Osmanlı Devleti’nde yönetenler (askerîler) sınıfı; yürütme ve askerlik yetkisine sahip Seyfiye, bürokrasi ve mali işlerden sorumlu Kalemiye ile yargı, eğitim ve din hizmetlerini yürüten İlmiye gruplarından oluşmaktaydı. Toplumsal hareketliliğin açık olduğu bu sistemde, reaya sınıfından yönetenler sınıfına geçiş mümkün olsa da her sınıfın kendine özgü bir yetişme disiplini ve personel kaynağı bulunmaktaydı.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İlmiye sınıfını Seyfiye ve Kalemiye sınıflarından ayıran, sisteme giriş ve mensupların sosyal kökeniyle ilgili temel farktır?
- Sisteme girişin devşirme kökenli olmaya değil, Müslüman bir aileden doğmuş olma ve medrese eğitimi alma şartına dayanmasıCevap
- BGörevlilerin tamamının kul sistemi (devşirme) içerisinden seçilerek Enderun Mektebi'nde yetişmiş olması
- CEğitim sürecinin usta-çırak ilişkisiyle kalemlerde tamamlanması ve pratik bürokrasi bilgisine dayanması
- DSınıf mensuplarının görevleri karşılığında ulufe adı verilen maaşı almayıp sadece dirlik toprakları ile geçinmesi
- EAtamaların padişahın mutlak otoritesini temsil eden bir berat yerine sadece Şeyhülislamın onayıyla yapılması
Cevap
İlmiye sınıfını diğerlerinden ayıran temel fark, mensuplarının Müslüman ailelerden gelmesi ve medrese eğitimi alarak sisteme dahil olmasıdır.
Osmanlı toplumsal yapısında İlmiye sınıfı; hukuk, eğitim ve din işlerini yürüttüğü için bu sınıfa mensup olacak kişilerin Müslüman ailelerden doğmuş olması ve akademik bir disiplin olan medrese eğitiminden geçerek 'icazet' alması şarttı. Diğer taraftan Seyfiye ve Kalemiye sınıflarının üst kademeleri büyük oranda devşirme kökenli devlet adamlarından (kul sistemi) oluşmaktaydı. Bu durum İlmiye'yi sosyal köken ve eğitim disiplini açısından diğerlerinden ayıran en temel yapısal özelliktir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Osmanlı Toplum Yapısında Yönetenler Sınıfı ve İlmiye Sınıfının Yapısal Özellikleri
İpuçları
1
Osmanlı'da 'askerî' (yöneten) statüsüne geçiş için farklı eğitim yolları vardır: Enderun, Kalemler ve Medreseler.
2
Din ve hukuk işlerini yürüten kişilerin (İlmiye), bu konularda en üst düzey akademik kurum olan medreselerden yetişmesi zorunluluğunu düşünün.
3
Devşirme sisteminin (kul sistemi) hangi sınıfların (Seyfiye-Kalemiye) temelini oluşturduğunu, İlmiye'nin ise neden bu sistemin dışında tutulduğunu hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
İlmiye sınıfının en yüksek makamları olan Kazaskerlik ve Şeyhülislamlık görevlerinin hiyerarşideki yerini ve yetkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s