Soru

Zorluk: ZorTaşra Teşkilatı

Osmanlı klasik dönem taşra teşkilatlanmasında, idari birimlerin mülki amirleri genellikle "Seyfiye" sınıfına mensup asker kökenli yöneticiler arasından seçilmiştir. Ancak kaza biriminde, merkezi idarenin hem mülki hem de adli temsilcisi olan görevli "İlmiye" sınıfına mensup olup, bölgesindeki tüm mülki ve hukuki süreçlerin koordinasyonundan sorumlu tutulmuştur. Bu görevli aynı zamanda belediye hizmetlerini denetlemek, narh fiyatlarını onaylamak ve vakıf yönetimlerini kontrol etmek gibi geniş bir yetki alanına sahiptir.

Buna göre; kaza biriminde görev yapan, adli yetkilerinin yanı sıra mülki bir amir gibi hareket ederek bünyesindeki güvenlik ve belediye görevlilerini de denetleyen bu idareci aşağıdakilerden hangisidir?

  1. KadıCevap
  2. B
    Beylerbeyi
  3. C
    Kazasker
  4. D
    Nişancı
  5. E
    Muhtesip

Cevap

Osmanlı kaza yönetiminde hem adli hem de mülki otoriteyi temsil eden, İlmiye sınıfına mensup görevli Kadı'dır.
Osmanlı taşra teşkilatında kaza, adalet ve mülki idarenin birleştiği birimdir. Bu birimin yöneticisi olan kadı, ilmiye sınıfına mensup olup doğrudan merkezden (padişah adına kazasker tarafından) atanır. Kadı, davalara bakmanın yanı sıra mülki amir sıfatıyla subaşı (güvenlik) ve muhtesip (belediye) gibi görevlileri denetleme yetkisine sahip tek otoritedir.

Adım Adım Çözüm

1
İdari birimi belirleme
Soruda bahsi geçen idari birim 'kaza'dır.
Osmanlı taşra yapısında eyalet, sancak ve kaza hiyerarşisi vardır.
2
Görevlinin sınıfını analiz etme
Görevlinin 'İlmiye' sınıfına mensup olduğu belirtilmiştir.
Seyfiye sınıfından olan beylerbeyi ve sancakbeyi bu özellik nedeniyle elenir.
3
Yetki kapsamını değerlendirme
Hem adli (yargı) hem mülki (idare) yetkilere sahip olan, belediye ve vakıf işlerini denetleyen kişi aranmaktadır.
Kadı, taşradaki diğer memurların (subaşı, muhtesip) aksine geniş bir denetim ve yönetim yetkisine sahiptir.

Anahtar Kavram

Osmanlı taşra idaresinde kaza biriminin ve kadı makamının çift yönlü (adli-mülki) karakteri.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nde İlmiye sınıfının diğer taşra görevlerini ve vakıf sistemini incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla