Examkin

Soru

Zorluk: ZorCumhuriyetçilik

Cumhuriyetçilik ilkesi, siyasal iktidarın meşruiyetini halkın iradesinden almasını ve bu iradenin üzerinde hiçbir vesayet odağının bulunmamasını şart koşar. Türk İnkılabı sürecinde bazı düzenlemeler birden fazla ilke ile ilişkili olsa da, siyasi otoritenin bölünmezliği ve milli iradenin tekliği bağlamındaki sonuçları öncelikle Cumhuriyetçilik ile bağdaştırılır.

Bu bağlamda, 3 Mart 1924 tarihinde gerçekleştirilen Halifeliğin kaldırılması hamlesi, Cumhuriyetçilik ilkesinin aşağıdaki hangi niteliğini en doğrudan güçlendirmiştir?

  1. Milli iradenin üzerinde herhangi bir kişi ya da kurumun otorite iddiasında bulunmasını engelleyerek siyasi meşruiyeti tek bir kaynağa indirmesiCevap
  2. B
    İnanç ve ibadet işlerinin kişisel vicdan alanına bırakılarak devlet düzeninin dinsel etkilerden arındırılması
  3. C
    Eğitim sisteminin çağdaş, laik ve milli bir yapıya kavuşturulması için gerekli hukuki zeminin oluşturulması
  4. D
    Devlet yönetiminde kadın ve erkek arasında mutlak bir siyasi hak eşitliği sağlanarak temsil alanının genişletilmesi
  5. E
    Ekonomi politikalarının dışa bağımlılıktan kurtarılarak milli çıkarlar doğrultusunda merkezi olarak planlanması

Cevap

Doğru yanıt, milli iradenin üzerinde herhangi bir otorite iddiasını engelleyerek siyasi meşruiyeti tek kaynağa indiren seçenektir.
Cumhuriyetçilik ilkesi halk iradesinin üzerinde hiçbir güç tanımaz. Halifelik makamı, cumhuriyetin ilanından sonra eski rejim taraftarları için bir odak noktası ve TBMM'ye karşı alternatif bir otorite kaynağı haline gelmişti. Bu makamın kaldırılması, siyasi otoriteyi tek elde (milletin temsilcilerinde) toplayarak cumhuriyet rejimini ve milli egemenliği güvence altına almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhuriyetçilik ilkesinin temelini analiz etme
Cumhuriyetçiliğin özü 'Milli Egemenlik'tir; yani kararın halka ait olması ve halk iradesinin üzerinde başka bir gücün bulunmamasıdır.
İlkenin temel kriterlerini belirlemek, inkılaplarla olan bağı doğru kurmayı sağlar.
2
Halifelik makamının siyasi konumunu değerlendirme
Halifelik, Cumhuriyet ilan edilmiş olsa bile, geleneksel ve dinsel bir meşruiyete dayanarak TBMM'nin (halkın) otoritesine alternatif bir 'devlet başkanı' potansiyeli taşıyordu.
Bir makamın neden kaldırıldığını anlamak, hangi ilkenin önünü açtığını netleştirir.
3
Otoritenin tekliği ile Cumhuriyetçilik arasında bağ kurma
Halifeliğin kaldırılmasıyla 'iki başlılık' (veya alternatif otorite riski) tamamen son bulmuş, meşruiyetin tek kaynağı kayıtsız şartsız millet olmuştur.
Siyasal meşruiyetin tek bir kanalda toplanması, Cumhuriyetçiliğin en temel niteliğidir.

Anahtar Kavram

Siyasi Otoritenin Bölünmezliği (Milli Egemenliğin Tekliği)

İpuçları

1
Halifeliğin hem dini hem de siyasi bir güç merkezi olduğunu düşünün.
2
Bir ülkede iki farklı meşruiyet kaynağı (halk ve gelenek/din) aynı anda bulunursa ne tür bir sorun yaşanır?
3
Cumhuriyetçilik 'egemenliğin bölünmezliği' ilkesini savunur. Halifeliğin kaldırılması meclisin gücünü nasıl etkilemiş olabilir?

Daha Fazla Pratik

Saltanatın kaldırılması ile Halifeliğin kaldırılmasını 'milli egemenlik' ve 'laiklik' dengesi açısından karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Cumhuriyetçilik

Bu konudan daha fazla soru