Soru

Zorluk: OrtaTaşra Teşkilatı

Osmanlı Devleti'nin klasik dönem taşra teşkilatlanmasında kaza birimlerinin başında bulunan kadılar; sadece hukuki uyuşmazlıkları çözen bir hakim değil, aynı zamanda merkezi yönetimin emirlerini uygulayan ve yerel idareden sorumlu olan çok yönlü birer kamu görevlisidir. Buna göre, klasik dönem taşra idaresinde görev yapan bir kadının aşağıdaki sorumluluklardan hangisini üstlendiği söylenemez?

  1. A
    Bölgedeki vakıfların işleyişini ve tüzüklerine uygunluğunu denetlemek
  2. B
    Esnafın üretim standartlarını ve narh uygulamasını kontrol etmek
  3. Sefer zamanı tımarlı sipahileri toplayarak orduya sevk ve idare etmekCevap
  4. D
    Evlenme, miras ve ticari sözleşmeleri şer'iyye sicillerine kaydetmek
  5. E
    Merkezden gelen emirlerin halka duyurulmasını ve uygulanmasını sağlamak

Cevap

Askeri birliklerin orduya sevk edilmesi ve komuta edilmesi seyfiye sınıfının görevi olup kadının yetki alanında değildir.
Doğru seçenek olan askeri sevk ve idare görevi, 'Seyfiye' sınıfına mensup olan beylerbeyi ve sancakbeyi gibi mülki-askeri yöneticilerin sorumluluğundadır. Kadı, 'İlmiye' sınıfına mensup bir adli ve idari görevli olduğu için orduyu toplamak veya yönetmek gibi bir yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Kadının taşra yönetimindeki konumunun analiz edilmesi
Kadının ilmiye sınıfına mensup olduğu ve adli-idari-belediye görevlerinin bulunduğu belirlenir.
Osmanlı yönetim sisteminde görevlilerin hangi sınıfa (ilmiye, seyfiye, kalemiye) ait olduğunu bilmek yetki sınırlarını anlamayı sağlar.
2
Seçeneklerdeki görevlerin sınıfsal karşılıklarının eşleştirilmesi
Hukuk, vakıf ve belediye işlerinin ilmiye; askeri sevk ve idarenin ise seyfiye işi olduğu görülür.
Osmanlı'da yetki paylaşımı sınıfsal uzmanlaşmaya dayanır.
3
Yanlış görev tanımının saptanması
Tımarlı sipahileri savaşa götürme yetkisinin beylerbeyi ve sancakbeyine ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Kadıların kılıç kuşanma ve ordu yönetme gibi bir askeri yetkisi bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

Osmanlı'da Taşra Yönetimi ve Görevler Ayrılığı

İpuçları

1
Kadının hangi sınıfa (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) mensup olduğunu hatırlayın.
2
Osmanlı'da hukuk ve adalet işleri askeri sınıfın değil, ilmiye sınıfının yetkisindedir. Peki askeri yetkiler kimdedir?
3
Tımarlı sipahilerin komutanları rütbelerine göre Sancakbeyi veya Beylerbeyi'dir. Kadının kılıç ehli olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'da eyaletlerin Salyaneli ve Salyanesiz olarak ayrılmasının idari yapı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla