Türkiye’de kırsal yerleşmelerin dokusunu (toplu veya dağınık) şekillendiren temel faktörler yer şekillerinin engebe durumu ve su kaynaklarının ulaşılabilirliğidir. Ancak yerleşmenin "kalıcı" veya "geçici" olarak nitelendirilmesi, doğrudan o yerleşmedeki birincil ekonomik faaliyetin niteliği ile ilişkilidir.
Aşağıdaki tabloda üç farklı kırsal alanın coğrafi özellikleri ve temel ekonomik yapıları verilmiştir:
| Bölge | Yer Şekilleri | Su Kaynakları | Temel Ekonomik Faaliyet |
|---|---|---|---|
| Engebeli | Bol | Hayvancılık | |
| Sade | Kısıtlı | Tarım | |
| Engebeli | Kısıtlı | Tarım |
Buna göre; bölgelerde görülmesi beklenen yerleşme dokuları ve yerleşme sürekliliği dikkate alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi bu bölgelerin coğrafi karakterine en uygundur?
- : Dağınık - Geçici; : Toplu - Kalıcı; : Toplu - KalıcıCevap
- B: Toplu - Geçici; : Dağınık - Kalıcı; : Dağınık - Kalıcı
- C: Dağınık - Kalıcı; : Toplu - Geçici; : Toplu - Geçici
- D: Toplu - Kalıcı; : Dağınık - Geçici; : Dağınık - Geçici
- E: Dağınık - Geçici; : Toplu - Kalıcı; : Dağınık - Kalıcı
Cevap
Birinci bölge için dağınık ve geçici, ikinci bölge için toplu ve kalıcı, üçüncü bölge için ise toplu ve kalıcı eşleştirmesi doğrudur.
Doğru seçenekte sunulan analiz, Türkiye coğrafyasındaki temel kuralı yansıtmaktadır: Dağınık yerleşme için hem engebe hem de bol su şarttır (Doğu ve Batı Karadeniz örneği). Toplu yerleşme için ise ya arazi sadedir ya da su kaynakları çok kısıtlıdır (İç ve Güneydoğu Anadolu örneği). Yerleşmenin kalıcılığı ise tarımsal faaliyetle (mezra, mahalle, divan, çiftlik) doğrudan ilintilidir; hayvancılık ise çoğunlukla geçici (yayla, kom, oba) yerleşmeleri doğurur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kırsal yerleşme dokusunda su kaynaklarının ve yer şekillerinin etkileşimi; yerleşme süresinde ise ekonomik faaliyetin belirleyiciliği.
Daha Fazla Pratik
Divan ve mezra yerleşmelerinin dokusal ve ekonomik benzerlikleri ile farklarını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s