Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Temmuz ayı deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık haritası incelendiğinde; en yüksek sıcaklıkların Akdeniz kıyı kuşağında değil, Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde toplandığı görülür. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Enlem etkisinin yanı sıra şiddetli karasallık ve güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin etkisiCevap
  2. B
    Bölgenin ortalama yükseltisinin Akdeniz kıyılarına göre daha fazla olması
  3. C
    Basra alçak basıncının etkisiyle bölgede nemliliğin ve bulutluluğun artması
  4. D
    Sadece enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarının geliş açısının en büyük olması
  5. E
    Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzeyden gelen nemli hava kütlelerini engellemesi

Cevap

Enlem etkisinin yanı sıra şiddetli karasallık ve güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin (Samyeli ve Basra termik alçak basıncı) etkisi temel nedendir.
Güneydoğu Anadolu, yazın enlem etkisiyle güneş ışınlarını dik açıyla alırken, şiddetli karasallık nedeniyle Akdeniz kıyılarına göre çok daha hızlı ve fazla ısınır. Ayrıca güneydeki çöl bölgelerinden gelen sıcak hava kütleleri ve Basra termik alçak basıncı bu bölgeyi Türkiye'nin en sıcak yeri yapar.

Adım Adım Çözüm

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramını analiz etme
Haritanın 'indirgenmiş' olması, yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisinin matematiksel olarak elendiğini gösterir.
Yükseltiyle ilgili seçenekleri (B gibi) elemek için bu adım kritiktir.
2
Bölgelerin konumlarını ve denizellik durumlarını karşılaştırma
Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz benzer enlemlerde olmasına rağmen Güneydoğu deniz etkisine kapalı ve karasaldır.
Karasal alanların yazın denizlerden daha fazla ısınması prensibini uygulamak gerekir.
3
Bölgesel hava akımlarını değerlendirme
Güneyden (çölden) gelen Samyeli rüzgarları ve Basra termik alçak basıncı bölgedeki sıcaklığı ekstrem değerlere ulaştırır.
Sıcaklık merkezinin neden tam olarak bu noktada oluştuğunu netleştirmek için ek faktörleri dahil etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Karasallık Etkisi

İpuçları

1
Soruda 'indirgenmiş' ifadesine dikkat edin; bu, yükselti farklarının elendiği anlamına gelir.
2
Güneydoğu Anadolu'nun denizden uzaklığını (karasallık) ve güney komşularını (Suriye/Irak çölleri) düşünün.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'nin Ocak ayı indirgenmiş sıcaklık haritasında en soğuk yerin neden Erzurum-Kars çevresi olduğunu karasallık ve enlem çerçevesinde inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Denizellik-karasallık prensibini kullanın: Yazın karalar denizlerden daha sıcak olur. En güneydeki karasal bölgemiz Türkiye'nin yazın en sıcak yeridir.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla