Soru

Zorluk: KolayTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin yıllık ortalama deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık dağılışını gösteren bir harita incelendiğinde, sıcaklık değerlerinin bölgeden bölgeye farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu haritadaki sıcaklık farklılıklarını açıklamak isteyen bir öğrenci, aşağıdaki faktörlerden hangisini bir neden olarak kullanamaz?

  1. A
    Enlem etkisi
  2. B
    Karasallık ve denizellik
  3. Yükselti değerleriCevap
  4. D
    Hakim rüzgar yönleri
  5. E
    Hava kütlelerinin özellikleri

Cevap

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti etkisi ortadan kaldırıldığı için, sıcaklık farklarının gerekçesi olarak yükselti değerleri gösterilemez.
İndirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken, yeryüzündeki tüm yükseltiler deniz seviyesine (00 metre) indirgenir. Bu işlem sırasında yükseltiden kaynaklanan sıcaklık farkları matematiksel olarak ortadan kaldırıldığı için, bu tür haritalarda görülen sıcaklık değişimleri sadece enlem, karasallık, denizellik ve rüzgarlar gibi faktörlerle açıklanabilir; yükselti bir neden olarak kullanılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramını tanımla.
İndirgenmiş sıcaklık, bir yerin gerçek yükseltisinin yok sayılarak deniz seviyesine (00 metre) uyarlandığı sıcaklık değeridir.
Haritanın hangi temel varsayıma dayandığını anlamak için gereklidir.
2
Yükselti etkisinin nasıl yok edildiğini incele.
Gerçek sıcaklığa, her 200200 metre yükselti için 1∘C1^\circ C eklenerek yükseltiden kaynaklanan sıcaklık kaybı telafi edilir.
İndirgenmiş haritalarda yükseltinin neden bir değişken olmadığını açıklar.
3
Haritadaki sıcaklık değişimlerine neden olabilecek diğer faktörleri değerlendir.
Enlem, karasallık, denizellik ve rüzgarlar gibi faktörler indirgenmiş haritalarda hala etkilidir.
Doğru olmayan seçeneklerin neden elendiğini belirlemek için gereklidir.
4
Sıcaklık farklarının gerekçesi olamayacak faktörü belirle.
Yükselti etkisi zaten matematiksel olarak yok edildiği için bu haritalarda bir 'neden' olarak sunulamaz.
Soruda istenen 'kullanılamaz' olan faktöre ulaşılır.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Yükselti İlişkisi

İpuçları

1
'İndirgenmiş' kelimesinin harita üzerinde neyi devre dışı bıraktığını düşünün.
2
Bir yerin indirgenmiş sıcaklığı hesaplanırken yükseltisi kaç metre kabul edilir?
3
Eğer herkes aynı yükseltide (0 metre) kabul ediliyorsa, aradaki sıcaklık farkı yükseltiden kaynaklanıyor olabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en fazla olduğu bölgeyi (Doğu Anadolu) belirleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü hatırlayın: İndirgenmiş Sıcaklık = Gerçek Sıcaklık + (Yükselti / 200). Bu formülde yükselti bir 'düzeltme katsayısı' olarak kullanılıp yok edilir.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla