Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, ulaşım olanakları, pazara yakınlık ve enerji kaynağına yakınlık gibi faktörler belirleyici olabilmektedir. Bazı sanayi kollarında hammadde bölge dışından getirilmesine rağmen, üretim aşamasında yoğun enerji ihtiyacı duyulduğu için tesisler enerji kaynağının bulunduğu alanlara kurulmuştur.

Bu duruma örnek olarak gösterilebilecek tesis aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karabük Demir-Çelik FabrikasıCevap
  2. B
    İskenderun Demir-Çelik Fabrikası
  3. C
    Batman Petrol Rafinerisi
  4. D
    Samsun Bakır İşletmeleri
  5. E
    Konya Şeker Fabrikası

Cevap

Karabük Demir-Çelik Fabrikası, hammadde (demir) dışarıdan gelmesine rağmen enerji kaynağına (taş kömürü) yakınlık nedeniyle oraya kurulmuştur.
Karabük ve Ereğli'deki demir-çelik fabrikaları, Türkiye'de enerji kaynağına yakınlık ilkesinin en klasik örneğidir. Demir madeni bu bölgede çıkarılmaz (Sivas-Divriği'den getirilir); ancak demiri işlemek için gerekli olan yüksek kalorili taş kömürü Zonguldak ve çevresinde bulunduğu için tesisler buraya inşa edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Tesislerin yer seçim faktörlerini analiz etme
Sanayi tesisleri; hammadde, enerji, ulaşım veya pazar gibi farklı önceliklerle kurulur.
Soruda istenen 'enerji kaynağına yakınlık' faktörünü diğerlerinden ayırt etmek gerekir.
2
Demir-çelik sanayisindeki farklılaşmayı inceleme
Karabük/Ereğli enerjiye (taş kömürü), İskenderun ulaşıma (liman), Sivas ise hammaddeye (demir madeni) yakındır.
Aynı sanayi kolu olsa bile farklı tesisler farklı nedenlerle kurulmuş olabilir.
3
Doğru örneği belirleme
Karabük'teki tesis, Batı Karadeniz'deki taş kömürü yatakları sayesinde oradadır.
Hammadde (demir) bölgede yoktur, Sivas ve Malatya gibi illerden getirilir; yani belirleyici olan enerjidir.

Anahtar Kavram

Sanayi Coğrafyasında Enerji Kaynağına Yakınlık

İpuçları

1
Sanayide 'enerji kaynağı', üretimi gerçekleştirmek için yakılan kömür, linyit veya doğalgaz gibi kaynakları ifade eder.
2
Demir-çelik sanayisinde demiri eritmek için taş kömürü kullanılır. Türkiye'de taş kömürü sadece Zonguldak çevresinde çıkar.
3
Hammadde (demir) uzak illerden (Sivas) gelse bile, fabrikanın kömür yataklarına yakın kurulması maliyeti düşürür. Bu tesis Batı Karadeniz'dedir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki diğer enerji kaynaklı tesisleri (örneğin linyit yataklarına yakın kurulan termik santralleri) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Fabrikaları sınıflandırırken 'Hangi özellik orada var?' sorusunu sorun. Karabük'te demir yok ama kömür var -> Enerji. İskenderun'da ne demir ne kömür var ama deniz var -> Ulaşım.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla