Cumhuriyetçilik ilkesi; sadece devlet başkanının seçimle belirlenmesi değil, aynı zamanda millî iradenin tecellisi olan parlamentonun yürütme organı üzerindeki denetim gücünü kurumsal bir güvenceye kavuşturmasıdır. 1921 Anayasası döneminde uygulanan 'Meclis Hükümeti' sistemi, savaş koşullarında yasama ve yürütmeyi birleştirerek hızlı karar almayı sağlasa da, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte bu sistemden vazgeçilerek 'Kabine Sistemi'ne geçilmiştir.
Bu sistem değişikliğinin, Cumhuriyetçilik ilkesinin demokratikleşme hedefiyle olan temel bağı aşağıdakilerden hangisinde doğru temellendirilmiştir?
- Yürütme erkinin meclis denetimine tabi, sorumlu bir kurul haline getirilmesiyle kişisel otorite riskinin engellenmesi ve hükümet istikrarının sağlanmasıCevap
- BDin ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıyla vicdan hürriyetinin anayasal güvence altına alınması ve toplumsal barışın korunması
- CToplumsal sınıflar arasındaki ekonomik eşitsizliklerin giderilerek devletin tüm vatandaşlarına eşit hizmet götürme anlayışının yerleşmesi
- DPadişahın yetkilerinin kısıtlanarak meşrutiyet rejiminin daha etkili bir şekilde uygulanmasının temin edilmesi
- EUlus devlet inşası sürecinde Türk milletinin kültürel değerlerinin korunarak ulusal kimlik bilincinin pekiştirilmesi
Cevap
Yürütme erkinin meclis denetimine tabi ve sorumlu bir kurul haline getirilmesi, Cumhuriyetçilik ilkesinin demokratik özünü pekiştiren temel unsurdur.
Doğru seçenek, Kabine sisteminin yürütmeyi kişisel otoriteden çıkarıp kurumsal bir yapıya kavuşturduğunu ve meclis denetimini etkinleştirerek Cumhuriyetçilik ilkesinin demokratik ruhuna hizmet ettiğini vurgular. Bu geçiş, milli iradenin temsilcisi olan meclisin hükümet üzerinde gerçek bir denetim kurmasını sağlamıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Cumhuriyetçiliğin Kurumsallaşması: Kabine Sistemi ve Demokratik Denetim
İpuçları
1
Cumhuriyetçilikte milli irade sadece seçim anında değil, yönetimin meclis tarafından denetlendiği her an aktiftir.
2
Meclis Hükümeti sisteminde bakanlar tek tek seçilirken, Kabine sisteminde bir kurul (hükümet) olarak meclise karşı sorumlu olunur.
3
1923'teki hükümet krizi (Ekim Bunalımı), eski sistemin artık yürütmeyi tıkadığını ve Cumhuriyetin demokratik işleyişi için Kabine sisteminin şart olduğunu kanıtlamıştır.
Daha Fazla Pratik
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte çözülen 'Devlet Başkanlığı Sorunu' ve 'Hükümet Bunalımı' konularını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s