Türkiye'nin dış ticaret verileri analiz edildiğinde; imalat sanayi ürünlerinin toplam ihracat içindeki payının 'ın üzerinde olması ve ihracat hacminin her geçen yıl artması olumlu bir gelişme olarak görülmektedir. Ancak buna rağmen dış ticaret açığının kronik bir sorun olarak devam etmesi, ticaretin yapısal özellikleriyle açıklanmaktadır.
Buna göre; Türkiye'nin dış ticaretinde 'miktar' bazında rekorlar kırılmasına rağmen 'değer' bazında istenilen dengenin kurulamamasının ve dış ticaret açığının sürdürülebilir bir şekilde kapanmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- İhracatın yüksek oranda ithal ara malı ve enerjiye bağımlı olması ile ihraç edilen ürünlerin birim değerinin (dış ticaret hadleri), ithal edilen yüksek teknolojili ürünlerin birim değerinden düşük kalmasıCevap
- BSınır ticaretine konu olan ürünlerin çeşitliliğinin az olması ve komşu ülkelerle yaşanan siyasi belirsizliklerin dış ticaret hacmini daraltarak döviz girişini engellemesi
- Cİç ticaretin çok canlı olması nedeniyle üretilen kaliteli sanayi ürünlerinin dış pazar yerine iç piyasaya sunulması ve bu durumun ihracat potansiyelini baskılaması
- DLimanların hinterlandının yer şekilleri nedeniyle dar olması ve iç kesimlerdeki üretim merkezlerinden limanlara ulaşım maliyetinin ürünlerin rekabet gücünü ortadan kaldırması
- ESerbest bölgelerin kuruluş amacından saparak sadece yabancı sermayeli şirketlerin kâr transferi yaptığı alanlara dönüşmesi ve yerli üretimi baltalaması
Cevap
Dış ticaret açığının temel nedeni, ihracatın ithal ara mallarına ve enerjiye olan yüksek bağımlılığı ile ihraç edilen ürünlerin katma değerinin düşük olmasıdır.
Türkiye ekonomisinde dış ticaret açığının temelinde 'yapısal' bir bağımlılık döngüsü vardır. Sanayi üretimi büyük oranda ithal ara malı ve enerjiye dayalıdır (Dahilde İşleme Rejimi). Bu durum, ihracat arttıkça ithalatın da otomatik olarak artmasına neden olur. Ayrıca, ihraç edilen ürünlerin kilogram başına düşen değeri, ithal edilen yüksek teknolojili ürünlerden düşük olduğu için dış ticaret hadleri olumsuz etkilenmekte ve dış ticaret açığı kalıcı hale gelmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Dış Ticaretin Yapısal Bağımlılığı ve Dış Ticaret Hadleri
İpuçları
1
Türkiye'nin ihraç ettiği ürünlerin büyük bir kısmının sanayi ürünü olduğunu, ancak bu sanayinin ham maddesini nereden aldığını düşünün.
2
Dış ticaret hadleri kavramını hatırlayın: Sattığımız birim malın fiyatı, aldığımızdan daha mı pahalı yoksa daha mı ucuz?
3
Dış ticaret açığı bir 'yapısal bağımlılık' sorunudur. Bu bağımlılık, ihracat yapmak için zorunlu olan 'ara malı' ithalatından kaynaklanır.
Daha Fazla Pratik
İhracatın ithalatı karşılama oranı ve dış ticaret hadleri arasındaki farkı gösteren güncel TÜİK tablolarını inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Soruyu çözerken 'Katma Değer' ve 'Dış Ticaret Hadleri' anahtar kelimelerine odaklanmak, dış ticaret açığının neden 'kronik' olduğunu anlamanızı sağlar.
Tahmini Süre:2m 0s