Soru

Zorluk: OrtaSosyal Hayat ve Toplum Yapısı

Osmanlı Devleti’nde yönetilenler (reaya) sınıfına mensup bir çiftçi çocuğunun, aldığı medrese eğitimi sonucunda ilmiye sınıfına dahil olması ve kadılık veya kazaskerlik makamına kadar yükselebilmesi mümkündür. Bu durum, Osmanlı toplumsal yapısında aşağıdakilerden hangisinin varlığını kesin olarak kanıtlamaktadır?

  1. Dikey hareketliliğinCevap
  2. B
    Katı bir kast sisteminin
  3. C
    Yatay hareketliliğin
  4. D
    Sınıf imtiyazlarının kalıtsal olduğunun
  5. E
    Laik eğitim sisteminin

Cevap

Dikey hareketliliğin mevcut olduğu
Osmanlı Devleti'nde Avrupa'daki gibi aşılması imkansız, kan bağına dayalı soyluluk sınıfları yoktur. Liyakat, eğitim ve başarı gösteren bir bireyin reaya (yönetilen) sınıfından askeri (yöneten) sınıfına geçmesi mümkündür. Toplumsal tabakalar arasındaki bu yukarı yönlü geçiş sosyolojide ve tarih biliminde 'dikey hareketlilik' olarak tanımlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplumsal sınıfların belirlenmesi
Osmanlı'da toplum 'Yönetenler' (Askeri) ve 'Yönetilenler' (Reaya) olarak iki ana gruba ayrılır.
Sorudaki çiftçi çocuğu reaya, kazasker ise askeri sınıfı temsil eder.
2
Statü değişikliğinin analiz edilmesi
Bireyin eğitim yoluyla reaya sınıfından çıkıp askeri (ilmiye) sınıfına geçtiği görülmektedir.
Sınıflar arası bu tür alt-üst geçişleri tanımlayan sosyolojik terimi bulmak gerekir.
3
Kavramsal eşleştirme yapılması
Statü ve sınıf değişikliği 'Dikey Hareketlilik' olarak adlandırılır.
Yatay hareketlilik sadece konum değişikliğiyken, dikey hareketlilik rütbe/sınıf değişikliğidir.

Anahtar Kavram

Dikey Hareketlilik

İpuçları

1
Bir sınıfın diğerine geçişi sosyal mobilite kavramıyla ilgilidir.
2
Eğer kişi sosyal hiyerarşide (alt-üst) yer değiştiriyorsa bu 'dikey' bir harekettir.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı'daki 'Millet Sistemi'nin hangi esasa dayandığını (din/mezhep) tekrar etmeniz konu bütünlüğü için faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla