Soru

Zorluk: Orta1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye)

19211921 Anayasası (Tes\ckilat−ıTeşkilat-ı EsasiyeEsasiye KanunuKanunu), Türk anayasa tarihinde yerel yönetimlere (vilayetlere) en geniş yetkileri tanıyan ve bu birimlere "şahsiyet-i maneviye" (tüzel kişilik) ile "muhtariyet" (özerklik) veren tek anayasadır. Bu düzenlemeye göre vilayetler; eğitim, sağlık, vakıflar ve tarım gibi yerel hizmetlerin idaresinde karar alma yetkisine sahip kılınmıştır.

19211921 Anayasası'nda yer alan bu hükümlerle idari teşkilatlanmada hayata geçirilmek istenen temel anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Adem-i merkeziyetCevap
  2. B
    Milli egemenlik
  3. C
    Meclis hükümeti sistemi
  4. D
    Kuvvetler birliği
  5. E
    Sert ve kazuistik yapı

Cevap

1921 Anayasası'nda vilayetlere tüzel kişilik ve özerklik tanınması "Adem-i merkeziyet" anlayışının bir sonucudur.
Doğru cevap olan ifade, yetkilerin merkezden taşraya/yerele doğru kaydırılmasını ve yerel birimlerin kendi işlerinde serbestçe karar alabilmesini tanımlayan "Adem-i merkeziyet" kavramıdır. 1921 Anayasası'nın 10−2110-21. maddeleri tamamen vilayetlerin özerk yapısına ayrılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa metnindeki anahtar kelimeleri analiz etme
"Şahsiyet-i maneviye" (tüzel kişilik) ve "muhtariyet" (özerklik) kavramlarının yerel yönetimler (vilayetler) için kullanıldığı belirlendi.
1921 Anayasası'nın idari bölümlerinde vilayetlere tanınan bu haklar, Türk anayasa tarihindeki en geniş yerel yönetim yetkileridir.
2
Kavramsal eşleştirme yapma
Merkezdeki yetkilerin yerel birimlere devredilmesi ve yerel birimlerin kendi kararlarını alabilmesi "Adem-i merkeziyet" (Yerinden Yönetim) ilkesi ile eşleşir.
Prens Sabahattin tarafından savunulan bu fikir, o dönemde yerel halkın desteğini almak ve bürokrasiyi azaltmak için anayasaya dahil edilmiştir.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nda İdari Yapı ve Adem-i Merkeziyet

İpuçları

1
Yerel yönetimlerin kendi kararlarını alma yetkisine (özerkliğe) sahip olması hangi yönetim biçimidir?
2
Bu kavram, merkezden yönetimin zıttı olup Prens Sabahattin'in görüşleriyle özdeşleşmiştir.
3
"Muhtariyet" kelimesinin günümüzdeki karşılığı özerkliktir; özerklik ise yerinden yönetimin en uç noktası olan bir sistemi işaret eder.

Daha Fazla Pratik

1921 ve 1924 Anayasaları arasındaki idari farkları karşılaştırarak yerinden yönetimden merkeziyetçiliğe geçiş sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Bu soruyu puanla