Osmanlı Devleti'nin yürürlükteki anayasası olan Kanun-i Esasi'ye göre, uluslararası barış antlaşmalarının hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Mebusan Meclisinin onayı şart koşulmuştur. Ancak 16 Mart 1920'de İstanbul'un işgal edilerek Mebusan Meclisinin dağıtılması nedeniyle Damat Ferit Paşa Hükûmeti, Sevr Antlaşması'nı onaylatmak amacıyla padişahın başkanlığında üyeleri atamayla belirlenen 'Saltanat Şûrası'nı toplamıştır.
Bu bilgilere göre Sevr Antlaşması'nın hukuki niteliği ve onaylanma süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AKanun-i Esasi'de öngörülen anayasal onay mekanizması işletilemediği için hukuken geçersiz kalmıştır.
- BMebusan Meclisinin kapalı bulunması, antlaşmanın millî iradeye dayalı meşru bir zeminde kabul edilmesini engellemiştir.
- Saltanat Şûrası tarafından onaylanması, antlaşmaya uluslararası hukukta ve TBMM nezdinde bağlayıcı bir geçerlilik kazandırmıştır.Cevap
- DOsmanlı Hükûmeti, anayasal meclis onayının yokluğunu aşmak adına fiilî ve danışma nitelikli bir kurula başvurmuştur.
- EMilletin temsilcilerinin yer almadığı bir heyetçe kabul edildiğinden Türk milleti açısından bağlayıcılığı bulunmamaktadır.
Cevap
Saltanat Şûrası tarafından onaylanması, antlaşmaya uluslararası hukukta ve TBMM nezdinde bağlayıcı bir geçerlilik kazandırmıştır.
Sevr Antlaşması, Kanun-i Esasi'nin gerektirdiği Meclis-i Mebusan onayından geçmediği için hukuken 'ölü doğmuş' ve geçersiz bir antlaşmadır. Padişah başkanlığında toplanan Saltanat Şûrası anayasal bir yasama organı olmadığından antlaşmaya hiçbir hukuki geçerlilik veya bağlayıcılık kazandıramaz. Ayrıca Ankara'da kurulan TBMM, antlaşmayı kesin bir dille reddetmiş ve imzalayanları vatan haini ilan etmiştir. Bu nedenle Saltanat Şûrası'nın antlaşmayı onaylamasının bağlayıcı bir geçerlilik sağladığı yargısı yanlıştır ve söylenemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sevr Barış Antlaşması'nın Hukuki Geçersizliği ve Saltanat Şûrası
İpuçları
1
Bir antlaşmanın hukuken geçerli olabilmesi için yürürlükteki anayasaya (Kanun-i Esasi) uygun şekilde onaylanması gerekir.
2
Saltanat Şûrası'nın anayasal statüsünü ve TBMM'nin Sevr Antlaşması'na karşı aldığı 19 Ağustos 1920 tarihli kararı göz önünde bulundurunuz.
3
Saltanat Şûrası bir yasama meclisi değildir; bu kurulun aldığı kararlar antlaşmaya uluslararası ya da ulusal düzeyde bağlayıcılık kazandıramaz.
Daha Fazla Pratik
Sevr Antlaşması'nı imzalayan heyet üyeleri ve TBMM'nin Hıyanet-i Vataniye Kanunu kapsamında aldığı kararları inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Öncüldeki anayasal şart (Mebusan Meclisi onayı) ile uygulanan yöntemi (Saltanat Şûrası) karşılaştırarak Saltanat Şûrası'nın meclis yerine geçemeyeceği kuralından doğrudan sonuca ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s