1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, hem Türk tarihinin tek 'yumuşak' ve 'çerçeve' anayasası olması hem de 1876 Kanun-i Esasi ile birlikte uygulandığı 'ikili anayasal dönem'i başlatması bakımından eşsiz bir hukuki karaktere sahiptir. Bu iki anayasanın bir arada uygulandığı süreçteki hukuk hiyerarşisi ve 1921 Anayasası’nın genel yapısı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu dönemin anayasal işleyişine dair yanlış bir ifadedir?
- A1921 Anayasası'nda yargı organına ve temel haklara dair hükümler yer almadığı için bu konulardaki hukuki boşluklar 1876 Kanun-i Esasi hükümlerine başvurularak doldurulmuştur.
- B1876 Anayasası'nda yer alan 'Padişahın kutsallığı' ve 'mutlak veto yetkisi' gibi hükümler, 1921 Anayasası'ndaki 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesiyle çeliştiği için zımnen (üstü kapalı olarak) mülga sayılmıştır.
- Anayasal ikilik gereği, Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunların yürürlüğe girmesi için 1876 Anayasası'nda öngörülen 'Heyet-i Ayan'ın (Ayan Meclisi) onayı ve Padişahın tasdiki şartı aranmaya devam etmiştir.Cevap
- DMeclis Hükümeti sistemi uyarınca yürütme yetkisi Meclis'in kendi içinden seçtiği 'İcra Vekilleri Heyeti' eliyle yürütülmüş, ayrı bir devlet başkanlığı makamı öngörülmemiştir.
- EAnayasanın değiştirilmesi için adi kanunların kabul usulünden daha zorlu veya nitelikli bir yöntem belirlenmediği için anayasa hükümleri yasama organınca kolayca değiştirilebilmiştir.
Cevap
Büyük Millet Meclisi'nin kanun yapma sürecinde 1876 Anayasası'ndaki Ayan Meclisi onayı veya Padişah tasdiki şartının aranmaya devam ettiği ifadesi yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile kurulan yeni düzende Büyük Millet Meclisi (BMM) tek ve en üstün yetkili organdır. 1876 Kanun-i Esasi'de yer alan ve aristokratik bir yapı olan 'Heyet-i Ayan' (Ayan Meclisi) ile monarşik bir yetki olan 'Padişah onayı', milli egemenlik ilkesiyle tamamen çeliştiği için BMM'nin yasama süreçlerinde asla yer bulmamıştır. BMM, çıkardığı kanunları doğrudan kendisi yürürlüğe koymuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İkili Anayasal Düzen ve 1921 Anayasası'nın Üstünlüğü
İpuçları
1
1921 Anayasası döneminde 'ikili anayasal düzen' (1876 ve 1921'in beraberliği) olduğunu, ancak Milli Mücadele ruhunun milli egemenliği esas aldığını hatırlayın.
2
Büyük Millet Meclisi (BMM) kendisini 'kurucu meclis' olarak görmüş ve yasama yetkisini kısıtlayacak hiçbir dış otoriteyi (Padişah veya Ayan Meclisi gibi) tanımamıştır.
3
Hangi kurumun 1921 Anayasası'ndaki 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' maddesiyle tamamen zıt düştüğünü ve BMM'nin tek meclisli yapısını düşünün.
Daha Fazla Pratik
1923 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile devletin rejiminin ve yürütme yapısının (kabine sistemine geçiş) nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Soruya tersten yaklaşarak, 1921 Anayasası'nın 'çerçeve' ve 'yumuşak' olma özelliklerini eleyin; kalan seçeneklerde 1876 ile 1921 arasındaki yetki çatışmasına odaklanın.
Tahmini Süre:2m 0s