Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürklerin İslamiyet'i Kabulü ve Talas Savaşı

751751 yılındaki Talas Savaşı'nın ardından Türklerin İslamiyet'e geçiş süreci, sadece dinî bir değişim değil, aynı zamanda Türk boylarının Abbasi Devleti'nin bürokratik ve askerî yapısına eklemlenmesiyle sonuçlanan derin bir entegrasyon sürecidir. Bu entegrasyonun kitleler hâlinde gerçekleşmesini sağlayan ve İslamiyet'in Türkler arasında bir "Arap dini" olarak algılanmasının önüne geçen en temel sosyo-politik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Karluk Türklerinin savaşın gidişatını değiştirerek Abbasilerle askerî bir ittifak kurması
  2. B
    Semerkant'ta kurulan kağıt imalathaneleri sayesinde İslam dünyasında bilimsel ve kültürel bir rönesansın başlaması
  3. Abbasilerin, Emeviler dönemindeki "Mevali" politikasını terk ederek Müslümanlar arası eşitliği savunan "ümmetçi" bir anlayışı benimsemesiCevap
  4. D
    Gök Tanrı inancındaki tek tanrı ve ahiret gibi kavramsal unsurların İslamiyet ile yüksek oranda benzerlik göstermesi
  5. E
    Çin'in Batı Türkistan'daki hakimiyetinin sona ermesiyle İpek Yolu ticaretinin tamamen Türk boylarının kontrolüne geçmesi

Cevap

Abbasilerin, Emeviler dönemindeki "Mevali" (Arap milliyetçiliği) politikasını terk ederek, Müslümanlar arasında eşitlik ve adaleti esas alan ümmetçi bir yönetim anlayışına geçmeleri, Türklerin İslamiyet'i bir Arap ideolojisi olarak değil, evrensel bir inanç olarak görmelerini sağlamıştır.
Doğru seçenek olan yönetim anlayışı değişikliği, İslamiyet'in Arap sınırlarını aşarak evrensel bir nitelik kazanmasını sağlamıştır. Emevilerin Arap olmayan Müslümanlara karşı uyguladığı ayrımcı muamele, Türklerin İslam'a mesafeli durmasına neden olurken; Abbasilerin adalet, liyakat ve eşitlik temelli politikası, Türk boylarının bu yeni inancı benimsemesinin önündeki sosyo-politik engelleri kaldırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Emevi ve Abbasi yönetim modellerini karşılaştırın.
Emevilerin ırkçı (mevali) tutumunun aksine Abbasilerin daha kucaklayıcı olduğu görülür.
Din değiştirme kararı, genellikle yönetici otoritenin sunduğu sosyal statü ve haklarla doğrudan ilişkilidir.
2
Talas Savaşı'nın zamanlamasını ve sonrasındaki siyasi atmosferi analiz edin.
Savaş, Abbasilerin iktidarı yeni devraldığı (750750) döneme denk gelir.
Yönetim değişikliğiyle gelen yeni hoşgörü ortamı, Türk boylarıyla kurulan askerî ittifakın kalıcı bir kültürel birlikteliğe dönüşmesini sağlamıştır.
3
Soru kökündeki "en temel sosyo-politik gerekçe" vurgusuna odaklanın.
Teolojik benzerlikler veya askerî başarılar ikincil; yönetim anlayışındaki devrim niteliğindeki değişim birincildir.
Bir topluluğun kitleler halinde başka bir medeniyet dairesine girmesi için hukuki ve sosyal statüsünün güvence altına alınması gerekir.

Anahtar Kavram

Mevali politikasından Ümmetçi politikaya geçişin toplumsal etkileri

İpuçları

1
Emevilerin 'Arap olmayan' Müslümanlara bakış açısı ile Abbasilerin bakış açısı arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Karahanlılar Devleti'nin İslamiyet'i kabulü ile Talas Savaşı arasındaki yaklaşık 100 yıllık boşluğun nedenlerini, Abbasilerin 'Mevali' karşıtı politikalarının yayılma hızı üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türklerin İslamiyet'i Kabulü ve Talas Savaşı

Bu konudan daha fazla soru