Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin gerçekleşme gerekçesini, hedeflenen amacı veya bir şarta bağlılığı ifade edebilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, gerekçesiyle (neden-sonuç ilişkisiyle) birlikte verilmiştir?
- Bölgedeki yer altı su kaynaklarının bilinçsiz kullanımı sonucunda rezervler tükendiğinden tarımsal sulamada kısıtlamaya gidildi.Cevap
- BKamu kurumlarındaki işlem yoğunluğunu azaltmak amacıyla dijital dönüşüm projelerine ayrılan ödenek miktarı artırıldı.
- CTarihî yapıların aslına uygun şekilde korunmasını sağlamak üzere restorasyon çalışmalarında uzman akademisyenlerden destek alınıyor.
- DVatandaşların taleplerine daha hızlı çözüm sunabilmek için belediye bünyesinde yeni bir halkla ilişkiler birimi kurulması planlanıyor.
- EGençlerin istihdam olanaklarını artırmak gayesiyle organize sanayi bölgelerinde mesleki eğitim merkezleri açılıyor.
Cevap
Su rezervlerinin tükenmesi nedeniyle sulamada kısıtlamaya gidildiğini belirten seçenek doğru cevaptır.
Doğru olan seçenekte, tarımsal sulamada kısıtlamaya gidilmesi bir 'sonuçdur'. Bu sonucun ortaya çıkmasına yol açan 'su rezervlerinin tükenmesi' durumu ise somut olarak gerçekleşmiş bir 'nedendir'. Cümledeki '-dığından' eki, neden-sonuç ilişkisini kuran temel dil bilgisi unsurudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Neden-Sonuç vs Amaç-Sonuç Ayrımı
İpuçları
1
Cümledeki ana yargıyı bul ve 'Neden?' ile 'Hangi amaçla?' sorularını yönelt.
2
Cümledeki ekin/edatın yerine 'amacıyla' kelimesini koymayı dene. Eğer anlam bozulmuyorsa o bir amaç-sonuç cümlesidir.
3
Neden-sonuç cümlelerinde neden bölümü (yüzde yüz gerçekleşmiş bir durumdur), amaç-sonuçta ise sadece bir niyet (henüz gerçekleşmemiş bir hedef) vardır.
Daha Fazla Pratik
İçinde 'koşul-sonuç' ilişkisi olan bir cümle kurgulayarak anlam farklılıklarını pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Eylemlere 'bakalım gerçekleşmiş mi?' testi uygula. 'Su rezervleri tükendi' (Evet, gerçekleşti -> Neden). 'Yoğunluk azaldı mı?' (Henüz değil, azaltılmak isteniyor -> Amaç).
Tahmini Süre:1m 15s