Examkin

Soru

Zorluk: Çok zor1924 Anayasası

19241924 Anayasası'nın kabul ettiği "Meclis Üstünlüğü" ilkesi ve egemenliğin tek temsilcisinin Türkiye Büyük Millet Meclisi olduğu anlayışı dikkate alındığında; yasaların Anayasa'ya uygunluk denetimi ve yasaların yorumlanması hususunda benimsenen temel hukuki yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yasama yorumu (teşriî tefsir) yetkisi çerçevesinde, yasaların Anayasa'ya uygunluğunu ve anlamını belirleme yetkisinin bizzat Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne ait olmasıCevap
  2. B
    Yasaların Anayasa'ya uygunluk denetiminin, "Divan-ı Âli" (Yüce Divan) tarafından bağımsız bir adli süreç olarak yürütülmesi
  3. C
    Cumhurbaşkanı'nın "Anayasa'nın bekçisi" sıfatıyla, Meclis'ten gelen yasaları Anayasa'ya aykırılık gerekçesiyle kesin olarak reddetme (mutlak veto) yetkisine sahip olması
  4. D
    Yargı bağımsızlığı ilkesi uyarınca, yasaların Anayasa'ya aykırılığının bağımsız mahkemelerce somut olay bazında "ihmal yoluyla" (yok sayarak) denetlenmesi
  5. E
    Bakanlar Kurulu’nun, Meclis'in çıkardığı kanunların iptali için Danıştay bünyesinde bulunan bir ihtisas dairesine başvurarak hukuki denetim sağlaması

Cevap

Yasama yorumu (teşriî tefsir) yetkisi çerçevesinde, yasaların Anayasa'ya uygunluğunu ve anlamını belirleme yetkisinin bizzat Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne ait olması
Doğru seçenek, 19241924 Anayasası'nın ruhu olan "Meclis Üstünlüğü" ilkesini tam olarak yansıtmaktadır. Bu dönemde egemenliğin tek ve gerçek temsilcisi TBMM olduğu için, yasaların Anayasa'ya uygun olup olmadığına karar verme yetkisi de yine TBMM'ye aittir. Bu işleme "Teşriî Tefsir" (Yasama Yorumu) denir. Bu mekanizma ile meclis, bir kanun hükmünün anayasal sınırlar içinde kalıp kalmadığını bizzat kendisi tayin eder.

Adım Adım Çözüm

1
19241924 Anayasası'nın temel felsefesini analiz et.
Anayasa, millî egemenliğin tek temsilcisi olarak TBMM'yi görmekte ve "Kuvvetler Birliği, Görevler Ayrılığı"na dayanan bir sistem öngörmektedir.
Sistemin merkezindeki organı belirlemek, denetim yetkisinin kimde olduğunu anlamak için şarttır.
2
Dönemin anayasal denetim mekanizmalarını araştır.
19241924 düzeninde yasaların anayasaya uygunluğunu denetleyecek bir Anayasa Mahkemesi bulunmamaktadır.
Yargısal denetimin yokluğu, alternatif denetim yollarını aramayı gerektirir.
3
"Teşriî Tefsir" (Yasama Yorumu) kavramını hatırla.
19241924 Anayasası'nın 5454. maddesi uyarınca, kanunların yorumlanması yetkisi münhasıran TBMM'ye aittir.
Yasama yorumu, meclisin kendi yaptığı kanunun ne anlama geldiğini ve anayasaya uygun olup olmadığını bizzat belirlemesi demektir.
4
Meclis üstünlüğü ile denetim arasındaki bağı kur.
Milletin iradesini temsil eden Meclis'in üzerinde hiçbir güç (yargı dahil) kabul edilmediği için denetim ancak Meclis'in kendi içinde yapılabilir.
Karma hükümet sisteminin doğal bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Teşriî Tefsir ve Meclis Üstünlüğü İlkesi

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin hangi tarihte kurulduğunu hatırlayın.
2
19241924 Anayasası'nın benimsediği "Meclis Üstünlüğü" ilkesi, yargının yasama üzerindeki denetimini kısıtlar.
3
Yasaların anlamını ve geçerliliğini bizzat yasama organının belirlemesi işlemine "tefsir" (yorum) dendiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

1924 Anayasası'nda yapılan 1928, 1934 ve 1937 değişikliklerinin laiklik ve demokrasi eksenindeki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

1924 Anayasası

Bu konudan daha fazla soru