Examkin

Soru

Zorluk: Orta1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Türk anayasa tarihinde 'İkili Anayasal Dönem' devam ederken, 2929 Ekim 19231923 tarihinde yapılan anayasa değişiklikleri ile devletin yönetim şekli Cumhuriyet olarak belirlenmiştir. Bu değişiklik, sadece rejimi değil, aynı zamanda hükümetin kurulma yöntemini de kökten değiştirmiştir.

Buna göre, 19231923 anayasa değişikliği ile benimsenen 'Kabine Sistemi' doğrultusunda Başbakanlık makamı ve yürütme organının oluşumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından atanır.Cevap
  2. B
    İcra vekilleri (bakanlar), meclis genel kurulunda tek tek oylanarak seçilmeye devam etmiştir.
  3. C
    Meclis Başkanı, aynı zamanda hükümetin de doğal başkanı olma statüsünü korumuştur.
  4. D
    Başbakan, meclis genel kurulu tarafından doğrudan salt çoğunlukla seçilerek göreve gelmiştir.
  5. E
    Bakanlar kurulu listesi, Cumhurbaşkanı tarafından meclis dışındaki uzmanlar arasından belirlenmiştir.

Cevap

1923 anayasa değişikliğiyle birlikte Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından atanmaya başlanmıştır.
Doğru seçenek, 19231923 anayasa değişikliğinin getirdiği en temel yeniliği ifade eder. Bu değişiklikle beraber Cumhurbaşkanı makamı oluşturulmuş ve yürütmenin başı olarak Başbakanı meclis üyeleri arasından atama yetkisi ona verilmiştir. Bu durum, klasik meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçişin en somut göstergesidir.

Adım Adım Çözüm

1
19211921 Anayasası'nın orijinal hükümet sistemini belirlemek.
19211921 Anayasası'nın ilk halinde 'Meclis Hükümeti' sistemi vardır; Başbakan yoktur, bakanlar meclisçe tek tek seçilir.
Değişimin kapsamını anlamak için başlangıç noktasını bilmek gerekir.
2
2929 Ekim 19231923 değişikliklerinin yürütme üzerindeki etkisini analiz etmek.
Cumhuriyet ilanıyla birlikte 'Kabine Sistemi'ne geçilmiş; Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık makamları oluşturulmuştur.
Rejim değişikliğinin idari teşkilatlanmaya nasıl yansıdığını saptamak için bu adım gereklidir.
3
Kabine sisteminde Başbakan ve bakanların belirlenme usulünü teyit etmek.
Cumhurbaşkanı bir Başbakan atar, Başbakan bakanlarını seçer ve liste halinde meclisin onayına (güvenoyuna) sunar.
Sistemin işleyiş mekanizmasını netleştirmek için son kontroldür.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sisteminden Kabine Sistemine Geçiş (1923 Değişiklikleri)

İpuçları

1
19231923 değişikliğiyle Cumhuriyet ilan edilmiş ve 'Başbakanlık' makamı ilk kez bu anayasaya girmiştir.
2
Meclis Hükümeti sisteminde bakanlar meclis tarafından tek tek seçilirken, Kabine sisteminde bir liste usulü ve Başbakanın belirleyiciliği vardır.
3
Bu dönemde hem Başbakan hem de bakanlar mutlaka milletvekili olmak zorundadır ve Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilir.

Daha Fazla Pratik

19211921 Anayasası'ndaki 19231923 değişikliklerinin diğer maddelerini (devletin dini, dili vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Süreci tarihsel olarak 'Meclis'in üstünlüğü' ilkesinden 'Yürütmenin ayrışması'na doğru bir evrim olarak düşünebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

Bu konudan daha fazla soru