Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDış Borçlar Sorunu

Osmanlı Devleti'nden kalan dış borçların tasfiyesi sürecinde, 19281928 Paris Borçlar Sözleşmesi ile belirlenen ödeme planı 19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın yarattığı döviz darboğazı nedeniyle aksamıştır. Türkiye'nin ödemeleri askıya alması ve Fransa ile yaşanan "altın frangı-kağıt frangı" anlaşmazlığı sonucunda 19331933 yılında yeni bir sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşme ile Türkiye'nin borç yükünü hafifleten ve ekonomik egemenliğini pekiştiren temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Borçların değer kaybeden kağıt frangı üzerinden hesaplanması ve ödemelerin bir kısmının ihraç mallarıyla (clearing/takas) yapılmasıCevap
  2. B
    Borçların tamamının Türk Lirası'na çevrilerek ödemelerin Düyun-u Umumiye İdaresi'nin denetimindeki gümrük gelirlerinden yapılması
  3. C
    Borçların ödenemeyen kısmının silinmesi karşılığında yabancı okulların ayrıcalıklı statüsünün devam ettirilmesinin kabul edilmesi
  4. D
    Osmanlı'dan ayrılan diğer devletlerin borç paylarının da Türkiye tarafından üstlenilmesiyle ödeme süresinin uzatılması
  5. E
    Borç taksitlerinin Milletler Cemiyeti tarafından sağlanan düşük faizli kredilerle tek seferde kapatılması

Cevap

Borçların altın yerine kağıt frangı üzerinden hesaplanması ve clearing (takas) sisteminin uygulanması
Doğru cevap, borçların değer kaybeden kağıt frangı üzerinden ödenmesini ve döviz yerine mal takası (clearing) sisteminin getirilmesini içerir. Bu yöntem, 19291929 krizi sonrası döviz bulmakta zorlanan Türkiye için büyük bir kolaylık sağlamış ve borcun reel değerini düşürmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
Krizin etkisini analiz et
19291929 Dünya Ekonomik Bunalımı Türkiye'nin ihraç mallarının fiyatını düşürmüş ve döviz bulmasını zorlaştırmıştır.
Ödeme gücünü belirleyen temel faktör döviz rezervleridir.
2
Döviz sorununa çözüm bul
Alacaklı Fransa ile yapılan pazarlıklarda 'Kağıt Frank' (değeri düşük) ve 'Clearing' (mal karşılığı ödeme) kabul edilmiştir.
Nakit döviz akışını minimize etmek ve yerli üretimi desteklemek.
3
Egemenlik ve Düyun-u Umumiye ilişkisini kur
Düyun-u Umumiye'nin temsil yetkisi sınırlandırılarak borç yönetimi Türkiye'nin kontrolüne geçmiştir.
Lozan'da elde edilen mali bağımsızlığın korunması gerekliliği.

Anahtar Kavram

1933 Borçlar Sözleşmesi ve Ekonomik Korumacılık

İpuçları

1
19291929 krizinde dünyada ticaretin nakit para yerine mal değişimiyle yapıldığı 'takas' yöntemini hatırlayın.
2
Fransa ile yaşanan anlaşmazlığın temelinde borcun hangi para birimi veya cinsi (altın/kağıt) ile ödeneceği yatmaktaydı.
3
Kağıt frangı altın frangından daha değersiz olduğu için Türkiye bu sistemi tercih ederek borç miktarını hafifletmiştir.

Daha Fazla Pratik

1933 Sözleşmesi'nin ardından borç ödemelerinin hangi hükümet döneminde tamamen bittiğini araştırın (19541954 - Adnan Menderes dönemi).

Alternatif Yöntem

Borçların tasfiyesi kronolojisini (Lozan-Paris-Hoover-1933) takip ederek egemenlik kısıtlayıcı maddeleri (Düyun-u Umumiye gibi) doğrudan eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Dış Borçlar Sorunu

Bu konudan daha fazla soru