Türkiye Cumhuriyeti'nin idari teşkilatlanmasında "idarenin bütünlüğü" ilkesini sağlamak amacıyla hiyerarşi ve idari vesayet denetim yolları öngörülmüştür. Merkezi yönetimin taşra teşkilatının en yüksek amiri olan vali, Anayasası’nın maddesinde düzenlenen "yetki genişliği" (discretionary power) ilkesi uyarınca merkeze danışmadan merkez adına karar alabilme yetkisine sahiptir. Ancak vali, aynı zamanda mahalli idareler üzerinde de denetim yetkisi kullanmaktadır.
Buna göre, aşağıda belirtilen vali işlemlerinden hangisinin "yetki genişliği" ilkesi kapsamında gerçekleştirildiği söylenemez?
- AMerkezi yönetim bütçesinden ildeki eğitim yatırımları için ayrılan ödeneğin, valilikçe acil onarım gereken okullara tahsis edilmesi
- Bİldeki tarımsal üretimin korunması amacıyla, bakanlıktan talimat beklemeksizin valilikçe ilaçlama ve denetim takviminin ilan edilmesi
- Bir belediye meclisi tarafından kabul edilen imar planı değişikliğinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için idari yargıda dava açılmasıCevap
- Dİl sınırları içerisindeki genel kolluk kuvvetlerinin, asayiş olaylarının yoğunlaştığı bölgelere valilik kararıyla doğrudan kaydırılması
- EUlaşım hizmetlerinin aksamaması için ildeki karayolları bölge müdürlüğü ekiplerinin çalışma programında valilikçe değişiklik yapılması
Cevap
Belediye meclisi kararının iptali için yargıya başvurulması işlemi idari vesayet yetkisi kapsamındadır.
Yetki genişliği ilkesi, merkezi yönetimin taşradaki en büyük temsilcisi olan valiye, merkeze danışmadan merkez adına karar alma yetkisi verir. Bu yetki yalnızca devlet tüzel kişiliği içerisindeki kamu hizmetlerini (eğitim, güvenlik, ulaşım gibi merkezi hizmetler) kapsar. Belediye meclisi ise ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip bir mahalli idare kuruluşudur. Valinin belediyeler üzerindeki her türlü denetim yetkisi veya hukuka aykırı kararlara karşı yargı yoluna başvurması "idari vesayet" kapsamında değerlendirilir; dolayısıyla yetki genişliği ile ilgisi yoktur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yetki Genişliği ve İdari Vesayet Ayrımı
İpuçları
1
Yetki genişliği ile idari vesayet arasındaki temel fark, işlemin hangi tüzel kişilikler arasında gerçekleştiğidir.
2
Yetki genişliği yalnızca devlet tüzel kişiliği içinde (Merkez -> Taşra) işler. Mahalli idareler (belediye gibi) devletten ayrı tüzel kişiliklerdir.
Daha Fazla Pratik
Valinin hiyerarşik amir sıfatıyla yaptığı işlemler ile idari vesayet makamı sıfatıyla yaptığı işlemleri listeleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s