Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye’nin orta kuşakta ve Kuzey Yarım Küre’de yer alması nedeniyle dağların güney yamaçları bakı etkisindedir ve normal şartlarda bu yamaçların kuzey yamaçlara göre daha sıcak olması beklenir. Ancak kış mevsiminde Kuzey Anadolu Dağları’nın denize bakan kuzey yamaçlarındaki sıcaklık ortalamasının, iç kesime (İç Anadolu'ya) bakan güney yamaçlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Enlem etkisinin kış aylarında kuzey yamaçlarda etkisini kaybetmesi
  2. B
    Kuzeyden esen rüzgarların bu yamaçlarda kışın fön etkisi oluşturması
  3. Denizellik ve nemlilik faktörünün sıcaklık üzerindeki etkisinin bakı etkisinden daha baskın olmasıCevap
  4. D
    Kuzey Anadolu Dağları'nda yükseltinin kuzey yamaçlarda daha az olması
  5. E
    Kış mevsiminde güneş ışınlarının geliş açısının kuzey yamaçlarda genişlemesi

Cevap

Denizellik ve nemlilik faktörünün sıcaklık üzerindeki etkisinin bakı etkisinden daha baskın olması
Doğru yanıt olan denizellik ve nemlilik etkisi, kış aylarında Karadeniz'in ılımanlaştırıcı etkisinin, dağların güney yamaçlarının aldığı güneş enerjisinden daha belirgin bir sıcaklık farkı yaratmasıyla açıklanır. Bu durum Türkiye coğrafyasında 'bakı ile çelişen durum' olarak bilinir.

Adım Adım Çözüm

1
Bakı etkisinin kuralını hatırla
Türkiye'de dağların güney yamaçları güneş ışığını daha büyük açıyla aldığı için normalde daha sıcaktır.
Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de ve Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde yer alması (Matematik Konum).
2
Verilen anomaliyi analiz et
Kışın Karadeniz'e bakan kuzey yamaçlar, güney yamaçlardan daha sıcaktır.
Bakı ile çelişen bu durum, sıcaklık üzerinde enlem veya bakı dışında başka bir faktörün (Özel Konum) daha etkili olduğunu gösterir.
3
Denizellik ve Karasallık etkisini karşılaştır
Denizler nem sayesinde kışın ısılarını korurken, iç kesimler (güney yamaçlar) karasallık nedeniyle hızla soğur.
Nemli hava kütleleri (denizellik) aşırı soğumayı engeller; bu yüzden kıyıdaki kuzey yamaçlar güneyden daha sıcak kalır.

Anahtar Kavram

Sıcaklık Üzerinde Denizelliğin Bakı Etkisini Geçersiz Kılması

İpuçları

1
Türkiye'de dağların hangi yamacının daha sıcak olması gerektiğini düşünün (Bakı).
2
Kışın Karadeniz kıyısındaki bir yerin mi yoksa İç Anadolu'daki bir yamacın mı daha geç soğuyacağını değerlendirin.
3
Denizlerin ısıyı hapsetme (nem) özelliği ile iç kesimlerin hızlı soğuma (karasallık) özelliğini kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz kıyılarında kışın görülen bu durumun bitki örtüsü (nemli ormanlar) ve tarım ürünleri (kış ılıklığı isteyen ürünler) üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıcaklık anomalisi kavramını kullanarak, matematik konuma aykırı olan durumların her zaman özel konum (denizellik, yükselti vb.) ile açıklandığını hatırlayarak seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Bu konudan daha fazla soru