Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Toprak Sistemi ve Ekonomi

Türk-İslam devletlerinde toprakların mülkiyeti büyük oranda devlete (Miri Arazi) ait bırakılmış, bu toprakların vergi gelirleri ise hizmet karşılığında askeri ve sivil görevlilere tahsis edilmiştir. Ayrıca, ikta sahibi olan görevlilerin yerleri belirli aralıklarla değiştirilmiş ve bu kişilere toprağın mülkiyeti kesinlikle verilmemiştir.

Sistemin bu şekilde kurgulanmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Merkezi otoriteyi güçlü tutmak ve taşrada bağımsız bir soylu sınıfının oluşmasını engellemekCevap
  2. B
    Toprak üzerinde özel mülkiyet hakkını yaygınlaştırarak kişisel zenginleşmeyi teşvik etmek
  3. C
    Gayrimüslim tebaadan alınan cizye vergisinin tahsilatını kolaylaştırmak
  4. D
    Lonca teşkilatının kırsal alanlardaki üretim faaliyetlerini denetlemesini sağlamak
  5. E
    İslamiyet öncesi 'kut' inancını sona erdirerek veraset sistemini tamamen değiştirmek

Cevap

Merkezi otoriteyi güçlü tutmak ve taşrada bağımsız bir soylu sınıfının oluşmasını engellemek
Türk-İslam devletlerinde toprağın mülkiyetinin devlette kalması ve ikta sahiplerinin görev yerlerinin değiştirilmesi, kişilerin o bölgede kökleşerek merkezi otoriteye rakip bir güç (aristokrasi/feodalite) haline gelmesini engellemek içindir. Bu sayede devlet, taşradaki askeri ve ekonomik gücü kendi denetiminde tutabilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Toprak sisteminin mülkiyet yapısını incele.
Mülkiyetin devlete ait olduğu (Miri) ve kişilere sadece vergi toplama hakkının verildiği görülür.
Toprağın şahıs mülkü olması, o kişinin bölgede kalıcı güç elde etmesine yol açabilir.
2
İdarecilerin yer değiştirme kuralını analiz et.
Görevlilerin belirli sürelerle başka bölgelere atanması, yerel halkla siyasi bir ittifak kurmalarını zorlaştırır.
Bu durum, merkezi hükümetin taşra üzerindeki denetimini sürekli kılar.
3
Sonucu siyasi terimlerle eşleştir.
Bu yapı, Avrupa'daki derebeylik (feodalizm) benzeri bir sınıflaşmayı engeller.
Türk-İslam devletlerinde merkeziyetçi yapının korunması temel devlet politikasıdır.

Anahtar Kavram

İkta Sistemi'nin Siyasi ve İdari Fonksiyonu
Bu soruyu puanla