Examkin

Soru

Zorluk: OrtaLaiklik

Cumhuriyetin ilanından sonra gerçekleştirilen inkılaplar, devletin hukuksal ve idari yapısını dinsel referanslardan arındırarak akıl ve bilimin rehberliğine taşımayı amaçlamıştır. Bu doğrultuda 3 Mart 1924 tarihinde Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması, laiklik ilkesinin aşağıdaki hangi yönünü doğrudan desteklemektedir?

  1. Yasama ve yürütme süreçlerinin dini denetimden çıkarılarak milli irade ve akılcı esaslara dayandırılmasıCevap
  2. B
    Ekonomik kalkınmayı hızlandırmak için devletin temel yatırım alanlarında bizzat rol alması
  3. C
    Toplumsal ayrıcalık ifade eden unvanların yasaklanarak halkın kanun önünde tam eşitliğinin sağlanması
  4. D
    Türk tarihinin ve dilinin zenginliğini ortaya koyarak milli bilincin ve birlikteliğin güçlendirilmesi
  5. E
    Milli ordunun siyasetten ayrılmasıyla askeri yapının demokratik denetim altına alınması

Cevap

Yasama ve yürütme süreçlerinin dini denetimden çıkarılarak milli irade ve akılcı esaslara dayandırılması
Doğru yanıt olan seçenek, laikliğin idari ve hukuki boyutunu vurgular. Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin varlığı, devlet kararlarının dini onay mekanizmasına tabi olması anlamına geliyordu. Bu vekâletin kaldırılarak yerine dini hizmetlerin yürütülmesi için Diyanet İşleri Başkanlığının kurulması, dinin siyaset üzerindeki etkisini sınırlamış ve yasama faaliyetlerini tamamen milli iradeye dayandırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin görevini analiz etme
Bu kurumun Osmanlı döneminde yasama süreçlerini dini kurallara (şeriat) göre denetleme yetkisine sahip olduğu belirlenir.
Laikliğin tanımı gereği din ve devlet işlerinin ayrılması için bu tür denetim mekanizmalarının kaldırılması gerekir.
2
3 Mart 1924 yasalarının etkisini değerlendirme
Vekâletin kaldırılmasıyla yasama ve yürütme yetkisinin sadece milleti temsil eden kurumlarda (TBMM) toplandığı görülür.
Bu adım, egemenliğin kaynağını ilahi referanslardan alıp halkın iradesine ve akla dayandırmayı sağlar.
3
Laiklik felsefesiyle bağlantı kurma
Akıl ve bilimi esas alan bir devlet düzeninde, dini kurumların idari kararlar üzerinde bir vesayet makamı olamayacağı sonucuna varılır.
Laiklik sadece inanç hürriyeti değil, aynı zamanda devlet işleyişinin rasyonalize edilmesidir.

Anahtar Kavram

Şer’iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılmasıyla devletin teokratik karakterinin sona erdirilmesi

İpuçları

1
Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti, Osmanlı'da yasaların dine uygunluğunu denetleyen eski bir bakanlıktı.
2
Bir devletin yasama ve yürütme faaliyetleri dini kuralların onayına muhtaçsa, o devlet laik sayılamaz.
3
3 Mart 1924 yasaları (özellikle bu kurumun kaldırılması), devletin dini karakterinden sıyrılıp 'milli ve akılcı' bir yapıya bürünmesini sağlamıştır.

Daha Fazla Pratik

3 Mart 1924'te kabul edilen diğer iki temel yasayı (Halifeliğin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat) laiklik bağlamında inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Laiklik

Bu konudan daha fazla soru