örneğinde ünsüz türemesi vardır; ancak herhangi bir sözcükte ünlü daralması (-a/-e'nin -ı/-i/-u/-ü'ye dönüşmesi) yoktur.
Özellikle tek heceli kelimelere gelen eklerde ünsüz ikizleşmesi ve fiillerdeki '-yor' ekinin daraltma etkisi taranır.

Anahtar Kavram

Karma Ses Bilgisi Analizi
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 20Soru →

Türkçede sıfatlar, isimleri durum, biçim, renk gibi yönlerden niteleyebileceği gibi; işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden de belirtebilir. Bazı durumlarda bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmacı, şu kapsamlı çalışmasında tarihî gerçekleri ustalıkla ortaya koymuş.

Cevap

Doğru cevap, bir ismin hem niteleme hem de işaret (belirtme) sıfatı aldığı 'Araştırmacı, şu kapsamlı çalışmasında...' ile başlayan cümledir.
Doğru seçenekte yer alan 'şu kapsamlı çalışma' tamlamasında, 'çalışma' ismi 'kapsamlı' sözcüğü ile nitelenmiş (nasıl sorusuna cevap verir), 'şu' sözüyle ise işaret edilerek belirtilmiştir. Böylece bir isim aynı anda her iki sıfat türünü de almış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve önlerindeki sözcükleri tespit et.
'çalışmasında' ismi tespit edildi.
Sıfatlar her zaman isimlerden önce gelerek onları etkiler.
2
'çalışmasında' ismine 'nasıl' ve 'hangisi' sorularını sor.
'Nasıl çalışma?' -> 'Kapsamlı' (Niteleme); 'Hangi çalışma?' -> 'Şu' (İşaret/Belirtme).
Niteleme sıfatları 'nasıl', belirtme sıfatları ise 'hangi, kaç, ne kadar' gibi sorularla bulunur.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri (zarf ve zamir) ele.
'O' zamir, 'heyecanlı' ve 'sakin' sözcüklerinin zarf olduğu saptandı.
İşaret bildiren sözcükler ismin yerini tutarsa zamir, niteleme bildirenler fiili etkilerse zarf olur.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Ayrımı
Sayfa 1 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin