Soru

Zorluk: ZorCümlede Anlam İlişkileri

Türkçede bazı cümleler, bir eylemin hangi hedefi gerçekleştirmek üzere yapıldığını (amaç-sonuç) bildirirken; bazıları eylemin hangi gerekçeye dayalı olarak gerçekleştiğini (neden-sonuç) bildirir. Amaç-sonuç cümlelerinde temel yargı henüz gerçekleşmemiş bir gayeye yöneliktir.

Buna göre aşağıdakilerin hangisinde yargı, bir amaca bağlı olarak gerçekleştirilmiştir?

  1. A
    Bölgedeki tarımsal üretimin iklim krizinden olumsuz etkilenmesi, temel gıda maddelerinin fiyatlarında ani bir dalgalanmaya yol açtı.
  2. Uluslararası standartlarda kamu hizmeti sunabilmek ve kurumsal verimliliği optimize etmek gayesiyle hazırlanan stratejik plan, tüm birimlere tebliğ edildi.Cevap
  3. C
    Personelin özlük haklarında kapsamlı bir iyileştirme yapılacağına dair resmi duyurunun yayımlanması, kurum içindeki belirsizliği büyük ölçüde giderdi.
  4. D
    Mevcut teknolojik altyapı dijital dönüşüm gereksinimlerini karşılamada yetersiz kaldığından, veri yedekleme süreçlerinde aksaklıklar yaşanıyor.
  5. E
    Mevzuattaki boşluklar sebebiyle benzer nitelikteki hukuki uyuşmazlıklarda mahkemelerden birbirinden farklı ve çelişkili kararlar çıkabilmektedir.

Cevap

Kurumsal verimliliği optimize etmek gayesiyle hazırlanan stratejik planın tebliğ edildiğini belirten seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte, stratejik planın yürürlüğe konulma eylemi; kurumsal kapasiteyi güçlendirme ve hizmet kalitesini standardize etme gibi henüz tam anlamıyla gerçekleşmemiş, varılması planlanan bir hedefe (amaca) hizmet etmektedir. 'Gayesiyle' kelimesi burada amaç anlamını pekiştiren anahtar unsurdur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki temel yargıları (yüklemleri) ve bu yargıların bağlı olduğu gerekçeleri belirleyin.
Tüm cümlelerde bir eylem ve bu eylemin ortaya çıkış şartı bulunmaktadır.
Amaç ve neden arasındaki temel farkı ayırt etmek için eylemin dayanağını analiz etmek gerekir.
2
Gerekçe kısmının gerçekleşip gerçekleşmediğini (bir hedef mi yoksa bir sebep mi olduğunu) kontrol edin.
İkinci seçenekteki 'hizmet sunabilmek' ve 'verimliliği optimize etmek' ifadeleri henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen birer hedeftir.
Amaç-sonuç cümlelerinde 'amaç' bölümü henüz gerçekleşmemiş bir niyeti, 'neden-sonuç' cümlelerinde ise 'neden' bölümü gerçekleşmiş bir olguyu ifade eder.
3
Cümledeki ekleri ve edatları (-mak için, -dığından, -gayesiyle) test edin.
'Gayesiyle' ifadesi yerine 'amacıyla' kelimesi getirilebildiği ve cümlenin yönü geleceğe dönük bir hedefe baktığı için amaç-sonuç ilişkisi netleşir.
Dil bilgisi ipuçları anlam analizini doğrulamak için kullanılır.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkilerinin Ayırımı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla