Examkin

Cümlede Anlam İlişkileri

122 soru

Soru 1Soru →

Türkçede bazı cümleler, bir eylemin hangi hedefi gerçekleştirmeye yönelik olduğunu bildirecek şekilde kurulur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, bir 'gayeye' bağlı olarak gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu denetçiliği mekanizmasını güçlendirmek maksadıyla yeni yasal düzenlemeler hayata geçirildi.

Cevap

Kamu denetçiliği mekanizmasını güçlendirmek maksadıyla yeni yasal düzenlemeler hayata geçirildi.
Doğru yanıt olan cümlede, 'yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi' eylemi, 'kamu denetçiliği mekanizmasını güçlendirmek' amacıyla gerçekleştirilmiştir. Cümlede kullanılan 'maksadıyla' ifadesi, yargının bir gayeye bağlı olduğunu kesin olarak göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı ve bu yargıya bağlı olan yan unsuru belirleyin.
Ana eylemin 'yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi' olduğu görülür.
Anlam ilişkisini çözmek için önce temel eylemi bulmak gerekir.
2
'Maksadıyla' sözcüğünün cümleye kattığı anlamı değerlendirin.
Bu sözcüğün 'amacıyla/için' anlamında kullanıldığı ve eylemin hedefini belirttiği saptanır.
Kelimeler arasındaki anlamsal bağlar, cümlenin niteliğini (amaç-sonuç, neden-sonuç vb.) belirler.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:55s
Soru 2Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite kütüphanesindeki dijital dönüşüm çalışmaları, araştırmacıların kaynaklara erişim hızını artırmak üzere titizlikle yürütülmektedir.

Cevap

Üniversite kütüphanesindeki dijital dönüşüm çalışmaları, araştırmacıların kaynaklara erişim hızını artırmak üzere titizlikle yürütülmektedir.
Üniversite kütüphanesindeki dijital dönüşüm çalışmalarının anlatıldığı cümlede, 'yürütülmektedir' eyleminin hangi amaçla (kaynaklara erişim hızını artırmak üzere) yapıldığı açıkça belirtilmiştir. Eylem, geleceğe yönelik bir hedefe hizmet etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana yargısını (temel yüklemini) belirle.
Temel yargı: 'yürütülmektedir'.
Cümledeki anlam ilişkisini saptamak için eylemin kime veya neye bağlandığını görmek gerekir.
2
Ana yargıya 'Hangi amaçla?' sorusunu yönelterek hedeflenen bir durumun olup olmadığını kontrol et.
'Neden yürütülüyor?' yerine 'Hangi hedefi gerçekleştirmek üzere yürütülüyor?' sorusuna 'kaynaklara erişim hızını artırmak üzere' cevabı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş ancak ulaşılmak istenen bir hedefe yöneliktir.
3
Çeldirici seçeneklerdeki amaç ifadelerinin ana yargıyla bağını analiz et.
Diğer seçeneklerde 'amacıyla', 'hedefiyle', 'adına' gibi ifadeler yan cümleciklerin içinde kalmış; temel yargılar ise birer 'neden' (sebep) faktörüne bağlanmıştır.
KPSS düzeyi sorularda amaç bildiren kelimelerin bulunması yanıltıcı olabilir; asıl olan temel yargının bu amaç doğrultusunda gerçekleşip gerçekleşmediğidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Amaç-Sonuç İlişkisi

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'için/üzere' gibi yapıların yerine 'amacıyla' koyduğunuzda anlamlı oluyorsa ve yargı bir hedefe yöneliyorsa amaç-sonuç; 'sebebiyle/nedeniyle' koyduğunuzda anlamlı oluyorsa neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Cümleler arasındaki anlam ilişkileri incelendiğinde; yargının bir nedene dayanması ile bir amaca yönelik olması sıklıkla birbirine karıştırılabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı bir ereğe bağlı olarak ortaya konmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sektördeki nitelikli eleman ihtiyacını karşılamak üzere yeni teknik sınıflar açıldı.

Cevap

Sektördeki nitelikli eleman ihtiyacını karşılamak üzere yeni teknik sınıflar açıldığını ifade eden cümle doğru cevaptır.
Doğru yanıt olan cümlede 'karşılamak üzere' ifadesi, eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını göstermektedir. 'Üzere' edatı burada 'amacıyla' anlamında kullanılarak cümleye amaç-sonuç (ereksellik) anlamı katmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı bildiren ifadelerin (yüklemlerin) hangi temele dayandığını tespit edin.
Cümlelerdeki ana eylemler (zarar gördü, yol açıyor, açıldı, hazırlanamadı, uzadı) belirlendi.
Anlam ilişkisini analiz etmek için önce temel yargının bulunması gerekir.
2
Yüklemlere 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularını yöneltin.
Nitelikli eleman ihtiyacını karşılamak ereği (amacıyla) açıldığı görüldü.
Neden-sonuç ve amaç-sonuç arasındaki farkı ayırt etmek için en etkili yöntemdir.
3
Eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe mi yoksa gerçekleşmiş bir olguya mı dayanıyor kontrol edin.
'Karşılamak üzere' ifadesindeki hedefin henüz tam olarak gerçekleşmediği, bir erek olduğu saptandı.
Amaç-sonuç cümlelerinde amaç bölümü eylem anında henüz tamamlanmamış bir beklentiyi temsil eder.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi (Ereksellik)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru →

Türkçede bazı cümleler, bir eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek üzere yapıldığını (amaç-sonuç) bildirirken; bazıları eylemin hangi gerekçeye dayalı olarak gerçekleştiğini (neden-sonuç) ifade eder. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı bir amaca yönelik olarak gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınır ötesi ticareti canlandırmak üzere hazırlanan yeni gümrük düzenlemeleri Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cevap

Sınır ötesi ticareti canlandırmak amacıyla hazırlanan düzenlemelerin yürürlüğe girmesi ifadesi, eylemin bir hedefe yönelik yapıldığını bildiren amaç-sonuç ilişkisine sahiptir.
Doğru yanıt olan cümlede, gümrük düzenlemelerinin yürürlüğe girmesi eylemi, 'ticareti canlandırmak' hedefiyle gerçekleştirilmiştir. Cümlede kullanılan '-mak üzere' edatı, yargıya amaç anlamı katmaktadır. Bu yapıda eylemin gerçekleşme gayesi henüz tamamlanmamış bir süreci ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel yargı (yürürlüğe girmesi) ve yan yargı (ticareti canlandırmak) belirlenir.
Yargı: Düzenlemelerin yürürlüğe girmesi. Yan Yargı: Ticareti canlandırmak.
Anlam ilişkisini belirlemek için yargılar arasındaki mantıksal bağı analiz etmek gerekir.
2
Yargıya 'Hangi amaçla?' sorusu yöneltilerek anlam doğrulanır.
'Hangi amaçla yürürlüğe girdi?' sorusuna 'Sınır ötesi ticareti canlandırmak amacıyla' cevabı alınır.
Amaç-sonuç cümlelerinde '-mak üzere' edatı 'amacıyla' anlamı katarak henüz gerçekleşmemiş bir gayeyi bildirir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Tarım arazilerinin verimliliğini korumak ve erozyonu önlemek adına başlatılan ağaçlandırma çalışmaları, bölgenin ekolojik dengesine büyük katkı sağlamıştır.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin (amaç-sonuç) aynısı aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir merkezindeki trafik yoğunluğunu azaltmak üzere yeni çevre yollarının inşasına başlanması kararlaştırıldı.

Cevap

Şehir merkezindeki trafik yoğunluğunu azaltmak üzere yeni çevre yollarının inşasına başlanması kararlaştırıldı.
Soru kökündeki cümlede ağaçlandırma çalışmalarının yapılma gayesi 'verimliliği korumak ve erozyonu önlemek' olarak belirtilmiştir. Bu bir amaç-sonuç ilişkisidir. Doğru cevap olan seçenekte de yeni çevre yollarının inşasına başlanması kararı, 'trafik yoğunluğunu azaltmak' gayesiyle (amacıyla) alınmıştır. '-mak üzere' kalıbı cümleye amaç anlamı katmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz etme
Cümledeki 'korumak ve önlemek adına' ifadesi, eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek için yapıldığını gösterir.
Anlam ilişkisini (amaç-sonuç) doğru tespit etmek için eylemin gerçekleşme gerekçesinin bir hedef mi yoksa bir sebep mi olduğu belirlenmelidir.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini inceleme
Trafik yoğunluğunu azaltma hedefiyle yol inşasına başlandığı görülür.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir gayeye yöneliktir; bu yapı sadece ilgili seçenekte '-mak üzere' edatı ile sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 6Soru →

Bazı cümlelerde yargı, belli bir hedefe ulaşmak için gerçekleştirilen bir eylemi ifade eder.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "amaç-sonuç" ilişkisi söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların başvurularını daha hızlı sonuçlandırmak üzere yeni bir otomasyon sistemine geçildi.

Cevap

Vatandaşların başvurularını daha hızlı sonuçlandırmak üzere yeni bir otomasyon sistemine geçildi.
Yeni bir otomasyon sistemine geçilme eylemi, başvuruların daha hızlı sonuçlandırılması hedefiyle yapılmıştır. Cümledeki '-mek üzere' edatı, 'amacıyla' anlamını karşılayarak yargıyı bir hedefe bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların bir hedefe mi (amaç) yoksa bir gerekçeye mi (neden) dayandığı analiz edilir.
Cümleler arasındaki anlam ilişkileri (neden, amaç, koşul) birbirinden ayrıştırılır.
Soruda istenen spesifik anlam ilişkisini bulmak için diğer kategorileri elemek gerekir.
2
'-mek üzere' edatının kullanıldığı yargının anlamı incelenir.
Bu edatın cümleye 'amacıyla, hedefiyle' anlamı kattığı saptanır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefi içerir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:50s
Soru 7Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir gayeye bağlı olarak gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazışma prosedürlerini öğrenmek üzere eğitim salonuna geçti.

Cevap

Yazışma prosedürlerini öğrenmek üzere eğitim salonuna geçti.
Yazışma prosedürlerini öğrenmek üzere ifadesinde, kişinin eğitim salonuna gitme eylemini belirli bir hedefi gerçekleştirmek için yaptığı belirtilmektedir. 'Üzere' edatı burada 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisini kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemine 'Hangi gaye ile?' veya 'Hangi amaçla?' sorusunu yöneltin.
Doğru seçenekte 'Hangi amaçla geçti?' sorusuna 'öğrenmek amacıyla' cevabı alınmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
2
Cümledeki 'için', 'üzere', 'diye' gibi edatların yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek sağlamasını yapın.
'Öğrenmek amacıyla eğitim salonuna geçti' ifadesi anlamlı bir bütün oluşturur.
Bu yöntem, neden-sonuç ile amaç-sonuç cümlelerini birbirinden ayırmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

Kamuda liyakat esaslı bir sistemin sürekliliğini sağlamak ve kurumsal aidiyeti güçlendirmek düşüncesiyle kariyer basamakları yönetmeliğinde köklü değişiklikler yapıldı.

Bu cümledeki anlam ilişkisi, aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç istihdamını teşvik etmek ve işsizlik oranlarını düşürmek adına yeni bir teşvik paketi kamuoyuna duyuruldu.

Cevap

Genç istihdamını teşvik etmek ve işsizlik oranlarını düşürmek adına yeni bir teşvik paketi kamuoyuna duyuruldu.
Öncül cümlede 'sağlamak ve güçlendirmek düşüncesiyle' yapısı, kariyer basamakları yönetmeliğinde yapılan değişikliğin gayesini belirtmektedir. Bu, Türkçede tipik bir amaç-sonuç kalıbıdır. Doğru seçenekte yer alan 'teşvik etmek ve düşürmek adına' ifadesi de benzer şekilde eylemin hangi maksatla gerçekleştirildiğini ortaya koyduğu için anlam ilişkisi bakımından özdeştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi analiz et
Amaç-sonuç ilişkisi tespit edildi.
Cümledeki 'sağlamak ve güçlendirmek düşüncesiyle' ifadesi, yapılan değişikliğin hedefini (amacını) belirtmektedir.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini karşılaştır
Sadece bir seçenekte amaç-sonuç ilişkisi olduğu görüldü.
'Adına' ifadesi bu cümlede 'amacıyla' anlamında kullanılarak bir hedef bildirmektedir.

Anahtar Kavram

Cümlede Amaç-Sonuç İlişkisi
Soru 9Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir hedefe ulaşmak amacıyla gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmet içi eğitim seminerine katılmak üzere Ankara'ya gitti.

Cevap

Hizmet içi eğitim seminerine katılmak üzere Ankara'ya gitti.
Hizmet içi eğitim seminerine katılmak üzere Ankara'ya gitti cümlesinde, Ankara'ya gitme eylemi henüz gerçekleşmemiş bir 'hedefe' (eğitime katılmak) hizmet etmektedir. 'Üzere' edatı burada 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisi kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki eylemi ve bu eylemin hangi temele dayandığını belirleyin.
Eylem 'Ankara'ya gitmek'tir ve bu eylem bir amaç (seminere katılmak) için yapılmıştır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
2
Seçeneklerdeki anlam ilişkilerini neden-sonuç ve amaç-sonuç yönünden karşılaştırın.
Diğer seçeneklerde eylemlerin gerçekleşme sebepleri veya şartları belirtilirken, doğru seçenek eylemin 'ereğini' belirtmektedir.
KPSS Türkçe sorularında neden ve amaç arasındaki fark, eylemin gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinden ayırt edilebilir.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Cümledeki '-mek için' veya '-mek üzere' yapılarını 'amacıyla' kelimesiyle değiştirerek amaç-sonuç ilişkisini test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

Bölgedeki doğal bitki örtüsünün bilinçsizce tahrip edilmesi, sağanak yağışlar sonrası sel ve erozyon gibi doğal afetlerin şiddetini artırmıştır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki anlam ilişkisi, bu cümledekiyle özdeştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanayileşmenin plansız bir şekilde ilerlemesi, kentsel altyapının yetersiz kalmasına ve ulaşım sorunlarının kronikleşmesine sebebiyet vermiştir.

Cevap

Sanayileşmenin plansız ilerlemesinin altyapı sorunlarına yol açtığını belirten yargı, neden-sonuç ilişkisi bakımından öncüldeki cümleyle özdeştir.
Öncülde verilen cümlede, bitki örtüsünün tahrip edilmesi (neden), doğal afetlerin şiddetini artırmıştır (sonuç). Sanayileşmenin plansız ilerlemesini konu alan yargıda da sanayileşmenin plansızlığı gerçekleşmiş bir neden olarak altyapı yetersizliği sonucunu doğurmuştur. Her iki cümlede de yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam bakımından analiz et.
Cümlede 'bitki örtüsünün tahrip edilmesi' gerçekleşmiş bir durumdur ve 'afetlerin şiddetlenmesi' durumuna yol açmıştır. Bu bir neden-sonuç (gerekçeli yargı) ilişkisidir.
Anlam ilişkisini doğru belirlemek, seçeneklerdeki benzer yapıyı bulmak için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki yargıları neden-sonuç, amaç-sonuç ve koşul-sonuç bakımlarından incele.
Sanayileşme ile ilgili cümlede neden-sonuç; eğitim, bürokrasi, istihdam ve restorasyon ile ilgili cümlelerde ise amaç-sonuç ilişkisi olduğu saptanır.
Doğru seçeneği belirlemek için seçenekler arasındaki anlamsal farkları (neden ile amaç farkı gibi) ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri (Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç Ayrımı)
Tahmini Süre:55s
Soru 11Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, gerekçesiyle birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum arşivindeki belgeler usulüne uygun şekilde muhafaza edilmediğinden birçok kıymetli evrak zamanla tahrip oldu.

Cevap

Kurum arşivindeki belgeler usulüne uygun şekilde muhafaza edilmediğinden birçok kıymetli evrak zamanla tahrip oldu.
Tahrip olma eyleminin gerçekleşme sebebi 'belgelerin usulüne uygun saklanmaması' olarak belirtilmiştir. Cümlede geçen '-diğinden' eki, yargıyı gerekçesiyle (nedeniyle) birbirine bağlayarak 'yüzünden, sebebiyle' anlamı taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı (sonucu) ve ona bağlı olan durumu belirle.
"Evrakların tahrip olması" sonuç, "belgelerin saklanmaması" ise bu sonucu doğuran durumdur.
Yargı ile gerekçe arasındaki ilişkiyi kurabilmek için temel unsurları ayırmak gerekir.
2
Sonuca "Niçin? / Hangi sebeple?" sorusunu yönelt.
"Belgelerin muhafaza edilmemesi sebebiyle" cevabı alınır.
Yargının gerçekleşme nedenini (gerekçesini) teyit etmek için bu soru kullanılır.
3
Cümledeki ek ve anlam ilgisini kontrol et.
"-diğinden" eki neden-sonuç ilişkisi kurarak cümleye gerekçe anlamı katmıştır.
Dil bilgisi unsurları ile anlamsal çıkarımı doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
Tahmini Süre:50s
Soru 12Soru →

Türkçede bazı cümleler, bir eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek üzere yapıldığını (amaç-sonuç) bildirirken; bazıları eylemin hangi gerekçeye dayalı olarak gerçekleştiğini (neden-sonuç) bildirir. Amaç-sonuç cümlelerinde temel yargı henüz gerçekleşmemiş bir gayeye yöneliktir.

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde yargı, bir amaca bağlı olarak gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası standartlarda kamu hizmeti sunabilmek ve kurumsal verimliliği optimize etmek gayesiyle hazırlanan stratejik plan, tüm birimlere tebliğ edildi.

Cevap

Kurumsal verimliliği optimize etmek gayesiyle hazırlanan stratejik planın tebliğ edildiğini belirten seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, stratejik planın yürürlüğe konulma eylemi; kurumsal kapasiteyi güçlendirme ve hizmet kalitesini standardize etme gibi henüz tam anlamıyla gerçekleşmemiş, varılması planlanan bir hedefe (amaca) hizmet etmektedir. 'Gayesiyle' kelimesi burada amaç anlamını pekiştiren anahtar unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki temel yargıları (yüklemleri) ve bu yargıların bağlı olduğu gerekçeleri belirleyin.
Tüm cümlelerde bir eylem ve bu eylemin ortaya çıkış şartı bulunmaktadır.
Amaç ve neden arasındaki temel farkı ayırt etmek için eylemin dayanağını analiz etmek gerekir.
2
Gerekçe kısmının gerçekleşip gerçekleşmediğini (bir hedef mi yoksa bir sebep mi olduğunu) kontrol edin.
İkinci seçenekteki 'hizmet sunabilmek' ve 'verimliliği optimize etmek' ifadeleri henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen birer hedeftir.
Amaç-sonuç cümlelerinde 'amaç' bölümü henüz gerçekleşmemiş bir niyeti, 'neden-sonuç' cümlelerinde ise 'neden' bölümü gerçekleşmiş bir olguyu ifade eder.
3
Cümledeki ekleri ve edatları (-mak için, -dığından, -gayesiyle) test edin.
'Gayesiyle' ifadesi yerine 'amacıyla' kelimesi getirilebildiği ve cümlenin yönü geleceğe dönük bir hedefe baktığı için amaç-sonuç ilişkisi netleşir.
Dil bilgisi ipuçları anlam analizini doğrulamak için kullanılır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkilerinin Ayırımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir nedene bağlı olarak gerçekleşmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Elektrikler kesildiği için asansörde mahsur kaldılar.

Cevap

Elektrikler kesildiği için asansörde mahsur kaldılar cümlesinde neden-sonuç ilişkisi vardır.
Doğru cevap olan cümlede, asansörde mahsur kalınması durumu (sonuç), elektriklerin kesilmesi (neden) sebebiyle ortaya çıkmıştır. '-diği için' kalıbı burada neden-sonuç ilişkisini açıkça kurmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki temel yargıları ve bu yargıların ortaya çıkış koşullarını belirlemek.
Temel yargılar: sabahlamak, mahsur kalmak, hissetmek, kayıt yaptırmak, tamamlanmak.
Yargının neye dayandığını bulmak için önce ana eylemi tespit etmeliyiz.
2
Yargıların gerçekleşme gerekçesinin bir sebebe mi (neden) yoksa bir hedefe mi (amaç) yönelik olduğunu kontrol etmek.
Mahsur kalma eylemi gerçekleşmiş bir olaya (elektrik kesintisi) dayanmaktadır.
Neden-sonuç ilişkisinde gerekçe olan olay gerçekleşmiş olmalıdır; amaç-sonuçta ise bir hedef vardır.
3
Neden ve sonuç arasındaki mantıksal bağı doğrulamak.
Sonuç: Mahsur kalma. Neden: Elektriklerin kesilmesi.
İlişkinin neden-sonuç olduğundan emin olmak için 'Neden mahsur kaldılar?' sorusunu soruyoruz.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilim insanları, küresel ısınmanın etkilerini azaltmak üzere yeni bir proje geliştirdi.

Cevap

Bilim insanlarının küresel ısınmanın etkilerini azaltmak üzere yeni bir proje geliştirdiğini belirten ifade, eylemin hangi hedefle yapıldığını gösterdiği için amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.
Doğru seçenekte yer alan 'azaltmak üzere' ifadesi, 'azaltmak amacıyla' anlamını karşılamaktadır. Bilim insanlarının projeyi geliştirme eylemi, gelecekteki bir hedefe (etkileri azaltmaya) yöneliktir, bu da cümleyi amaç-sonuç cümlesi yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ana yargıyı ve bu yargıya bağlı olan yan yargıyı belirle.
Ana yargı 'proje geliştirilmesi', yan yargı ise 'etkilerin azaltılması'dır.
Anlam ilişkisini çözmek için yargılar arasındaki bağı kurmak gerekir.
2
Yargılar arasındaki ekin veya edatın (-mak üzere) cümleye kattığı anlamı sorgula.
'-mak üzere' ifadesi cümleye 'amacıyla' anlamı katmıştır.
Eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yönelik olduğunu teyit etmek için bu kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

İpuçları

1
Cümledeki '-mak için' veya '-mak üzere' gibi eklerin yerine 'amacıyla' kelimesini getirerek anlamı kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde '-dığı için' ekiyle kurulan neden-sonuç cümlelerini inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme nedeni (gerekçesi) belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nitelikli iş gücü talebinin karşılanamaması, sanayi bölgelerindeki üretimin yavaşlamasına yol açtı.

Cevap

Nitelikli iş gücü talebinin karşılanamaması nedeniyle üretimin yavaşladığını belirten ifade, yargının gerekçesini ortaya koymaktadır.
Doğru cevapta belirtilen cümlede, üretimin yavaşlamasının temelinde yatan gerçek 'nitelikli iş gücü talebinin karşılanamaması' durumudur. Bu durum eylemin gerçekleşme gerekçesini bildirdiği için neden-sonuç ilişkisi kurar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların hangi temele dayandığını analiz edin.
Cümlelerin bir kısmında eylemler bir hedefe yöneliktir, bir kısmında ise bir nedene dayanmaktadır.
Amaç-sonuç ile neden-sonuç arasındaki farkı ayırt etmek için eylemin gerçekleşme durumuna bakılmalıdır.
2
Seçeneklerdeki bağlantı ifadelerini kontrol edin.
'-mak üzere, -mak adına, -mak maksadıyla, -mak için' yapıları genellikle amaç bildirirken; eylemin bir nedene bağlanması neden-sonuç ilişkisini gösterir.
Anlam ilişkisini belirleyen anahtarlar genellikle bu ek ve sözcük gruplarıdır.
3
Doğru seçenek olan ifadedeki eylem ve gerekçe ilişkisini doğrulayın.
Üretimin yavaşlaması (sonuç), iş gücü talebinin karşılanamaması (neden) durumuna bağlanmıştır.
Neden bölümündeki yargı (karşılanamama) gerçekleşmiş bir olgudur ve sonucun doğmasına yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç İlişkisi (Gerekçe)
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir gerekçeye dayalı olarak ortaya çıkmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu yönetiminde şeffaflık ilkesinin tam olarak tesis edilememesi, yolsuzlukla mücadele süreçlerinin etkinliğini kısıtlamaktadır.

Cevap

Doğru cevap, bürokratik şeffaflık eksikliğinin mücadele süreçlerini olumsuz etkilediğini belirten seçenektir.
Şeffaflık ilkesinin tam olarak tesis edilememesinin, yolsuzlukla mücadele süreçlerini kısıtladığını ifade eden cümlede, 'kısıtlama' yargısı somut bir nedene (şeffaflığın sağlanamaması) dayandırılmıştır. Bu durum, 'Neden-Sonuç' ilişkisi yani yargının gerekçesiyle verilmesi durumudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıları (eylemleri veya durumları) belirleyin.
Yapılandırma, kısıtlama, tanımlama, başlatılma ve değişme yargıları tespit edildi.
Anlam ilişkisini çözmek için önce temel yargının bulunması gerekir.
2
Yargılara 'Neden?' ve 'Hangi amaçla?' sorularını yöneltin.
Dört cümlede 'amaç/hedef' ilişkisi, bir cümlede ise 'sebep/sonuç' ilişkisi görüldü.
Gerekçe (neden) ile amaç arasındaki temel fark, nedenin gerçekleşmiş bir duruma, amacın ise henüz gerçekleşmemiş bir hedefe dayanmasıdır.
3
Şeffaflık ilkesinin tesis edilememesi durumunun gerçekleşip gerçekleşmediğini analiz edin.
Şeffaflığın tesis edilememesi gerçekleşmiş bir 'neden'dir ve sonucunda 'etkinlik kısıtlanmıştır'.
Bu durum yargının bir gerekçeye dayalı olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç İlişkisi (Gerekçe)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; yargının bir hedefe yönelik olması (amaç-sonuç) veya gerçekleşmiş bir sebebe dayanması (neden-sonuç) bakımından farklılık gösterir. Amaç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir gayeye yöneliktir; neden cümlelerinde ise eylem, gerçekleşmiş bir olgunun sonucu olarak ortaya çıkar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargının gerekçesi ereksel (amaçsal) bir nitelik taşımamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Küresel iklim krizinin etkilerinin hissedilmesiyle sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelim artmıştır.

Cevap

Küresel iklim krizinin etkilerinin hissedilmesiyle sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelim artmıştır.
Doğru cevap, yargının bir amaca değil, gerçekleşmiş somut bir nedene dayandığını göstermektedir. 'Küresel iklim krizinin etkilerinin hissedilmesi' ifadesi bir gaye veya niyet değil, yönelimin artması sonucunu doğuran bir sebeptir. Bu nedenle cümle neden-sonuç ilişkisi kurmaktadır ve ereksel (amaçsal) bir nitelik taşımaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıların gerçekleşme gerekçelerini tespit etmek.
Seçeneklerdeki eylemlerin bir hedef mi (amaç) yoksa bir dayanak mı (neden) bildirdiği analiz edildi.
Amaç ve neden-sonuç ilişkilerini birbirinden ayırt edebilmek için.
2
'Ereksel' nitelik kavramını her seçenek için test etmek.
Doğru seçenekteki gerekçenin (iklim krizinin hissedilmesi) bir niyet değil, gerçekleşmiş bir sebep olduğu saptandı.
Ereksel nitelik, eylemin bir 'amaç' doğrultusunda yapıldığını ifade ettiği için.

Anahtar Kavram

Cümlede Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkisi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Amaç ve neden cümlelerini ayırırken 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi sebeple?' sorularını cümlenin yüklemine sormak, ayrımı netleştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

Bazı cümlelerde yargı, kendisinden önce gelen bir hedefe veya ulaşılmak istenen bir gayeye yönelik olarak gerçekleştirilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir amaç doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müşterek bir vizyon etrafında toplumsal mutabakatı tesis etmek gayesiyle yeni anayasa hazırlık sürecinde sivil toplum kuruluşlarıyla diyalog kanalları sürekli açık tutuldu.

Cevap

Toplumsal mutabakatı tesis etmek gayesiyle sivil toplum kuruluşlarıyla diyalog kanallarının açık tutulduğunu belirten cümle doğru cevaptır.
Doğru yanıt olan cümlede 'diyalog kanallarının açık tutulması' yargısı, 'toplumsal mutabakatı tesis etmek' gibi ileriye dönük bir hedef (amaç) doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. 'Gayesiyle' sözcüğü burada amaç anlamını pekiştirmekte ve eylemin hangi niyetle yapıldığını ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıları (eylemleri) ve bu yargıların ortaya çıkış koşullarını belirleyin.
Yargıların hangi gerekçeyle veya hedefle yapıldığı analiz edilir.
Neden-sonuç ve amaç-sonuç ayrımını yapabilmek için temel yargı tespit edilmelidir.
2
Yargının gerekçesini 'gerçekleşmiş bir olgu' (neden) mu yoksa 'henüz gerçekleşmemiş bir hedef' (amaç) mı olduğunu kontrol edin.
Gerekçenin zaman içindeki konumu (geçmiş/mevcut vs. gelecek hedef) ayırt edilir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem, bir gayeye ulaşmak için yapılır; neden-sonuçta ise eylem bir sebepten ötürü ortaya çıkar.
3
Doğru seçenekteki 'gayesiyle' ifadesinin yerine '-mek amacıyla' getirerek anlamı sağlamlaştırın.
Anlam bütünlüğü sağlanıyorsa amaç-sonuç ilişkisi kesinleşir.
Dil bilgisi yapısı, anlamsal ilişkiyi doğrular.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Koşul-sonuç cümlelerindeki '-sa/-se' ekli yapıların bazen amaç anlamı katıp katmadığını incelemek konuyu pekiştirir.

Alternatif Yöntem

Cümlede eylemin yapıldığı bölüme 'Hangi amaçla?' sorusunu sorun. Eğer '... amacı ile' şeklinde mantıklı bir cevap alabiliyorsanız bu amaç-sonuçtur; 'Hangi sebeple?' sorusuna '... -den dolayı' şeklinde cevap alıyorsanız neden-sonuçtur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; yargının bir nedene dayanması, bir hedefe yönelik olması veya bir koşula bağlanması bakımından farklılık gösterir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde temel yargı, ulaşılmak istenen bir gaye doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşların kamu hizmetlerine erişimini dijitalleştirerek bürokratik yükü hafifletmek adına 'Tek Pencere' sistemi devreye alındı.

Cevap

Kamu hizmetlerine erişimin dijitalleştirilmesi ve bürokratik yükün hafifletilmesi gayesiyle sistemin devreye alındığını belirten seçenek doğrudur.
Doğru seçenekte yer alan 'hafifletmek adına' ifadesi, 'Tek Pencere' sisteminin hangi amaçla kurulduğunu belirtir. Burada bürokratik yükün hafiflemesi henüz gerçekleşmemiş, sistemin kurulmasıyla ulaşılmak istenen bir gayedir. Bu yapı cümleye net bir amaç-sonuç ilişkisi katmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki temel yargıları (yüklemleri) ve bu yargıların gerekçelerini tespit etme.
Yargılar: sebebiyet verdi, devreye alındı, gözlemlendi, kazanacaktır, yol açtı.
Anlam ilişkisini belirlemek için yargının hangi temele dayandığını anlamak gerekir.
2
Gerekçelerin 'neden' (gerçekleşmiş durum) mi yoksa 'amaç' (ulaşılmak istenen hedef) mi olduğunu analiz etme.
Kamu hizmetlerini dijitalleştirmek ve yükü hafifletmek henüz ulaşılmak istenen bir hedeftir.
Amaç-sonuç cümlelerinde gerekçe kısmı eylemden sonra gerçekleşmesi beklenen bir niyet bildirir.
3
Cümledeki edat ve eklerin (adına, nedeniyle, durumunda vb.) kattığı anlamı kontrol etme.
'Adına' ifadesi bu bağlamda 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisi kurmuştur.
Dil bilgisi yapıları anlam ilişkilerini netleştiren ipuçlarıdır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Cümledeki gerekçe kısmına 'Hangi amaçla?' sorusunu sorarak amaç-sonuç, 'Neden?' sorusunu sorarak neden-sonuç ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 20Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu binalarında enerji tasarrufu sağlamak üzere çevre dostu ısıtma sistemlerine geçildi.

Cevap

Kamu binalarında enerji tasarrufu sağlamak üzere çevre dostu ısıtma sistemlerine geçildi.
Çevre dostu sistemlere geçilme eyleminin hangi hedefi gerçekleştirmek üzere (enerji tasarrufu sağlamak) yapıldığı açıkça belirtilmiştir. '-mak üzere' ifadesi burada 'amacıyla' anlamında kullanılarak amaç-sonuç ilişkisi kurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yargıları ve bu yargılara temel oluşturan ifadeleri belirle.
Eylemin hangi maksatla mı yoksa hangi gerekçeyle mi yapıldığını analiz et.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir.
2
Eyleme 'Hangi amaçla?' sorusunu yönelt.
'Enerji tasarrufu sağlamak amacıyla' cevabı alınmaktadır.
'-mak üzere' edatı cümleye amaç anlamı katmıştır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç İlişkisi
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 7Sonraki
Cümlede Anlam İlişkileri Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür | Examkin