Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorLaiklik

Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi; şer'i mahkemeler, cemaat mahkemeleri ve konsolosluk mahkemeleri gibi çok yapılı bir görünüm arz etmekteydi. Bu durum, hem toplumda imtiyazlı grupların varlığını koruyor hem de modern bir devletin en temel şartlarından biri olan 'hukuki bütünlüğü' zedeliyordu.

Buna göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisinin, bu 'hukuki parçalanmışlığı' sona erdirerek hukuk sistemini hem laik hem de halkçı bir temele oturtan en kapsamlı düzenleme olduğu savunulabilir?

  1. A
    33 Mart 19241924'te Halifeliğin kaldırılarak siyasi otoritenin laikleştirilmesi
  2. Türk Medeni Kanunu'nun kabulü ile Mecelle'nin yürürlükten kaldırılmasıCevap
  3. C
    Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim kurumlarının Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması
  4. D
    19281928 yılında 'Devletin dini İslam'dır' ibaresinin Anayasa'dan çıkarılması
  5. E
    Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kurulması

Cevap

Türk Medeni Kanunu'nun kabulü ile Mecelle'nin yürürlükten kaldırılması seçeneğidir.
Türk Medeni Kanunu'nun kabulü, Osmanlı'dan devralınan şer'i ve örfi hukuk karmaşasını bitirerek, din farkı gözetmeksizin tüm vatandaşları tek bir medeni hukuka tabi kılmıştır. Bu durum hem hukuk birliğini sağlayarak laikliği güçlendirmiş hem de imtiyazları kaldırarak halkçılık (eşitlik) ilkesini hayata geçirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı hukuk yapısının analiz edilmesi
Sistemde şer'i, cemaat ve konsolosluk mahkemeleri gibi 'çok başlı' bir yapı olduğu tespit edilir.
Hukuk birliğinin neden olmadığını anlamak için mevcut parçalanmışlığın kaynağını belirlemek gerekir.
2
Laiklik ve Halkçılık ilkelerinin hukuk birliği ile ilişkisinin kurulması
Laikliğin 'akılcı ve dünyevi hukuk', halkçılığın ise 'hukuk önünde eşitlik' gerektirdiği belirlenir.
Soruda istenen 'hem laik hem halkçı' karakterli düzenlemenin ölçütlerini belirlemek için gereklidir.
3
Türk Medeni Kanunu'nun (19261926) etkisinin değerlendirilmesi
Dini hukuk olan Mecelle'nin yerine modern İsviçre Medeni Kanunu'nun uyarlanmasıyla hukuk kurallarının rasyonelleştiği ve herkese eşit uygulandığı görülür.
Bu düzenleme, azınlıklara tanınan hukuki imtiyazları (Lozan uyarınca) fiilen sona erdirerek tam hukuk birliğini sağlamıştır.
4
Diğer laiklik adımlarıyla karşılaştırma yapılması
Halifelik siyasi, Tevhid-i Tedrisat eğitim, 19281928 değişikliği anayasal nitelikteyken; Medeni Kanun doğrudan 'hukuk birliği' ve 'toplumsal laikleşme' odaklıdır.
En kapsamlı ve stratejik adımı seçmek için diğer seçeneklerin odak noktalarını ayırmak gerekir.

Anahtar Kavram

Hukuk Birliği ve Türk Medeni Kanunu

İpuçları

1
Osmanlı'daki 'ikilik' kavramı sadece eğitimde değil, hukukta da mevcuttu (Mecelle vs. Modern Hukuk).
2
Lozan Barış Antlaşması'nda azınlıklara tanınan hukuki haklar, tüm vatandaşlar için tek ve modern bir kanun yapıldığında anlamını yitirmişti.
3
Dini kurallara dayalı olan Mecelle'nin yerine, akıl ve toplumun ihtiyaçlarını esas alan kanun hangisidir?

Daha Fazla Pratik

Medeni Kanun'un sadece laiklik değil, aynı zamanda 'Halkçılık' ilkesiyle olan bağını kadın-erkek eşitliği üzerinden analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'hukuk birliği' ifadesi görüldüğünde akla gelmesi gereken ilk inkılap Medeni Kanun'dur; 'öğretim birliği' denilseydi Tevhid-i Tedrisat aranmalıydı.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Laiklik

Bu konudan daha fazla soru